QueſtioCLXXXVII

victum acquirebāt. vn̄ primo quidē p̄cipit apl̓s opꝰ manuale ad euitandum furtum. vt patet ad Epheſios. iiij.Qui furabatur iam non furetur. magis autem laboretoꝑando manibꝰ ſuis; ſecundo ad vitandum cupiditatēalienaꝝ reꝝ. vn̄ dicit. i. ad Theſſal. iiij. Oꝑemī manibꝰvr̄is ſicut p̄cepimꝰ vobis ⁊ vt honeſte ambuletis ad eosqui foris ſunt. tertio ad euitanduꝫ turpia negocia ex quibus aliqui victum acquirūt. vn̄. ij. ad Theſſal. iij. dicit̉.Cū eſſemꝰ apud vos hoc denunciabamus vobis. qm̄ ſiquis non vult oꝑari nec manducet. audiuimꝰ enī quoſdam inter vos am bulare inquiete nihil oꝑantes. ſed curioſe agentes. glo. qui feda cura neceſſaria ſibi ꝓuident.his aūt qui eiuſmodi ſunt denunciamꝰ ⁊ obſecramus vtcū ſilentio oꝑantes panē ſuū manducēt. Un̄ Hiero. dicit ſuꝑ epl̓aꝫ ad Gal. ꝙ apl̓s hoc dixit non tā officio docentis qͣꝫ vitio gentis. Sciendum tn̄ ꝙ ſub oꝑe manualiintelligunt̉ oīa hūana officia ex quibꝰ hoīes licite victuꝫlucrant̉. ſiue manibꝰ ſiue pedibꝰ ſiue līgua fiant. vigilesenim ⁊ curſores ⁊ alij hmōi de ſuo labore viuentes. intelligunt̉ de oꝑbꝰ manuū viuere. qꝛ eniꝫ manꝰ eſt organū organoꝝ. ꝑ opus manuū oīs oꝑatio intelligit̉ d̓ quaaliquis victuꝫ licite pōt lucrari. ẜm aūt ꝙ opus manuale ordinat̉ ad ociū tollendum vel ad corꝑis maceratiōeꝫnon cadit ſub neceſſitate p̄cepti ẜm ſe conſideratuꝫ. quiamultis alijs modis pōt vel caro macerari vel etiam ociūtolli qͣꝫ ꝑ opus manuale. macerat̉ enim caro ꝑ ieiunia ⁊vigilias. ⁊ ocium tollit̉ ꝑ meditationes ſacraꝝ ſcripturarum ⁊ laudes diuinas. vn̄ ſuꝑ illud pſal. Defecer̄t ocl̓imei in eloquiū tuū. dicit glo. Non ē ocioſus qui ꝟbo d̓itm̄ ſtudet. nec pluris ē qui extra operat̉ qͣꝫ qui ſtudiū cognoſcende ꝟitatis exercet. ⁊ iō ꝓpter has cās religioſi nōtenent̉ ad oꝑa manualia ſicut nec ſecl̓ares. niſi forte adhoc ꝑ ſtatuta ſui ordinis obligent̉. ſicut Hiero. dicit inepl̓a ad Ruſticuꝫ monachū. Egyptioꝝ monaſteria hūctenent morem. vt nullum abſqꝫ oꝑe aut labore ſuſcipiant. non tam ꝓpter victus neceſſitatē qͣꝫ ꝓpter aīe ſaluteꝫne vagent̉ ꝑnitioſis cogitationibꝰ. inqͣꝫtuꝫ ꝟo opus manuale ordinat̉ ad elemoſynas faciendas nō cadit ſub neceſſitate precepti. niſi forte in aliqͦ caſu in qͦ ex neceſfitatealiquis elemoſynas facere teneret̉ ⁊ non poſſet alias habere vn̄ pauꝑibꝰ ſubueniret. ī qͦ caſu obligarent̉ ſimiliterreligioſi ⁊ ſeculares ad oꝑa manualia exequēda. ¶ Adj. ergo dd̓. ꝙ preceptum illud qd̓ ab apoſtolo ꝓponit̉ eſtde iure naturali. vnde ſuper illud. ij. ad Theſſal. iij. Utſubtrahatis vos ab omni fratre inordinato ambulante.dicit glo. aliter qͣꝫ ordo nature exigit. loquit̉ auteꝫ de hisqui ab oꝑe manuali ceſſabant. vn̄ et natura manus hōidedit loco armoꝝ ⁊ tegumentoꝝ q̄ alijs animalibus tribuit. vt .ſ. per manus hec ⁊ omnia neceſſaria conquirat.ex quo patet ꝙ cōmuniter ad hoc preceptum tenent̉ etiāreligio ſi ⁊ ſeculares. ſicut ad omnia alia legis natural̓ p̄cepta. non tn̄ peccant quicunqꝫ manibꝰ non operant̉. qꝛad illa precepta legis nature q̄ pertinent ad bonum mutorum. non tenent̉ ſinguli. ſed ſufficit ꝙ vnus vacet vniofficio ⁊ alius alteri. puta ꝙ quidam ſunt opifices. quidam agricole. quidam iudices. quidam doctores. et ſicde alijs. ẜm illud apoſtoli i. ad Coꝝ. xij. Si totum corpus oculus vbi auditus. ⁊ ſi totum auditus vbi odoratꝰ⁊cͣ. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ glo. illa ſumitur ab Aug. in li. d̓ operibꝰ monachoꝝ. in quo loquit̉ contra monachos quoſdāqui dicebant non eſſe licitum ſeruos dei manibꝰ operari. propter hoc ꝙ dominus dicit Matthei. vi. Ne ſol li-

