QueſtioCLVII

¶ Pre. Uirtus corrumpit̉ ꝑ ſuꝑfluū ⁊ diminutum. ſedtam dementia qͣꝫ manſuetudo in quandaꝫ diminutionēconſiſtunt. nā clementia eſt diminutiua penaꝝ. manſuetudo aūt eſt diminutiua ire. gͦ neqꝫ clementia neqꝫ manſuetudo eſt ꝟtus. ¶ Pre. Manſuetudo ſiue mititas ponitur Matth. v. inter btītudines ⁊ inter fructus ad Gal̓.v̓. ſed ꝟtutes differunt ⁊ a beatitudinibꝰ et a fructibꝰ. igͦ n̄contiuet̉ ſub ꝟtute. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ dicit Seneca in. ij. d̓clementia. Clementiā ⁊ manſuetudineꝫ oēs boni viri p̄ſtabunt. ſed virtus ē ꝓprie q̄ pertinet ad bonos viros. nāvirtus eſt q̄ bonum facit hn̄teꝫ. ⁊ opus eius bonum reddit. vt dicit̉. ij. ethi. gͦ clementia ⁊ manſuetudo ſunt ꝟtutes. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ rō virtutis moral̓ ꝯſiſtit in hoc ꝙ appetitus rōni ſubdat̉ vt patet ꝑ phūm in. j. ethi. hoc auteꝫſeruat̉ tam in clementia qͣꝫ in manſuetudine. nam clemētia in diminuendo penas aſpicit ad rōneꝫ. vt. Seneca dicit in. ij. de clementia. ſimiliter etiam manſuetudo ẜm rationem rectam moderat̉ iras. vt dr̄ in. iiij. ethi. Un̄ manifeſtū eſt ꝙ tam clementia qͣꝫ manſuetudo ē ꝟtus. ¶ Adjͣ. ergo dd̓. ꝙ manſuetudo non directe opponit̉ ſeueritati.nam manſuetudo eſt circa iras. ſeueritas aūt attendit̉ circa exteriorem inflictionē penaꝝ. Un̄ ẜm hoc videret̉ magis opponi clementie. q̄ etiam circa extetiorem punitiōeꝫconſideral̓ vt dictum eſt. non tn̄ opponit̉ eo ꝙ vtrunqꝫ ēẜm rationem rectam. nam ſeueritas inflexibilis eſt circainflictionem penaꝝ. qn̄ hoc recta rō requirit. clemētia autem diminutiua eſt penaꝝ etiam ẜm rationem rectaꝫ. qn̄ſcꝫ oportet ⁊ in quibꝰ oportet. et ideo non ſunt oppoſita.qꝛ non ſunt cieca idem. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ẜm philoſophuꝫin. iiij. ethi. habitus qui medium tenet in ira eſt īnomīatus. ⁊ ideo virtus nominatur a diminutione ire que ſignificat̉ nomine manſuetudinis eo ꝙ virtus propinquior eſt diminutioni qͣꝫ ſuper abundātie ꝓpter hoc ꝙ nat̉alius ē homini appetere vindictam iuiuriaꝝ illatarū qͣꝫ abhoc deficere. qꝛ vix alicui nimis parue vident̉ iniurie ſibi illate. vt dicit Saluſtius. clementia auteꝫ eſt diminutiua penaꝝ nō quidem in reſpectū ad id qd̓ eſt ẜm rationem rectam. ſed in reſpectu ad id qd̓ eſt ẜm legem cōmunem quā reſpicit iuſticia legalis. ſed ꝓpter aliqua particularia conſiderata clementia diminuit penas quaſi decernens hominem non eſſe magis puniendum. Unde dicitSeneca in. ij. de clementia. Clementia hoc primum preſtat vt quos dimittit. nihil aliud illos pati debuiſſe pronunciat. venia vero debite pene remiſſio eſt. ex quo patꝫꝙ clementia comparat̉ ad ſeueritateꝫ ſicut epicheia ad iuſticiam legalem cuius pars ē ſeueritas qͣꝫtuꝫ ad inflictionem penaꝝ ẜm legem. differt tamē clemētia ab epicheiavt infra dicet̉. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ beatitudines ſunt actusvirtutum. fructus autem ſunt delectationes de actibusvirtutum. ⁊ ideo nihil ꝓhibet manſuetudineꝫ poni ⁊ virtutem ⁊ beatitudinem ⁊ fructum.Ad tertiū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ predicte ꝟtutes non ſint partes temperantie.Clementia enim eſt diminutiua penaꝝ vt dictuꝫ eſt. hocautem philoſophꝰ in. v. ethi. attribuit epicheie que pertinet ad iuſticiam. vt ſupra habitum ē. gͦ videt̉ ꝙ clementianō ſit pars temperantie. ¶ Pre. Temperantia ē circa cōcupiſcentias. manſuetudo aūt ⁊ clementia nō reſpiciuntconcupiſcentias. ſed magis irā ⁊ vindictaꝫ. nō gͦ debentponi partes temperantie. ¶ Pre. Seneca dicit in. ij. decle. Cui voluptati ſeuitia ē poſſumꝰ inſaniaꝫ vocare. hoc

