QueſtioCLVIII

vn̄ habet rationem mali. Alio mō conſequenter prout .ſ.apperitus ſenſitiuꝰ mouet̉ ꝯͣ vitia ẜm ordineꝫ rationis. ethec ira eſt bona q̄ dicit̉ ira per zeluꝫ. vn̄ Grego. dicit in. vmoral̓. Curandum ſummoꝑe eſt ne ira q̄ vt inſtrumentum ꝟtutis aſſumit̉ menti dn̄etur ne quaſi dn̄a p̄eat. ſedquaſi ancilla ad obſequium ꝑata a rōnis tergo nunqͣꝫ recedat. hec aūt ira ⁊ ſi in ipſa executione actus iudiciuꝫ rationis aliqualiter impediat. non tn̄ rectitudinem rationiſtollit. vn̄ Grego. ibidem dicit ꝙ ira ꝑ zelum turbat rationis oculum. ſed ira ꝑ vitium excecat. non eſt aūt ꝯͣ rōnemꝟtutis vt intermittat̉ deliberatio rationis in executioneeius qd̓ eſt a ratione deliberatum. qꝛ etiam ars impediretur in ſuo actu ſi dum debet agere deliberaret de agendisAd. iij. dd̓. ꝙ appetere vindictam ꝓpter malum eiꝰ quipuniendus eſt. illicitum eſt. ſed appetere vindictam propter vitioꝝ correctionem ⁊ bonuꝫ iuſticie ꝯſeruandū laudabile eſt. ⁊ in hoc poteſt tendere appetitus ſenſitiuus inqͣꝫtuꝫ mouet̉ a rōne. ⁊ dum vindicta ẜm ordinem iudicijfit. a deo cuius miniſter eſt poteſtas puniens. vt dicitur.Ro. xiij. ¶ Ad. iiij. dd̓ ꝙ deo aſſimilari poſſumꝰ ⁊ debemus in appetitu boni. ſed in mō appetendi ei omnino aſſimilari non poſſumus qꝛ in deo nō eſt appetitus ſenſitiuꝰſicut in nobis cuius motus debet rationi deſeruire. Un̄Grego. dicit in. v. moral̓. ꝙ tunc robuſtius rō ꝯͣ vitia erigitur. cum ira ſubdita rationi famulatur.Ad ſecundū ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ira non ſit peccatum. Peccando enim demeremur. ſed paſſionibꝰ non demeremur ſicut nec vituperamur. vt dr̄ in. ij. ethi. ergo nulla paſſio eſt peccatū. ira aueſt paſſio vt ſupra habitum eſt cum de paſſionibꝰ ageret̉ergo ira non eſt peccatum. ¶ Pre. In omni peccato eſtuerſio ad aliqd̓ bonum cōmutabile. ſed ꝑ iram non ꝯuertitur aliquis ad bonum cōmutabile. ſed in malum alicuius. gͦ ira non eſt peccatum. ¶ Pre. Nullus peccat in eoqd̓ vitare non poteſt. vt Aug. dicit. ſed iram homo vitare nō poteſt. qꝛ ſuper illud pſal. Iraſcimini ⁊ nolite peccare. dicit glo. ꝙ motus ire non ē in poteſtate nr̄a. Philoſophꝰ etiam dicit in .vij. ethi. ꝙ iratus cuꝫ triſticia oꝑatur. triſticia aūt eſt ꝯtraria voluntati. ergo ira non:ē peccatum. ¶ Pre. Pctm̄ eſt ꝯͣ naturam. vt Dama. dicit īij. li. ſed iraſci non eſt ꝯͣ naturam hominis cum ſit actꝰ naturalis potentie que eſt iraſcibil̓. vnde ⁊ Hiero. dicit inquadam epiſtola. ꝙ ixaſci eſt hominis. ergo iraſci non ēpeccatum. ¶ Sed contra eſt ꝙ apl̓s dicit ad Ephe. iiij.Omnis indignatio ⁊ ira tollat̉ a vobis. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ iraſicut dictum eſt proprie nominat quandā paſſionem. paſſio aūt appetitus ſenſitiui intm̄ eſt bona inqͣꝫtuꝫ rōne regulat̉. ſi aut ordinem rōnis excludat eſt mala. Ordo autērōnis in ira poteſt attendi qͣꝫtuꝫ ad duo. Primo quidemqͣꝫtuꝫ ad appetibile in qd̓ tendit. qd̓ eſt vindicta. vnde ſialiquis appetat ꝙ ẜm ordinem rōnis fiat vindicta ē laudabilis ire apperitus. ⁊ vocat̉ ira per zelum. ſi aūt aliquiſappetat ꝙ fiat vindicta qualitercunqꝫ contra ordineꝫ rōnis. puta ſi appetat puniri eum qui non meruit vel vltraqͣꝫ meruit. vel etiam nō ẜm legitimum ordinem. vel nōpropter debitum fineꝫ qui eſt conſeruatio iuſticie. ⁊ correctio culpe. erit appetitus ire vitioſus. ⁊ nominat̉ ira pervitium. Alio mō attendit̉ ordo rōnis circa iram qͣꝫtū admodum iraſcendi. vt .ſ. motus ire nō immoderate ferueſcat nec interius nec exterius. qd̓ quidem ſi p̄termittaturnō erit ira abſqꝫ peccato. etiam ſi aliquis appetat iuſtā vī-

