CLXVIIneſtio

Studioſitas ſicut dictū eſt. ad cognitionem pertinet. ſꝫcognitio non ꝑtinet ad virtutes morales que ſūt in appetitiua aīe parte ſed magis ad ītellectuales qͥ ſuntⁱ in ꝑtecognoſcitiua. vn̄ ⁊ ſolicitudo ē actus prudentie vt ſupͣ habitū eſt ergo ſtudioſitas non ē ꝑs tēperātie. ¶ Pre. Uirtus que ponitur pars alicuius principalis virtutis aſſimulatur ei qͣꝫtū ad modum. ſed ſtudioſitas nō aſſimulat̉temperantie qͣꝫtum ad modū. qꝛ temperantie nomen ſumiur ex quadaꝫ refrenatiōe. vn̄ magis opponitur vitioqd̓ eſt in exceſſu. nomen aūt ſtudioſitatis ſumit̉ econtratio ex applicatiōe anime ad aliquid. vnde magis videturopponi vitio qd̓ eſt in defectu .ſ. negligentie ſtudēdi qͣꝫ vitio qd̓ eſt in exceſſu .ſ. curioſitati. vnde propter horū ſimilitudinem dicit Iſidorus in libro ethimologiaꝝ ꝙ ſtudioſus dicitur quaſi ſtudijs curioſus. ergo ſtudioſitas nō eſtpars temperantie. ¶ Sꝫ contra eſt qḋ Augꝰ dicit in. lib.de moribus eccleſie. Curioſi eē prohibemur. quod magnetemperantie munus eſt. ſed curioſitas ꝓhibetur ꝑ ſtudioſitatem moderatam. ergo ſtudioſitas eſt pars temperātie¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſicut ſupͣ dictū eſt. ad temperantiam pertīetmoderari motū appetitꝰ ne ſuꝑflue tendat in id qd̓ naturaliter concupiſcitur: ſicut aūt naturaliter homo concupiſcit delectationes ciborum ⁊ venereoꝝ ẜm naturam corporalem. ita ẜm animam natura iter d̓ſiderat. cognoſcerealiquid vnde ⁊ ph̓ꝰ. dicit ī prīcipio metaph. ꝙ omnes homines naturaliter ſcire deſiderant. moderatio aūt hmōiappetitus pertinet ad virtutem ſtudioſitatis. vnde conſequens eſt ꝙ ſtudioſitas ſit pars potentialis temꝑantie.ſicut virtus ſecundaria ei ad iuncta vt principali virtuti. ⁊cōprehenditur ſub modeſtia ratiōe ſuperius dicta. ¶ Adprimū ergo dd̓. ꝙ prudentia eſt completiua omnium virtutū moralium vt dicit̉ in. vi. ethicoꝝ. inqͣꝫtuꝫ ergo cognitio prudentie ad omnes virtutes ꝑtinet intātū nomē ſtudioſitatis que proprie circa cognitionem ē ad omnes virtutes deriuat̉. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ actus cognoſcitiue virtutūimperatur a vi apperitiua que eſt motiua oīum viriumvt ſupra dictū ē. ⁊ ideo circa cognitionem duplex bonumpōt attendi. Unum quidē qͣꝫtū ad ipſū actuꝫ cognitioniſ⁊ tale bonum pertinet ad virtutes ītellectuales vt .ſ. homo circa ſingula eſtimat verum Aliud autem bonum eſtqd̓ pertinet ad actum apperitiue virtutis vt .ſ. homo habeat appetitū rectū applicandi vim cognoſcitiuaꝫ ſic vel aliter ad hoc vel ad illud. ⁊ hoc pertinet ad virtutem ſtudioſitatis. vnde computatur inter virtutes morales. ¶ Adiij. dd̓. ꝙ ſicut phus dicit ī. ij. ethico. ad hoc ꝙ homo fiatvirtuoſꝰ oportet ꝙ ſeruei ſe ab his ad q̄ maxīe īclinat natura. ⁊ inde ē ꝙ qꝛ natura precipue inclinat ad timendūmortis ꝑicula. ⁊ ad ſectādū delectabilia carnis. ⁊ qꝛ lausvirtutis fortitudinis precipue conſiſtit in quadam firmitate perſiſtendi cōtra hmōi pericula. ⁊ laus virtutis tēperantie ī quadaꝫ refrenatione a delectabilibꝰ carnis. ſꝫ qͣꝫtum ad cognitionem ē in homine contraria inclinatio. qꝛex parte anime inclinatur homo ad hoc ꝙ cognitionemreꝝ deſideret. ⁊ ſic oportet vt laudabiliter homo hmōi appetitū refrenet. ne ī moderate reꝝ cognitiōi ītēdat. ex ꝑtevero nature corporal̓ homo īclinatur ad hoc vt laborē inqͣrēdi ſciētiaꝫ vitet. qͣꝫtū ergo ad primū ſtudioſitas ī refrenatiōe ꝯſiſtit. ⁊ ẜm hoc ponitur ꝑs temꝑantie. ſꝫ qͣꝫtū ad ẜmlaus virtutis hmōi cōſiſtit in qͣdaꝫ vehemētia ītentionisad ſcīam rerū percipiendam ⁊ ex hoc nominatur. primūaūt ē eſſentialius huic virtuti qͣꝫ ſcd̓ꝫ. nā appetitꝰ cognoſēdi per ſe reſpicii cognitioneꝫ ad quā ordinat̉ ſtudioſitaſ