aūt opponit̉ clementie ⁊ manſuetudini. cum gͦ inſania opponat prudentie. videt̉ ꝙ clementia et manſuetudo ſintꝑtes prudentie magis qͣꝫ tꝑantie. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ Sen̄.dicit in. ij. de cle. ꝙ clementia ē tꝑantia aī in poteſtate vlciſcendi. Tullius etiā ponit clementiam ꝑteꝫ temperātie¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ꝑtes aſſignant̉ in ꝟtutibꝰ principalibꝰ ẜmꝙ imitant̉ ipſas in aliquibꝰ materijs ſecundarijs qͣꝫtū admodum qͦ principaliter dependet laus ꝟtutis. vn̄ et nomen accipit. ſicut modꝰ ⁊ nomen iuſticie in quadā equalitate ꝯſiſtit. fortitudinis aūt in quadā firmitate. tꝑantieaūt in quadam refrenatione. inqͣꝫtuꝫ .ſ. refrenat ꝯcupīasvehementiſſimas delectationum tactus. clementia autē⁊ manſuetudo ſimiliter in quadam refrenatioue ꝯſiſtūt.qꝛ ſcꝫ clementia eſt diminutiua penaꝝ. manſuetudo veroeſt mitigatiua tre. vt ex dictis patet. ⁊ ideo tam clemētiaqͣꝫ manſuetudo adiungunt̉ temperantie ſicut ꝟtuti principali. ⁊ ẜm hoc ponunt̉ partes temperantie. ¶ Ad. j. gͦdicendum ꝙ in diminutione penaruꝫ ſunt conſiderandaduo. quoꝝ vnum eſt ꝙ diminutio penaꝝ fiac ẜm in ttē ionem legiſlatoris licet nō ẜm verba legis. ⁊ ẜm hoc pertinet ad epicheiam. Aliud autem eſt quedam moderatio affectus. vt homo non vtat̉ ſua poteſtate in inflictione penarum. ⁊ hoc proprie pertinet ad clementiam. propter qd̓Seneca dicit ꝙ clemeniia eſt temperantia animi in poteſtate vlciſcendi. ⁊ hoc quidem moderatio animi prouenit ex quadam dulcedine affectus. qua quis abhorret omne illud quod poteſt alium contriſtare. ⁊ ideo dicit Seneca ꝙ clementia eſt quedam animi lenitas. nam ecōuerlo auſteritas animi videtur eſſe in eo qui non veretur alios ꝯtriſtare. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ adiunctio virtutum ſecūdariarum ad principales magis attendit̉ ẜm modum virtutis qui eſt quaſi quedam forma eius qͣꝫ ẜm materiaꝫ. maſuetudo autem ⁊ clementia conueniunt cum temperātia īmodo vt dictum ē licꝫ non conueniant in materia ¶ Adiij. dd̓. ꝙ inſania dicit̉ per corruptionem ſanitatis. ſic̄ autem ſanitas corporalis corrumpit̉ per hoc ꝙ corpꝰ recedita debita complexione humane ſpeciei. ita etiā inſania ẜmanimaꝫ accipit̉ per hoc ꝙ aīa humana recedit a debita diſpoſitione humane ſpeciei. qd̓ quideꝫ contingit ⁊ ẜm rōnē. puta cum aliquis vſum rōnis amittit. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad vimappetitiuam. puta cū aliquis amittit affectum humanuꝫ.ẜm queꝫ hō eſt naturaliter omni homini amicus vt dicit̉in. viij. ethi. inſania aūt q̄ excludit vſum rōnis opponiturprudentie. ſed ꝙ aliquis delectet̉ in penis hominū dicit̉eſſe inſania. qꝛ per hoc videt̉ hō priuatus affectu humano quem ſequitur dementia.Adquartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ clementia ⁊ manſuetudo ſint potiſſime virtuteſLaus enī ꝟturis cōſiſtit p̄cipue in hoc ꝙ ordīat hoīeꝫ adbtītudinē qͥ in dei cognitione cōſiſtit. ſꝫ māſuetudo maxime ordinat hoīeꝫ ad dei cognitioneꝫ. dr̄ enī Iaco. i. Inmāſuetudīe ſuſcipite inſitū ꝟbuꝫ ⁊ Ecc̄. v. Eſto māſuetus ad audiendū ꝟbū dei. ⁊ Dionyſiuſ. dicit in epl̓a adDemophilū Moyſen ꝓpter multā manſuetudinem deiapparitione dignū habitū. gͦ māſuetudo ē potiſſima ꝟtutū. ¶ Pre. Tanto ꝟtꝰ aliqͣ videt̉ eſſe potior. qͣꝫto magisacceptat̉ a deo ⁊ ab hoībꝰ. ſꝫ manſuetudo maxime videt̉acceptari a deo. dr̄ enī Ecc̄i. j. ꝙ bn̄placituꝫ eſt deo fides⁊ manſuetudo. vn̄ ⁊ ſpāliter ad ſue manſuetudīs imitatōneꝫ xp̄s nos inuitat dicens. Diſcite a me qꝛ mitis ſum ⁊humilis corde. Et Hylarius dicit ꝙ per manſuetudineꝫ