dictam. ¶ Ad. j. ergo dd̓ ꝙ qꝛ paſſio poteſt eſſe regulata rōne vel non regulata. iō ẜm paſſionem abſolute conſideratam non importat̉ rō meriti vel demeriti. ſeu laudiſvel vituperij. ẜm tamen ꝙ eſt regulata ratione poteſt habere rationem meritorij ⁊ laudabilis. ⁊ e contrario ẜm ꝙnon eſt regulata rōne poteſt habere rationeꝫ demeriti vl̓vituꝑabilis. vnde ⁊ philoſophus ibidem dicit ꝙ laudaīvel vituꝑatur qui aliqualiter iraſcit̉. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ iratꝰnon appetit malum alterius propter ſe. ſed propter vindictam in quam conuertit̉ appetitus eius ſicut in qd̓daꝫcōmutabile bonum. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ homo eſt dn̄s ſuorūactuum per arbitrium rationis. et iō motus qui p̄ueniūtiudicium rationis non ſunt in poteſtate hominis in generali. vt .ſ. nullus eoꝝ inſurgat. qͣꝫuis ratō poſſit quemlibꝫſingulariter impedire ne inſurgat. ⁊ ẜm hoc dicit̉ ꝙ morꝰire non eſt in poteſtate hominis. ita .ſ. ꝙ nullus inſurgatqꝛ tamen aliqualiter eſt in hominis poteſtate. non totaliter perdit rationem peccati ſi ſit inordinatus. ꝙ autē philoſophꝰ dicit iratum cum triſticia oꝑari. non eſt ſic intelligenduꝫ ꝙ triſtet̉ de eo ꝙ iraſcit̉. ſed qꝛ triſtat̉ de iniuriaquam eſtimat ſibi illatam. ⁊ ex hac triſticia mouet̉ ad appetendum vindictam. ¶ Ad. iiij. dd̓ ꝙ iraſcibilis in hoīenaturaliter ſubijcit̉ rōni. ⁊ iō actus eius intm̄ eſt homininaturalis inqͣꝫtuꝫ eſt ẜm rōnem. inqͣꝫtuꝫ vero ē preter ordinem rationis. eſt contra hominis naturam.Ad tertiū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ omnis ira ſit peccatum mortale. dicit̉ enī Iobv. Uirum ſtultum interficit iracundia. ⁊ loquit̉ de interfectione ſpūali a qua nominat̉ peccatū mortale. gͦ omnisira eſt peccatum mortale. ¶ Pre. Nihil meret̉ damnatōnem eternam niſi peccatum mortale. ſꝫ ira meretur damnationem eternam. dicit enim dn̄s Matth. v. Oīs quiiraſcit̉ fratri ſuo reus erit iudicio. vbi dicit glo. ꝙ per illatria q̄ ibi tangunt̉ .ſ. iudicium ⁊ conciliuꝫ ⁊ gehenna diuerſe manſiones in eterna damnatione ꝓ modo peccati ſingulariter exprimuntur. gͦ ira eſt pctm̄ mortale. ¶ Pre.Quicquid contrariat̉ charitati eſt pctm̄ mortale ſed ira d̓ſe contrariat̉ charitati. vt patꝫ ꝑ Hiero. ſuper illud Matthei. v. Qui iraſcit̉ fratri ſuo ⁊c̄. vbi dicit ꝙ hoc eſt cōtraproximi dilectionē. gͦ ira ē peccatum mortale. ¶ Sꝫ contra eſt qd̓ ſuper illud pſal. Iraſcimini ⁊ nolite peccare. dicit glo. venial̓ eſt ira q̄ non ꝑducit̉ ad effectū. ¶ Rn̄. dd̓ꝙ motꝰ ire pōt eſſe inordinatus ⁊ pctm̄ dupliciter. ſicutdctm̄ eſt. Uno mō ex ꝑte appetibil̓. vtpote cū aliquis appetit iniuſtā vindictā. ⁊ ſic ex genere ſuo ira ē pctm̄ mortale. qꝛ ꝯtratiat̉ charitati ⁊ iuſticie. pōt tn̄ ꝯtingere ꝙ tal̓appetitꝰ ſit pctm̄ veniale ꝓpter imꝑfectionē actꝰ. q̄ quideꝫimꝑfectio attendit̉. vl̓ ex ꝑte appetētis. puta cū motꝰ irep̄uenit iudiciū rōnis. vl̓ etiā ex ꝑte appetibil̓. puta cū aliquis appetit in aliqͦ modico ſe vīdicare qd̓ qͣſi nihil ē reputandū. ita etiaꝫ ꝙ ſi actu inferat̉ nō eſſꝫ pctm̄ mortale.puta fi aliquis paꝝ trahat aliquē pueꝝ ꝑ capillos vel aliquid hmōi. Alio mō pōt eſſe motus ire inordinatus qͣꝫtūad modū iraſcendi vtpote ſi nimis ardenter iraſcat̉ interius. vel ſi nimis exterius manifeſtet ſigna ixe. ⁊ ſic ira ẜmſe non hꝫ ex ſuo genere rōneꝫ peccati mortal̓. pōt tn̄ cōtingere ꝙ ſit pctm̄ mortale. puta ſi ex vehementia ire aliquisexcidat a dilectione dei ⁊ ꝓximi. ¶ Ad. j. gͦ dd̓ ꝙ ex illaauctoritate nō habet̉ ꝙ oīs ira ſit pctm̄ mortale. ſed ꝙ ſtulti ꝑ iracundiam ſpūaliter occiduntur. inqͣꝫtuꝫ .ſ. non refrenando per rationem motum ire. dilabunt̉ in aliqͣ peccata