QueſtioLXI

ad legem ſeruandā. que non eſſet publica auctoritate ſancita. ita etiā iniuſtū eſt ꝙ ſi aliqͥs cōpellat aliqueꝫ ferre iudiciū qd̓ publica auctoritate non fert̉. ¶ Ad .i. ergo dd̓mꝙ ꝓnunciatio veritatis non importat compulſionem adhoc ꝙ ſuſcipiatur. ſed liberum eſt ꝙ vnicuiqꝫ eam reciꝑe vel non reciꝑe ꝓut vult. ſed iudiciū importat quandaꝫimpulſionē. ⁊ ideo iniuſtū eſt ꝙ aliquis iudicet̉ ab eo quipublicā auctoritatē non habet. Ad. ij. dd̓m ꝙ Moyſes videt̉ egyptiū occidiſſe qua ſi ex inſpiratione diuinaauctoritatē adeptꝰ. vt videt̉ ꝑ hoc quod dicit̉ Actuū. vij.ꝙ ꝑcuſſo egyptio eſtimabat Moyſes intelligere frēs ſuos. qm̄ dn̄s ꝑ manum ip̄ius daret ſalutē iſrael. Uel poteſtdici ꝙ Moyſes occidit egyptiū defendēdo eum qui iniuriam patiebat̉ cum moderamine inculpate tutele. vndeAmbro. dicit in li. de officijs. ꝙ qn̄ non repellit iniuriaꝫ aſocio cum pōt. tam eſt in vitio qͣꝫ ille qui facit. ⁊ inducitexemplū Moyſi. Uel pōt dici ſicut dicit Augu in queſtionbꝰ Exo. ꝙ ſicut terra ante vtilia ſemīa herbaꝝ inutiliūfertilitatē laudat̉. ſic illud Moyſi factū vitioſū quidē fuit. ſed magne fertilitatis ſignū gerebat inqͣꝫtum .ſ. erat ſignū virtutis eius qua ppl̓m liberatuiꝰ erat. De Phineesaūt dicendū eſt ꝙ ex inſpiratiōe diuina zelo dei cōmotushoc fecit. vel qꝛ licet nondum eſſet ſūmus ſacerdos. erat tn̄filius ſūmi ſacerdotis ⁊ ad eū hoc iudiciū ꝑtinebat. ſic̄ etad alios iudices quibꝰ hoc erat p̄ceptū. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙptās ſecularis ſubdit̉ ſpūali ſicut corpus aīe. ⁊ ideo noneſt vſurpatū iudiciū ſi ſpūalis prelatus ſe intromittat detꝑalibꝰ qͣꝫtum ad ea inquibꝰ ſubdit̉ ei ſecularis ptās velqͥ ei a ſeculari ptāte relinquunt̉. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ habitus ſcientie ⁊ iuſticie ſunt ꝑfectiones ſingularis ꝑſone.⁊ ideo ꝑ eoꝝ defectum non dicit̉ vſurpatum iudicium ſicut per defectum publice auctoritatis ex qua iudiciū vimcoactiuam habet.¶ Queſtio.LXIEinde cōſideradum¶ eſt de ꝑtibus iuſticie. Et primo de ꝑtibꝰ ſubiectiuis q̄ ſūt ſpēs iuſticie .ſ. diſtributiua ⁊ cōmutatiua. ſcd̓o de ꝑtibꝰ quaſi integralibꝰ. tertio de ꝑtibꝰquaſi potentialibꝰ .ſ. de virturibꝰ adiunctis. Circa primūoccurrit duplex cōſideratio. Prima de ip̄is iuſticie ꝑtibꝰScd̓a de vitijs oppoſitis. Et qꝛ reſtitutio videt̉ eſſe actꝰcōmutatiue iuſticie. primo ꝯſiderandū eſt de diſtinctioneiuſticie commutatiue ⁊ diſtributiue. ſcd̓o de reſtitutione.Circa primū querunt̉ quattuor. primo vtrū ſint due ſpēsiuſticie. iuſticia diſtributiua ⁊ cōmutatiua. ſcd̓o vtꝝ eodē modo in eis mediū accipiat̉. tertio vtrū ſit earum vniformis vel multiplex materia. qͣrto vtrū ẜm aliquam earum ſpecierū iuſtum ſit idem quod contrapaſſum.Ad primum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ inconuenienter ponent̉ due ſpēs iuſticie. iuſticia diſtributiua ⁊ cōmutatiua. Non enī pōt eſſe iuſticieſpēs quod multitudini nocet cum iuſticia ad bonū cōmune ordinet̉. ſed diſtribuere bona cōmunia ī multos nocetbono cōmuni multitudinis. tum qꝛ exhauriunt̉ opes conmunes. tum etiā qꝛ mores hoīm corcumpunt̉. Dicit enīTullius in li. de offi. Fit deterior qui accipit. ⁊ ad idē ſēꝑexpectandū paratior. ergo diſtributio nō ꝑtinet ad aliquāiuſticie ſpēm. ¶ Pre. Iuſticie actus ē reddere vnicuiqꝫqd̓ ſuū eſt vt ſupra habitū eſt. ſed in diſtributione nō reddit̉ alicui qḋ ſuum erat. ſed de nouo appropriat̉ ſibi id qd̓erat cōmune. ergo hoc ad iuſticiā non ꝑtinet. ¶ Pre. Iu

