QueſtioCLXVIII

operetur. ſicut patet per philoſophum in. vij. ethicorum.ergo circa ludos non poteſt eſſe aliqua virtus. ¶ Sed cōtra eſt quod Augꝰ dicit in. ij. muſice. Uolo tandem tibi ꝑcas. nam ſapientem decet interdum mittere aciem rebuſagendis intentam. ſed i ſta remiſſio aīa rebus agendis fitper ludicra verba ⁊ facta. ergo his vti interdum ad ſapientem ⁊ virtuoſum pertinet. Phūs etiam ponit virtutemeutrapelie circa ludos quam nos poſſumus dicere iocunditatem. ¶ Rn̄. dicendum ꝙ ſicut homo indiget corporali quiete ad corporis refocilſationē. quia non poteſt cōtinue laborare propter hoc ꝙ habet finitam virtuteꝫ quedeterminatis laboribus ꝓportionatur. ita etiam ex ꝑte anime cuius etiam eſt virtus finita ad determinatas operationes ꝓportionata. ⁊ ideo quando vltra modum ſuum inaliquas operationes ſe extendit. laborat. ⁊ ex hoc fatigat̉preſertim quia in operationibus anime ſimul etiam laborat corpus. inquantū .ſ. anima intellectiua vtitur viribuſper organa corporea operantibus. Sunt auteꝫ bona ſenſibilia cōnaturalia homini. ⁊ ideo quādo anima vltra ſenſibilia eleuatur operibus rōnis intenta. naſcitur exīde q̄dam fatigatio animalis. ſiue homo intendat oꝑbus rationis practice ſiue ſpeculatiue. magis tamen ſi operibꝰ cōtemplationis intendat. quia per hoc magis a ſenſibilibuſeleuatur. quāuis ſorte in aliquibus operibus exterioribꝰrōnis practice maior labor corporis cōſiſtat. in vtriſqꝫ tamen tanto aliquis magis altero fatigatur quanto vehementius operibus rōnis intendit. Sicut autem fatigatōcorporalis ſoluitur per corporis quietem. ita etiam oporret ꝙ fatigatio animalis ſoluat̉ per anime quieteꝫ. quiesautem anime eſt delectatio. vt ſupra habitum eſt cū de paſſionibus ageretur. ⁊ ideo remedium contra fatigationeꝫanimalem adhibetur per aliquā delectationem intermiſſa intentione ad inſiſtendū ſtudio rōnis. Sicut in collationbus patrū legit̉ ꝙ beatus Iohannes euāgeliſta cumquidam ſcandalizaretur ꝙ eum cuꝫ diſcipulis ſuis ludētem inuenirent. dicitur mandaſſe vni eorum qui arcū gerebat vt ſagittam traheret. quod cū pluries feciſſet. queſiuit vtrum hoc continue facere poſſet. qui reſpondit ꝙ ſihoc continue faceret arcus frangeretur. Unde beatꝰ Aohannes ſubintulit. ꝙ ſimiliter animus hominis frangeretur ſi nunqͣꝫ a ſua intentione relaxaretur. huiuſmōi autem dicta vel facta in quibus non queritur niſi delectatōauimalis vocantur ludicra vel iocōſa. ⁊ ideo neceſſe ē talibus interdum vti quaſi ad quandam anime quietem.⁊ hoc eſt qḋ phūs dicit in. iiij. ethi. ꝙ in hmōi vite ꝯuerlatione quedam requies cum ludo habetur. ⁊ ideo oportet interdum aliquibus talibus vti. Circa que tamē videntur tria eſſe precipue cauenda. quoꝝ primum eſt principale ꝙ p̄dicta delectatio non queratur ī aliquibus oꝑationibus vel verbis turpibus vel nociuis. Unde Tullius dicit in primo de offi. ꝙ vnum genus iocundi ē illiberale petulans flagitioſum obſcenum. Aliud autem attēdendum eſt. ne totaliter grauitas anime reſoluatur. vnde Ambro. dicit in primo de offi. Caueamus ne dum reſaxare animum volumus ſoluamus omnem armoniamquaſi concentū quendam bonorum operum. Et Tulliꝰdicit in primo de. offi. ꝙ ſicut pueris non omnem ludendi licentiam damus. ſed eam que ab honeſtis actionibusnon ſit aliena. ſic in ipſo iocō aliquid probi ingenij eluceat. Tertio autem attendendum eſt ſicut ⁊ in omnibꝰ humanis actibus. vt congruat perſone tempori ⁊ loco ⁊ ẜmalias circūſtantias debite ordinetur. vt ſcꝫ ſit tempore et

