QueſtioLXXXI

et hūanitas per quā ſubuenit̉ eoꝝ defectibꝰ. Dicit enimIſid. in libꝰ etymol̓. ꝙ hūanꝰ dicit̉ aliquis qꝛⁱ habeat circa hoīem amorē ⁊ miſerationis affectū. Unde hūanitaſdicta eſt qua nos inuicē tuem̄. ⁊ ẜm hoc amicitia ſumit̉ꝓut ordinat exteriorē ꝯuīctū. ſic̄ d̓ ea phūs tractat in. iiijeihi. Poteſt etiā amicitia ſumi ẜm ꝙ ꝓprie reſpicit affectum ꝓut determinaī̉ a phō in viij. et. ix. ethico ⁊ ſic adamicitiā pertinēt tria .ſ. beniuolētia que hic d̓r affectus. ⁊concordia. ⁊ bn̄ficiētia que hic vocatur hūanitas. hec autem Tullius p̄termiſit. qꝛ parū habent de ratione debiti.vt dictū eſt. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ obediētia includit̉ in obẜuantia quā Tullius ponit. nam p̄cellentibꝰ ꝑſonis debet̉et reuerētia honoris ⁊ obediētia. fides aūt ꝑ quā fiūt dicta includit̉ in veritate quantū ad obſeruantiā p̄miſſorū.veritas aūt in plus ſe habet. vt. jͣ. patebit. diſciplina aūtnō debet̉ ex debito neceſſitatis qꝛ inferiori nō eſt aliqͥs obligatus inquantū eſt inferior. poteſt tn̄ aliqͥs ſuꝑior obligari vt inferioribꝰ ꝓuideat. ẜm illud Matth. xxiiij. Fidelis ſeruus ⁊ prudēs quē ꝯſtituit dn̄s ſuꝑ familiā ſuamet iō a Tullio p̄termittit̉. pōt aūt ꝯtineri ſub humanitatequā Macrob. ponit. eqͥtas ꝟo ſub epicheia vel amicitia.¶ Ad iiij. dd̓m ꝙ in illa enūeratiōe ponunt̉ quedā ꝑtinentia ad ꝑticularē iuſticiā. quedā aūt ad legalē. ad ꝑticularē quidē bona cōmutatio. de qua dicit ꝙ eſt habitusin cōmutatiōibꝰ equalitatē cuſtodiēs. ad legalē aūt iuſticiam quantū ad ea que cōiter ſunt obſeruāda ponit̉ legiſpoſitiua que vt ipſe dicit eſt ſciētia cōmutationū politicarum ad cōitatē relatarū. quantū ꝟo ad ea que qn̄qꝫ ꝑticulariter agenda occurrūt preter cōes leges ponit̉ eugnomoſiua quaſi bona gnomin que ē in talibꝰ directiua. vtſupͣ habitū eſt in tractatu de prudentia. ⁊ ideo dicit de eaꝙ eſt volūtaria iuſtificatio. qꝛ .ſ. ex ꝓprio arbitrio id qd̓ iuſtum eſt hō ẜm eam ſeruat. nō ẜm legē ſcriptā. attribuūt̉aūt hec duo prudētie ẜm directionē iuſticie. nō ẜm executionē. euſebia ꝟo dicit̉ quaſi bonꝰ cultꝰ. vn̄ eſt ideꝫ quodreligio. ideo de ea dicit ꝙ eſt ſciētia dei famulatꝰ. ⁊ loquit̉ẜm modū qͦ Socrates dicebat oēs ꝟtutes eſſe ſciētias. ⁊ad idem reducit̉ ſanctitas. vt poſtea dicet̉. euchariſtia autem eſt idem qd̓ bona gr̄a. quam Tullius ponit. ſicut etvindicatiuā. benignitas aūt videt̉ eē idē cū affectu quemponit Macrobiꝰ. vn̄ ⁊ Iſid. dicit in libꝰ etymol̓. ꝙ benignꝰ eſt vir ſponte ad bene faciendū paratꝰ. ⁊ dulcis adeloquiū. Et ipſę Andronicus dicit ꝙ benignitas eſt habitus volūtarie bn̄ factiuꝰ. liberalitas aūt videt̉ ad hūanitatem ꝑtinere. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙ epicheia nō adiūgit̉ iuſticie ꝑticulari ſed legali. ⁊ videt̉ eſſe idem cum ea que dicta eſt eugnomoſiua. ¶ Queſtio LXXXIEinde ꝯſiderandūeſt de ſingulis ꝑtibꝰ p̄dictarū virtutū quātūad pn̄tē intentionē ꝑtinet. Et pͥª ꝯſiderandūeſt de religione. 2ª de pietate. 3ª de obſeruātia. 4ꝰ de gratia5ª de vindicta. 6º de veritate. 7ª de amicitia. 8ª de liberalitate. 5 de epicheia. De alijs aūt hic enūeratꝭ ſupͣ dictuꝫeſt. partim in tractatu de charitate .ſ. de ꝯcordia ⁊ alijs huiuſmodi. partim in hoc tractatu de iuſticia ſicut d̓ bona cōmutatione ⁊ innocētia. de legis poſitiua aūt in tractatu d̓prudentia. Circa religionē ꝟo tria ꝯſideranda occurruntpᵉ quidem de ipſa religione ẜm ſe. 2ꝰ de actibus eius. 3ª d̓vitijs oppoſitis. Circa primū querūt̉ octo. pͥª vtrū religioꝯſiſtat tm̄ in ordine ad deū. 2ª vtrum religio ſit virtus. 3vtrum religio ſit vna virtus. 4º vtrum religio ſit ſpecial̓

