QueſtioCLVIII

mentis nr̄e habitat xp̄s in nobis. Eſt etiā hoībꝰ acceptiſſima. vn̄ dicit̉ Ecc̄. iij. Fili in manſuetudīe ꝑfice oꝑa tua⁊ ſuꝑ hoīm gl̓aꝫ diligeris. ꝓpter qd̓ et Prouer. xx. dicit̉ꝙ clementia thronus regius roborat̉. gͦ māſuetudo ⁊ clementia ſunt potiſſime ꝟtutes. ¶ Pre. Aug. dicit in i.de ſer. do. in monte. ꝙ mites ſunt qui cedunt improbitatibꝰ ⁊ non reſiſtunt in malo. ſed vincunt in bono maluꝫ.hoc aūt videt̉ ꝑtinere ad miſericordiā vel pietateꝫ qͣ videtur eſſe potiſſima ꝟtutum. qꝛ ſuꝑ illud. i. ad Thimo. iiij.Pietas ad oīa vtil̓ eſt. dicit glo. Ambro. ꝙ oīs ſummareligionis xp̄iane in pietate ꝯſiſtit. gͦ māſuetudo ⁊ clemētia ſunt maxime ꝟtutes. ¶ Sꝫ contra eſt qꝛ non ponuntur ꝟtutes principales. ſed adiungunt̉ aliqn̄ alteri ꝟtutiqͣſi principaliori. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ nihil ꝓhibet aliquas ꝟtutes nō eē potiſſimas ſimpliciter. nec qͦ ad oīa ſed ẜm quid⁊ in aliqͦ genere. non aūt eſt poſſibile ꝙ clementia et manſuetudo ſint potiſſime ꝟtutes ſimpliciter. qꝛ laus eaꝝ attēdit̉ in hoc ꝙ retrahunt a malo. inqͣꝫtum .ſ. diminuuntiram vel penā. ꝑfectius aūt eſt conſequi bonuꝫ qͣꝫ careremalo. ⁊ iō ꝟtutes q̄ ſimpliciter ordinant in bonum. ſic̄ fides ſpes charitas. ⁊ etiam prudentia et iuſticia ſunt ſimpliciter maiores ꝟtutes qͣꝫ clementia ⁊ manſuetudo. ſedẜm quid nihil ꝓhibet clementiā ⁊ manſuetudineꝫ haberequandam excellentiā inter ꝟtutes q̄ reſiſtunt affectionibꝰprauis. nam ira quā mitigat manſuetudo ꝓpter ſuuꝫ impetum. maxime impedit aīm hominis ne libere iudicetꝟitateꝫ ⁊ propter hoc manſuetudo maxime facit hoīemeſſe cōpotem ſui. vnde dr̄ Ecc̄. x. Fili in manſuetudīe ẜuaanimā tuam. qͣꝫuis concupiſcentie delectationum tactuſſint turpiores ⁊ magis continue infeſtent. ꝓpter qd̓ temperantia magis ponit̉ virtus principal̓ vt ex dictis paterClementia ꝟo in hoc ꝙ diminuit penas. maxime videt̉accedere ad charitatem qͥ eſt potiſſima ꝟtutuꝫ ꝑ quaꝫ bonaoꝑamur ad proximos ⁊ eorū mala impedimꝰ. ¶ Adj. ergo dd̓. ꝙ manſuetudo preparat hominē ad dei cognitionem. remouendo impedimentū. ⁊ hoc dupliciter. Primo quidem faciendo hominem ꝯpotem ſui ꝑ diminutōnem ire vt dictum ē. Alio modo qꝛ ad manſuetudineꝫ ꝑtinet ꝙ homo non ꝯtradicat ꝟbis veritatis. qd̓ plerunqꝫaliqui faciunt ex commotione ire. ⁊ iō Aug. dicit in. ij. d̓doc. chriſtiana ꝙ miteſcere eſt non ꝯtradicere diuine ſcripture ſiue intellecte ſi aliqua vitia noſtra percutit. ſiue n̄intellecte quaſi nos meliꝰ ⁊ verius ſaꝑe ⁊ ꝑciꝑe poſſemꝰ.¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ manſuetudo ⁊ clementia reddunt hoīeꝫdeo ⁊ hominibꝰ acceptum. ẜm ꝙ concurrunt in eundemeffectum cum charitate q̄ eſt maxima ꝟtutuꝫ. ſcꝫ in ſubtrabendo mala ꝓximoꝝ. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ miſericordia ⁊ veritas conueniūt quideꝫ cū manſuetudine ⁊ clementia inqͣꝫtuꝫ concurrūt in eundē effectū qui eſt ꝓhibere mala ꝓximoꝝ. differunt tn̄ qͣꝫtuꝫ ad motiuū. nam pietas remouet mala ꝓximoꝝ ex reuerentia quaꝫ hꝫ ad aliqueꝫ ſuꝑiorem. puta deū vel parentē. miſericordia ꝟo remouet mala ꝓximoꝝ ex hoc ꝙ in eis aliquis contriſtat̉. inqͣꝫtuꝫ eſtimat eas ad ſe ꝑtinere vt ſupra dictuꝫ ē. qd̓ ꝓuenit ex amicitia q̄ facit amicos de eiſdem gaudere ⁊ triſtari. manſuetudo aūt hoc facit inqͣꝫtuꝫ remouet irā incitantē ad vīdictam. clementia ꝟo hoc facit ex aī lenitate. inqͣꝫtuꝫ indicateē equū vt aliquis nō āpliꝰ puniat̉. ¶ Qō CLVIII.Einde ꝯſiderādumeſt de vitijs oppoſitis. Et primo de iracūdiaque opponit̉ manſuetudini. ſecundo de cru-