honore dignus. vt Tullius dicit ibidem. huiuſmodi autē ẜm regulā tōnis ordinant̉. habitus autē ẜm rōnē operans ē virtus moralis. ⁊ ideo circa ludos pōt eſſe aliqͣ virtus quā phūs eutropeliā nominat. ⁊ dicitur aliquis euterpelus a bona cōuerſatione. quia .ſ. bene cōuertit ali qͣdicta vel facta in ſolatium. ⁊ inquantū per hanc virtuteꝫhomo refrenatur ab īmoderantia ludorum ſuꝑ modeſtiacontinet̉. ¶ Ad i. ergo dicendum ꝙ ſicut dictum ē. ocioſa debent congruere negocijs ⁊ perſonis. Unde ⁊ Tulſiꝰdicit in primo rhetorice. ꝙ quādo auditores ſunt defatigati nō eſt inutile ab aliqua re noua aut ridiculoſa oratoreꝫincipere. ſi tamen rei dignitas nō adimit iocādi facultatem. doctrina autem ſacra maximis rebus intendit. ẜmillud Prouer. viij. Audite quoniā d̓ rebus magnis locūtura ſum. Unde Ambro. non excludit vniuerſaliter iocūa conuerſatione humana .ſ. a doctrina ſacra. vnde p̄mittit. licet interdum honeſta ioca ac ſuauia ſint. tamē ab eccleſiaſtica abhorrentur regula. quoniā ī ſcripturis ſanctisnon reperimus ea quēadmodū vſurpare poſſimꝰ. ¶ Adij. dicendum ꝙ verbū illud Chryẜ. e intelligendum de illis qui inordinate ludis vtuntur. ⁊ precipue eorum quifinem in delectatione ludi conſtituunt. ſicut de quibuſdādicit̉ Sap̄. xv. eſtimauerunt/ eſſe ludum vitam noſtram.Contra quos dicit Tullius in primo de offi. Non ita generati a natura ſumus vt ad ludum ⁊ iocum facti eſſe videamur. ſed ad ſeueritatē potius ⁊ ad quēdaꝫ ſtudia grauiora atqꝫ maiora. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ipſe operationes ludi ẜm ſuam ſpeciem nō ordinantur ad aliquem finē. ſeddelectatio que in talibus actibuſhabetur ordinatur ad aliquā anime recreationē ⁊ quietem. ⁊ ẜm hoc ſi fiat moderate licet vti ludo. Unde Tullius dicit in/ primo de offi.Ludo ⁊ ioco vti quidem licet. ſed ſicut ſomno ⁊ quietibꝰceteris. tunc cum grauibus ſerioſiſqꝫ rebus ſatiſfecerimꝰſic proceditur UideturO tertium ꝙin ſuperſluitate ludinon poſſit eſſe peccatum. Illud enim ꝙ excuſata peccaio non videtur eſſe peccatum. ſed ludus quādoqꝫexcuſat a peccato. multa enim ſi ī ſerio fierent grauia peccata eſſent. que quidem ioco facta vel nulla vel leuia ſuntergo videtur ꝙ in ſuperhabundātia ludi nō ſit peccatumPre. Omnia alia vitia reducunt̉ ad ſeptem vitiā capitalia. vt Gregꝰ dicit. xxxi. moral̓. ſed ſuꝑabundantia inludis nō videtur reduci ad aliqd̓ capitalium vitioruꝫ. ergo videt̉ ꝙ nō ſit peccatum. ¶ Pre. Maxime hiſtrionesin ludo videntur ſuperabundare qui totam ſuam vitamordinant ad ludendum. ſi ergo ſuꝑabundantia ludi eētpeccatum tunc omnes hiſtriones eſſent in ſtatu peccati.peccarent etiam omnes qui eorum miniſierio vterenturvel qui eis aliqua largirentur tanquā peccati fautores.quod videtur eſſe falſum. legitur enim in vitis patruꝫ ꝙbeato Paphuntio reuelatū eſt ꝙ quidā ioculator futurus erat ſibi conſors in vita futura. ¶ Sed cōtra ē quodſuper illud Prouer. xiiij. Riſus dolore miſcebit̉ ⁊ extrema gaudij luctus occupat. dicit glo. Luctus perpetuꝰ. ſꝫin ſuperfluitate ludi eſt inordinatus riſus ⁊ inordinatumgaudiū. ergo ē ibi peccatum mortale. cui ſſolum debet̉ luctus perpetuus. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in omni eo qd̓ eſt dirigibile ẜm rōnem. ſuperfluum dicitur qḋ regulam rationisexcedit. diminutum autem dicitur ꝙ deficit a regula rationis. dictum eſt autem ꝙ ludicra ſiue iocōſa verba vel facta ſunt dirigibilia ẜm rōnem. ⁊ ideo ſuperfluuꝫ in ludoaccipitur qd̓ excedit regulam rōnis. Quod quidē poteſt

bb 3