virtus. 5ꝰ vtrū religio ſit ꝟtus theologica. 6ª vtrū religioſit p̄ferenda alijs virtutibꝰ moralibꝰ. 7ª vtrū religio habeat exteriores actus. 8ª vtrū religio ſit eadē ſanctitati.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ religio non ordinet hoīem ſolū ad deuꝫ. Dicit̉enī Iaco. i. Religio mūda ⁊ īmaculata apud deū ⁊ pr̄eꝫhoc eſt viſitare pupillos ⁊ viduas in tribulatiōe eoruꝫ. ⁊immaculatū ſe cuſtodire ab hoc ſeculo. ſed viſitare viduas ⁊ pupillos dicitur ẜm ordinē ad ꝓximū. ꝙ aūt dicit.immaculatū ſe cuſtodire ab hoc ſeculo. pertinet ad ordinem quo ordinat̉ homo in ſeipſo. ergo religio non ſolumdicitur in ordine ad deū. ¶ Pre. Aug. dicit in. x. de ciui.dei ꝙ latria loquendi ꝯſuetudine non imꝑitoꝝ verū etiam doctiſſimoꝝ. cognatiōibꝰ hūanis atqꝫ affinitatibus ⁊quibuſcūqꝫ neceſſitudinibꝰ dicit̉ exhibēda religio. vt eovocabulo vtatur ambiguū cū de cultu dīnitatis ꝟtit̉ queſtio vt fident̉ dicere valeamus religionē non eſſe niſi cultum dei. ergo religio dicit̉ non ſolū in ordine ad deū. ſedetiam in ordine ad ꝓpinquos. ¶ Pre. Ad religonē videtur latria ꝑtinere. Latria .n. interp̄tatur ſeruitꝰ. vt. Augu.dicit in. x. de ciui. dei. ſeruire aūt non ſolū debemꝰ deo ſedetiam ꝓximis: ẜm illud Gal̓. v. Per charitatē ſpūs ſeruite adinuicem. ergo religio importat ordinē etiam ad ꝓximū. ¶ Pre. Ad religionē ꝑtinet cultꝰ. ſed homo dicit̉non ſolum colere deū. ſed etiā ꝓximū. ẜm illud Catōnis.Cole parentes. ergo etiā religio nos ordinat ad ꝓximumet non ſolum ad deū. ¶ Pre. Oēs in ſtatu ſalutis exiſtentes deo ſunt ſubiecti. nō autē dicunt̉ religioſi hoīesqui ſunt in ſtatu ſalutis. ſed ſolū illi qui quibuſdā votis ⁊obſeruātijs ⁊ ad obediendū aliquibꝰ hoībꝰ ſe aſtringunt.ergo religio non videt̉ importare ordinē ſubiectiōis hoīsad deū. ¶ Sed ꝯtra eſt quod Tullius dicit in. ij. rhetorice. ꝙ religio eſt quedā tuitio nature. quā dīnā vocant q̄cultū vel cerimoniā affert. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut Iſid. dicit in libꝰ etymol̓. Religioſus vt ait Cicero a religiōe appellatꝰ qui retractat ⁊ tanqͣꝫ reelegit ea que ad cultum diuinū pertinēt. ⁊ ſic religio videt̉ dicta a reeligēdo ea queſunt diuini cultus. quia huiuſmodi ſunt frequent̉ in corde reuoluēda. ẜm illud Prouerb̓. iij. In omnibus vijstuis cogita illum. qͣꝫuis etiaꝫ poſſit intelligi religio ex hocdicta ꝙ deū reeligere debemus queꝫ amiſeramꝰ negligētes. ſic ut Aug. dicit in. x. de ciui. dei. vel poteſt intelligireligio a religando dicta. Unde Auguſti. dicit in libª devera religione. Religet nos religio vni oīpotēti deo. Siue autem religio dicatur a frequēti electiōe ſiue ex iterata electione eius quod negigent̓ amiſſuꝫ eſt ſiue dicatura religatione. religio ꝓprie importat ordinē ad deuꝫ. ipſeenim eſt cui p̄ncipalit̓ alligari debemus tanqͣꝫ indeficienti p̄ncipio. ad quem etiam noſtra electio aſſidue dirigi debet ſicut in vltimū finem quem etiam negligenter peccādo amittimus. ⁊ credendo ⁊ fidem ꝓteſtando recuperaredebemus. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ religio habet duplices actus. Quoſdam quidem ꝓprios ⁊ īmediatos quos elicit.per quos homo ordinatur ad ſolum deum. ſicut ſacrificare. adorare. ⁊ alia huiuſmodi. Alios auteꝫ actus habꝫ qͦsproducit mediantibꝰ virtutibus quibuſ imperat ordināſeos ad diuinam reuerentiam. quia .ſ. virtus ad quā pertinet finis imperat ꝟtutibus ad qͣs pertinent ea que ſuntad finem. ⁊ ẜm hoc actus religionis per modū imperij ponitur eſſe viſitare pupillos ⁊ viduas in tribulatiōe eoruꝫquod eſt actus elicitus a mīa. immaculatum autem ſe