delitate que opponitur clementie. Circa iracundiam queruntur octo. primo vtꝝ iraſci poſſit eſſe aliquando licitū.ſecundo vtꝝ ira ſit peccatum. tertio vtꝝ ſit peccatum mortale. quarto vtꝝ ſit grauiſſimum peccatoꝝ. quinto de ſpeciebꝰ ire. ſexto vtꝝ ira ſit vitium capitale. ſeptimo q̄ ſintfilie eius. octauo vtꝝ habeat vitium oppoſitum.Ad primum ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ iraſci non ſit licitum. Hiero. enim exponēs illud Mathei. v. Qui iraſcit̉ fratri ſuo ⁊cͣ. dic̄ in quibuſdācōdicibꝰ addit̉. ſine cauſa. ceteꝝ in veris diffinita ſnīa ē ⁊ira penitus tollitur. gͦ iraſci nullo modo licitū eſt ¶ Pr.ẜm Diony. iiij. c. de diui. no. malum anime eſt ſine ratōne eſſe. ſed ira ſemper eſt ſine ratione. dicit enim philoſophus in .vij. ethicoꝝ ꝙ ira non perfecte audit rationem.vt Grego. dicit. v. moral̓. ꝙ cum tranquillitate mentisira diuerberat dilaniatam quodammodo ſciſſamqꝫ ꝑturbat. ⁊ Caſſianus dicit in li. de inſtitutis cenobiorū. Quilibet ex cauſa iracundie motus efferuens excecat oculumcordis. ergo iraſci ſemper eſt malum. ¶ Pre. Ira eſt apperitus vindicte. vt glo. dicit ſuper Leuit. xix. Non oderis fratrem tuum in corde tuo. ſed appetere vltionem nōvidet̉ eſſe licitum. ſed hoc eſt deo reſeruandum. ẜm illd̓Deutro .xxxij. mea eſt vltio. ergo videtur ꝙ iraſci ſemꝑſit malum. ¶ Pre. Omne illud qd̓ abducit nos a diuina ſimilitudine eſt malum. ſed iraſci ſemper abducit nosa diuina ſimilitudine. quia deus cum tranquillitate iudicat. vt habet̉ Sap̄. xij. ergo iraſci ſemper eſt malum. Sꝫcontra eſt qd̓ Chryſo. dicit ſuper Matth. Qui ſine cauſa iraſcit̉ reus erit. Qui vero cum cauia non erit reus. nāſi ira non fuerit. nec doctrina proficit. nec iudicia ſtant.nec crimina compeſcunt̉. ergo iraſci non ſemper eſt malum. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ira ꝓprie loquendo eſt paſſio quedaꝫappetitus ſenſitiui a qua vis iraſcibilis denominatur vtſupra habitum eſt cum de paſſionibꝰ ageret̉. Eſt aūt hocconſiderandum circa paſſiones anime ꝙ dupliciter poteſt in eis malum inueniri. Uno modo ex ipſa ſpecie paſſionis que quidem conſiderat̉ ẜm obiectum paſſionis. ſicut inuidia ẜm ſuam ſpeciem importat quoddam malū.eſt enī triſticia de bono alioꝝ. qd̓ ẜm ſe rationi repugnat⁊ ideo inuidia mox nominata ſonat aliquid mali. vt philoſophus dicit in. ij. ethicoꝝ hoc autem non competit ireque eſt appetitus vindicte. poteſt enim vindicta ⁊ bene ⁊male appetit. Alio modo inuenitur malum in aliqua paſſione ẜm quantitatem ipſius. id eſt ẜm ſuperabundantiāvel defectum ipſius. et ſic poteſt malum in ira inueniri.quando ſcilicꝫ aliquis iraſcit̉ plus vel minus preter rationem rectam. tunc iraſci eſt illaudabile. Si autem aliquisiraſcitur ẜm rationē rectaꝫ. tunc iraſci ē laudabile. ¶ Adj. ergo dicendum ꝙ ſtoiciiram ⁊ omnes alias paſſionesnominabant affectus quoſdam preter ordinem rationisexiſtentes. et ẜm hoc ponebant iram et omnes alias paſſiones eſſe malas. vt ſupra dictum eſt cum de paſſionibus ageretur. et ẜm hoc accipit iram Hiero. loquitur enīde ira qua quis iraſcitur contra proximum quaſi malumeius intendens. Sed ẜm peripateticos. quorum ſententiam magis approbat Auguſtinꝰ in. ix. de ciuita. dei. ira etalie paſſiones anime dicuntur motus appetitus ſenſitiuiſiue ſint moderate ẜm rationem ſiue non. et ẜm hoc iranon ſemper eſt mala. ¶ Ad ſecundum dicendum ꝙ iradupliciter ſe poteſt habere ad rationem. Uno quidemmodo an̄cedenter. ⁊ ſic trahit rationem a ſua rectitudine.