QueſtioCLVIII

mortalia. puta in blaſphemiā dei. vel iniuriam proximi¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ dn̄s ꝟbum illud dixit de ira quaſi ſuꝑaddens ad illud verbum legis qui occidit reus erit iudiciovnde loquit̉ ibi dn̄s de motu ire in quo quis appeti/ proximi occiſionem aut quācunqꝫ grauem leſionem. cui appetitui ſi conſenſus rationis ſuꝑueniat. abſqꝫ dubio eritpeccatum mortale. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ in illo caſu in qͦ ira cōtrariatur charitati ē pctm̄ mortale. ſꝫ hoc nō ſemper accidit. vt ex dictis patetAd quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ira ſit grauiſſimum pctm̄. Dic̄ eniꝫ Chryſo. ꝙnihil eſt turpius viſu furentis. ⁊ nihil deformius ſeueroviſu. ⁊ multo magis aīa. ergo ira eſt grauiſſimum pctm̄.¶ Pre. Quanto aliqd̓ peccatum eſt magis nociuū. tanto videt̉ eſſe peius. qꝛ ſicut Aug. dicit in encheri. malumdicit̉ aliquid qd̓ nocet ira autem maxime nocet. qꝛ auferthomini rōneꝫ ꝑ quaꝫ eſt dn̄s ſuiipſius. dicit enī Chryſo.ꝙ ire ⁊ infamie nihil eſt mediuꝫ. ſed ira tꝑaneꝰ eſt quidādemon. magis aūt ⁊ demonium hn̄te difficilius ergo iraeſt grauiſſimuꝫ pctm̄. ¶ Pre. Interiores motus diiudicant̉ ẜm exteriores effectus. ſed effectus ire eſt homicidiūqd̓ eſt grauiſſimum pctm̄. ¶ Sed ꝯͣ eſt ꝙ ira comꝑaturad odium ſicut feſtuca ad trabem. dicit enim Aug. in regula. ne ira creſcat in odiuꝫ ⁊ trabem faciat de ſeſtuca. nōergo ira eſt grauiſſimum peccatuꝫ. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſicut dictum eſt. inordinatio ire ẜm duo attendit̉ .ſ. ẜm indebitum appetibile ⁊ ẜm indebitum moduꝫ iraſcendi. Quātum igit̉ ad appetibile qd̓ iratus apperit videt̉ eſſe ira minimum peccatorū. appetit enim ira malum pene alicuiusſubratione boni qd̓ eſt vindicta. ⁊ iō ex ꝑte mali qd̓ appetit conuenit pctm̄ ire cum illis peccatis q̄ appe tunt malūproximi. puta cum inuidia ⁊ odio ſed odium appetit abſolute malum alicuius inqͣꝫtuꝫ hmōi. inuidus autem appetit malum alterius ꝓpter appetitum ꝓprie glorie. ſꝫ iratusappetit malum alterius ſub rōne iuſte vindicte. Ex qͦ patet ꝙ odium eſt grauius qͣꝫ inuidia ⁊ inuidia qͣꝫ ita. qꝛ peius ē appetere malū ſub ratione mali qͣꝫ ſub rōne boni. ⁊peius eſt appetere malum ſub rōne boni exterioris quodē honor vel gloria qͣꝫ ſub rōne rectitudinis iuſticie ſed exparte boni ſub cuius rōne iratus appetit malum cōuenitira cum peccato concupiſcentie. qd̓ tendit in aliqd̓ bonū⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc etiam abſolute loquendo peccatum ire videt̉ eſſe minus qͣꝫ concupiſcentie. qͣꝫto melius eſt bonumiuſticie qd̓ appetit iratus qͣꝫ bonum delectabile vel vtileqd̓ appetit cōcupiſcens. vnde phūs dicit in .vij. ethi. ꝙ incontinens concupiſcentie eſt turpior qͣꝫ incontinens ire.Sed qͣꝫtuꝫ ad inordinationem q̄ eſt ẜm modum iraſcēdi ira hꝫ quandam excellentiam ꝓpter vehementiā ⁊ velocitatem ſui motus. ẜm illud Prouer. xxvij. Ira nō bꝫmiſericordiam nec erumpens fuxor. ⁊ impetū ꝯcitati ſpūsferre quis poterit. vn̄ Grego. dicit. v. moral̓. Ite ſue ſtimulis accenſum cor palpitat. corpꝰ tremit. lingua ſe p̄pendit. facies igneſcit. exaſperant̉ ocl̓i ⁊ nequaqͣꝫ recognoſcūtur noti. ore quidem clamorē format. ſꝫ ſenſꝰ quid loquiſ̉ignorat. ¶ Ad. i. gͦ dd̓ ꝙ Ehryſo. loquit̉ de turpitudineqͣꝫtuꝫ ad geſtꝰ exteriores qui ꝓueniūt ex īpetu ire. ¶ Adij. dd̓ ꝙ rō illa ꝓcedit ẜm inordinatū motū ire qui prouenit ex eius impetu vt dictum eſt. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙhomicidium non minus prouenit ex odio vel inuidia qͣꝫex ira. ira tamen leuior eſt inqͣꝫtum attendit rationem iuſticie. vt dictum eſt.