fticia non ſolum eſt in principe ſed etiā in ſubiectis. vt ſupra habitū eſt. ſed diſtribuere ſꝑ ad principē ꝑtinet. ergodiſtributiua non ꝑtinet ad iuſticiā. ¶ Pre. Diſtributiuum iuſtū eſt bonoꝝ cōmunium. vt dicit̉ in. v. ethi. ſꝫ cōmunia ꝑtinēt ad inſticiā legalē. ergo iuſticia diſtributiuanon ē ſpēs iuſticie ꝑticularis ſed iuſticie legalis. ¶ Pre.Unū ⁊ multa nō diuerſificāt ſpēm virtutis. ſed iuſticiacōmutatiua conſiſtit in hoc ꝙ aliquid reddit̉ vni. iuſticiaꝟo diſtributiua in hoc ꝙ aliquid dat̉ multis. ergo nō ſūtdiuerſe ſpēs iuſticie. ¶ Sed ꝯͣ ē ꝙ phūs ī. .v. ethi. poniiduas ꝑtes iuſticie. ⁊ dic̄ ꝙ vna ē directiua in diſtributionibꝰ alia ī ꝯmutatiōibꝰ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſic̄ dictū ē. iuſticiaꝑticularis ordīat̉ ad aliquā priuatā ꝑſonā q̄ cōꝑat̉ ad cōmunitatē ſic̄ ꝑs ad totū. pōt aūt ad aliquā ꝑtē duplex ordo attendi. vnus quidē ꝑtis ad ꝑtē cui ſil̓is eſt ordo vniꝰpriuate ꝑſone ad aliā. ⁊ hunc ordinē dirigit cōmutatiuaiuſticia q̄ ꝯſiſtit in his q̄ mutuo ſunt inter duas ꝑſonasadinuicē. aliꝰ ordo attendit̉ totius ad ꝑtes. ⁊ huic ordiniaſſimilat̉ ordo eiꝰ qd̓ eſt cōmune ad ſingulas perſonas.quē quidē ordinē dirigit iuſticia diſtributiua que eſt diſtributiua cōmuniū ẜm ꝓportionalitatē. ⁊ ideo due ſūt iuſticie ſpēs .ſ. diſtributiua ⁊ commutatiua. ¶ Ad .i. ergodd̓ꝫ ꝙ ſicut in largitiōibꝰ priuataꝝ ꝑſonaꝝ cōmendaturmoderatio. effuſio ꝟo culpat̉. ita etiā in diſtributōe cōmuniū bonoꝝ eſt moderatio ſeruāda ī quo dirigit iuſticia diſtributiua. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut ꝑs ⁊ totū quodāmō ſūtidē. ita id qd̓ eſt totius quodāmō eſt ꝑtis. ⁊ ita cū ex bōiscōmunibꝰ aliqͥd ſingulis diſtribuit̉ qͥlibet aliquo mō recipit qd̓ ſuū eſt. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ actus diſtributōis qui ēcōmuniū bonoꝝ ꝑtinet ſolū ad p̄ſidentē cōmunibꝰ bonisſed tn̄ iuſticia diſtributiua ē ⁊ in ſubditis quibꝰ diſtribuitur inqͣꝫtū .ſ. ſunt cōtenti iuſta diſtributione. qͣꝫuis etiamdiſtributio qn̄qꝫ fiat bonoꝝ cōmuniū. non quidē ciuitatiſed vni familie. quoꝝ diſtributio fieri pōt auctoritate alicuius priuate ꝑſone. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ motus accipiūtſpēm a termino ad quē. ⁊ ideo ad iuſticiā legalem ꝑtinetordinare ea que ſūt priuataꝝ ꝑſonaꝝ in bonum cōmune. ſꝫordinare ecōuerſo bonū cōmune ad ꝑſonas ꝑticulares ꝑdiſtributionē eſt iuſticie ꝑticularis. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙ iuſticia diſtributiua ⁊ cōmutatiua nō ſolū diſtinguunt̉ ẜmvnū ⁊ multa. ſed ẜm diuerſam debiti rōnem. alio enī modo debet̉ alicui id quod eſt cōmune. alio mō id qd̓ ē ꝓpriūAd ſecundum ſic ꝓcedit̉Uidet̉ ꝙ mediū eodem mō accipiat̉ in iuſticia diſtributiua ⁊ cōmutatiua. Utraqꝫ enī ſub iuſticia ꝑticulari continet̉ vt dictū eſt. ſed in oībꝰ temꝑantie vel fortitudinis ꝑtibꝰ accipit̉ vno mō mediū. ergo etiā eodem mō mediuꝫeſt accipiendū in iuſticia diſtributiua ⁊ cōmutatiua. IPre. Forma virtutis moralis in medio ꝯſiſtit qd̓ ẜm rationē determinat̉. cum ergo vnius virtutis ſit vna formavidet̉ ꝙ in vtraqꝫ ſit eodē mō medium accipiendum. VPre. In iuſticia diſtributiua accipit̉ mediū attendendodiuerſam dignitatē ꝑſonaꝝ. ſed dignitas ꝑſonaꝝ attenditur etiā in cōmutatiua iuſticia ſicut in punitionibꝰ. plusenī punit̉ qui ꝑcutit principē qͣꝫ qui ꝑcutit priuatam perſonam. ergo eodē modo accipit̉ medium in vtraqꝫ iuſticia. ¶ Sed contra eſt quod phūs dicit in. v. ethi. ꝙ in iuſticia diſtributiua accipit̉ mediū ẜm geometricā ꝓportionalitatē. in cōmutatiua aūt ẜm ariſmetricā. ¶ Rn̄. dd̓mꝙ ſicut dictum eſt in diſtributiua iuſticia datur aliquidalicui priuate perſone inqͣꝫtum id quod eſt totius eſ

k 4