ſed labor addiſcendi eſt īpedimentū qͦddam cognitionisvnde reſpicit̉ in hac virtute per accn̄s quaſi remouēdoprohibens. QueſtioCLXVIIEinde ꝯſideranduꝫeſt de curioſitate. et circa hoc querunt̉ duo. primo vtꝝ vitiū curioſitatis poſſit eſſe in cognitione ītellectiua. ſecūdo vtrum ſit in cognitiōe ſenſitiua.ſic proceditur. UideO PAmur. tur ꝙ citca cognitionem intellectiuā non poſſit eſſe curioſitas. quiaẜm ph̓m. in. ij. ethico. ī his que ẜm ſe ſunt bona vel malanō poſſunt accipi mediū et extrema. ſꝫ cognitio ītellectiuaẜm ſe eſt bona. in hoc .n. perfectio hominis videt̉ cōſiſterevt intellectus eius de potētia reducatur ī actum. qd̓ ſit ꝑcognitionem veritatis. dicit etiā Dionyſiꝰ. iiij. ca. de diuinis nominibꝰ. ꝙ bonū aīe humane ē ẜm rationem eſſe cuius ꝑfectio ī cognitione veritatis cōſiſtit. ergo circa cognitionem īteſlectiuaꝫ nō pōt eſſe vitiū curioſitatis. ¶ Pre.Illud ꝑ qd̓ homo aſſimilatur deo et qd̓ a deo ꝯſequiturnon poteſt eſſe malū. ſꝫ quecūqꝫ abundantia cognitionisa deo eſt ẜm illud Ecc̄. i. Omnis ſapientia a dn̄o deo eſt⁊ Sap̄. vij. dicit̉ Ipſe dedit mihi hoꝝ que ſunt ſcientiāverā vt ſcientiā diſpoſitionem orbis terraꝝ ⁊ vixtutes elementorum. ⁊cͣ per hoc etiam hō deo aſſimilatur ꝙ veritatem cognoſcit. qꝛ omnia nuda ⁊ aꝑta ſunt oculis eius vthabet̉ ad Heb. iiij. Un̄. i. Reg. ij. dicitur ꝙ deus ſcientiarum dn̄s eſt. ergo qͣꝫtūcūqꝫ abundet cognitio veritatis n̄eſt mala ſꝫ bona. appetitus aūt boni nō eſt vitioſus. ergocirca ītellectiuā cognitiōeꝫ veritatis nō poteſt eē vitiū curioſitatis. ¶ Pre. Si circa aliquam inte llectiuā cognitionem poſſet eſſe curioſitatis vitiū p̄cipue eſſet circa ph̓icasſcientias. ſꝫ eis intendere nō videtur eſſe vitioſum. dicitn. Hiero. ſuꝑ Danielē. Qui de menſa vel vino regis noluerunt comedere ne polluātur. ſi ſapīam atqꝫ doctrinambabylonioꝝ ſcirēt eſſe peccatum. nunqͣꝫ acqͥeſcerēt dicereqd̓ nō licebat. ⁊ Augꝰ. dicit in. ij. de doctrina xp̄iana ꝙſiqua verba philoſophi dixerunt ab eis ſūt tāqͣꝫ ab iniuſtispoſſeſſoribus ī vſuꝫ noſtrū vendicanda. nō ergo circa cognitionem ītellectiuam poteſt eſſe curioſitas vitioſa. Sedꝯtra ē qd̓ Hiero. dicit. Nōne vobis videtur ī vanitate ſenſus ⁊ obſcuritate mētis ingredi q̄ diebus ac noctibus indialetica arte torquetur. qui phiſicus perſcrutator oculostrans celū leuat. ſꝫ vanitas ſenſus ⁊ obſcuritas mētis ē vitioſa. ergo circa ītellectiuas ſcientias poteſt eſſe curioſitasvitioſa ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut dictum eſt ſtudioſitas non eſtdirecte circa ipſam cognitioneꝫ. ſꝫ circa appetitū ⁊ ſtudiūcognitionis acquirende. aliter aūt eſt iudicādū de ip̄a cogmitiōe veritatis. et aliter de appetitu ⁊ ſtudio veritatis cognoſcende. ip̄a .n. veritatis cognitio ꝑ ſe loquendo bona eſtpoteſt autē per accidens eſſe mala raiione .ſ. alicuius conſequentis vel inqͣꝫtum .ſ. aliquis de cognitiōe veritatis ſuperbit ſcd̓m illud. i. Cor. viij. Scientia inflat. vel inqͣꝫtuꝫhomo vtitur cognitionē veritatis ad peccandū. ſꝫ ipſe appetitus vel ſtudiū cognoſcēde veritatis poteſt habere retitudinem vel peruerſitatem. Uno quideꝫ modo proutaliqͥs tendit ſuo ſtudio ī cognitioneꝫ veritatis prout ꝑ accidens iungitur ei malū ſicut illi qui ſtudent ad ſcientiaꝫveritatis vt exīde ſuꝑbient. Un̄ Augꝰ dicit in lib. de moribus eccleſie. Sunt qui deſertis virtutibus ⁊ neſcientesquid ſit deus ⁊ quanta ſit maieſtas. ſemper eodem modomanētꝭ nature magnū aliquid ſe agere putāt ſi vniuerſā