citi ſitis anime veſtre quid manducetis. ne tamen ꝑ hecverba inducitur neceſſitas religioſis manibꝰ operādi ſihabent aliunde vnde viuere poſſint. quod patet per hocqd̓ ſubdit. vult ſeruos dei corporaliter operari vnde viuant. hoc autem non magis pertinet ad religioſos qͣꝫ adſeculares. qd̓ patet ex duobꝰ. Primo quideꝫ ex ip̄o modo loquendi quo apoſtolus vtit̉ dicens. vt ſubtrahatisvos ab omni fratre ambulante inordinate. fratres enimomnes chriſtianos vocat. nondum enim erant tūc temporis religiones inſtitute. Secundo religioſi non tenentur ad alia qͣꝫ ſeculares niſi propter regule profeſſionem.⁊ ideo ſi in ſtatutis regule non contineat̉ aliquid de oꝑemanuali. non tenent̉ aliter ad operandum manibus religioſi qͣꝫ ſeculares. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ omnibꝰ illis operibusſpiritualibꝰ que ibi tāgit Aug. poteſt aliquis vacare dupliciter. Uno modo quaſi deſeruiens vtilitati cōmuni.Alio modo quaſi inſiſtēs vtilitati priuate. Illi ergo quipredictis operibꝰ ſpiritualibꝰ publice vacant. excuſant̉per huiuſmodi opera ſpiritualia ab opere manuali duplici ratione. Primo quidem quia oportet eos totalitereſſe occupatos circa huiuſmodi opera. Secundo qꝛ huiuſmodi opera exercentibꝰ debet̉ ſubminiſtratio victꝰ abhis quoꝝ vtilitati deſeruiunt. illi vero qui predictis operibꝰ non quaſi publicis. ſꝫ quaſi priuatis vacāt nō oportet ꝙ per huiuſmodi opera a manualibꝰ operibꝰ abſtrahant̉. nec etiam fit eis debitum vt de ſtipendijs fidelium viuant. ⁊ de talibꝰ loquit̉ Aug. Qd̓cd̓o dic̄. cāticadiuina decantare manibꝰ operantes poſſunt. exēplo opificum qui fabulis linguas dant. cum tn̄ manibꝰ ab opere non recedant. manifeſtum eſt ꝙ nō poteſt intelligi d̓his qui horas canonicas in eccleſia decantant. ſed intelligit̉ de his qui pſalmos vel hymnos dicunt quaſi priuatas orationes. ſimiliter qd̓ dicit de lectione ⁊ oratione referendum eſt ad orationes ⁊ lectiones priuatas qͣsetiam laici interdum faciunt. non autem ad illos qui publicas orationes in eccleſia faciunt. vel etiaꝫ publicas lectiones in ſchol̓ legunt. vnde non dicit qui dicunt ſe vacare doctrine vel inſtructioni. ſed qui dicūt ſe vacare lectioni. ſimiliter etiam de predicatione loquit̉ non que fitpublice ad populum. ſed que ſpecialiter fit ad vnum vl̓ad paucos per modum priuate ammonitionis. vn̄ ſignāter dicit. ſi alicui ſermo erogandus eſt. naꝫ ſicut glo. dic̄j. ad Coꝝ. ij. ſermo ē qui priuatum fit. predicatio que fitin cōmuni. ¶ Ad. iiij. dd̓. ꝙ illi qui omnia propter deuꝫſpernunt tenent̉ manibꝰ operari quando alias non bn̄tvnde viuant vel vnde elemoſynas faciant ī caſu in quofacere elemoſynam cadit ſub precepto. non autem alitervt dictum eſt. ⁊ ẜm hoc loquit̉ glo. inducta. 7 Ad. v.dicendum ꝙ hoc ꝙ apoſtoli manibꝰ laborauerunt. quandoqꝫ quidem fuit neceſſitatis. quandoqꝫ vero ſupererogationis. neceſſitatis quidem quando ab alijs victuꝫ inuenire nō poterant. vnde ſuper illud. i. ad Coꝝ. iiij. Laboramus operantes manibus noſtris. dicit glo. quia nemo dat nobis. ſupererogationis autem vt patet ꝑ illudquod habetur. jͣ. ad Coꝝ. ix. vbi dicit apoſtolus ꝙ non ēvſus poteſtate quam habebat viuēdi de euangelio. hacautem ſupererogatione vtebat̉ apoſtolus tribus de cauſis. Primo quidem vt occaſionem predicandi auferretpſeudo apoſtol̓ qui ꝓpter ſola temporalia p̄dicabant. vn̄dicit. ij. ad Coꝝ. xi. Quod autem facio ⁊ faciam vt amputem eorum occaſionem ⁊cͣ. Secundo ad euitandumgrauam ē eoꝝ quibꝰ p̄dicabat. vnde dicit. ij. ad Coꝝ. xij.