Ad quintum ſic ꝓcediturUidetur ꝙ inconuenienter determinentur ſpecies iracūdie a philoſopho in. iiij. ethi. vbi dicit ꝙ rracundoꝝ quidam ſunt acuti. quidaꝫ amari. quidam difficiles ſiue graues. qꝛ ẜm ipſum amari dicunt̉ quoꝝ ira difficile ſoluit̉ ⁊multo tempore manet. ſed hoc videtur pertinere ad circūſtantiam temporis. ergo videt̉ ꝙ etiam ẜm alias circumſtantias poſſint accipi alie ſpecies ire. ¶ Pre. Difficileſſiue graues dicit eſſe quoꝝ ira non cōmittat̉ ſine cruciatuvel punitione. ſed hoc etiam pertinet ad inſolubilitatemire. ergo videtur ꝙ idem ſint difficiles ⁊ amari. ¶ Pre.Dominus Matth. v. ponit tres gradus ire cum dic̄. quiixaſcitur fratri ſuo. ⁊ qui dixerit fratri ſuo racha. ⁊ qui dixerit fratri ſuo fatue. qui quideꝫ gradus ad predictas ſpecies non referuntur. ergo videtur ꝙ predicta diuiſio ire.non ſit conueniens. ¶ Sed contra eſt qd̓ Grego. niſenꝰdicit. ꝙ tres ſunt iraſcibilitatis ſpecies. ſcꝫ ira que vocat̉fellea ⁊ mannia que vocatur inſania. ⁊ furor. que tria videntur eſſe eadem tribus premiſſis. nam iram felleam dicit eſſe que principium ⁊ motum haber. quod philoſophꝰattribuit acutis. maniam vero dicit eſſe iraꝫ que permanꝫ⁊ in vetuſtatem deuenit. quod philoſophꝰ attribuit amaris. furorem autem dicit eſſe iram que obſeruat tempusin ſupplicium. quod philoſophꝰ attribuit difficilibus. Eteandem etiam diuiſionem ponit Damaſcenꝰ in. ij. li. ergo predicta diſtinctio philoſophi non eſt inconueniens.¶ Rn̄. dd̓ ꝙ predicta diſtinctio poteſt referri vel ad paſſionem ire vel etiam ad ipſum peccatum ire. Quomodoautem referatur ad paſſionem ire ſupra habitum eſt cumde paſſione ire ageretur. ⁊ ſic p̄cipue videt̉ poni a Greg.niſeno ⁊ Damaſceno. Nunc autem oportet accipere diſtinctionem harum ſpecierum ẜm ꝙ pertinent ad pctm̄ire prout ponitur a philoſopho. Poteſt enim inordinatio ire ex duobus attendi. Primo quidem ex ipſa ire origine. ⁊ hoc pertinet ad acutos qui nimis cito iraſcuntur. ⁊ex qualibet leui cauſa. Alio modo ex ipſa ire duratōne. eoſcꝫ ꝙ iranimis perſeuerat. qd̓ quidem poteſt eſſe dupliciter. Uno modo qꝛ cauſa ire. ſcꝫ iniuria illata nimis manꝫin memoria hominis. vnde ex hoc homo diuturnam triſticiam concipit. ⁊ iō ſunt ſibi ipſis graues ⁊ amari. Aliomodo contingit ex parte ipſius vindicte. quaꝫ aliquis obſtinato appetitu quent. ⁊ hoc ꝑtinet ad difficiles ſiue graues qui non dimittunt iram quouſqꝫ puniant. ¶ Ad. j.ergo dicendum ꝙ in ſpeciebꝰ predictis non/ principaliterconſideratur tempus ſed facilitas hominis ad iraꝫ vel firmitas in ira. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ vtriqꝫ .ſ. amari ⁊ difficiles habent irā diuturnā. ſꝫ ꝓpter aliam cām. nā amari hn̄t irā ꝑmanentē ꝓpter ꝑmanentiam triſticie quā inter viſcera tenent clauſaꝫ. ⁊ qꝛ nō ꝓrumpūt ad exteriora iracūdie ſignanon pn̄t ꝑſuaderi ab alijs. nec ex ſeip̄is recedunt ab ira. niſi ꝓut diuturnitate tꝑis abolet̉ triſticia. ⁊ ſic deficit ira. ſꝫin difficilibꝰ eſt ira diuturna ꝓpter vehemens deſideriumvindicte. ⁊ ideo tempore non digeritur. ſed ꝑ ſolam punitionem quieſcit. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ gradus ire quos dn̄s ponit. nō ꝑ tinent ad diuerſas ire ſpēs. ſꝫ accipiunt̉ ẜm ꝓceſſum hūani actus in quibꝰ primo aliquid in corde cōcipit̉⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc dic̄. qui iraſcit̉ fratri ſuo. ſcd̓m auteꝫ eſt cūꝑ aliqͣ ſigna exteriora manifeſtat̉ exterius etiā anteqͣꝫ prorupat in effectū. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc dicit. qui dixerit fratri ſuoracha. qd̓ eſt interiectio iraſcentis. tertius gradus eſt qn̄peccatuꝫ interius conceptum ad effectum perducitur eſt