QueſtioCLIIIII
eſt maxime appetibilis ẜm appetitum ſenſitiuum. tn̄ propter vehementiam delectationis. tum etiam propter connaturalitatem huiuſmodi concupiſcentie. Unde manifeſtum eſt ꝙ luxuria eſt vitium capitale. ¶ Ad. j. ergo dd̓ꝙ immundicia ẜm quoſdam que ponit̉ filia gule eſt quedam immundicia corporalis. vt ſupra dictum ē. ⁊ ſic obiectio non eſt ad ꝓpoſitū. Si vero accipiat̉ pro immūdicia luxurie. ſic dicenduꝫ ꝙ ex gula cauſat̉ materialiter inqͣꝫtuꝫ. s. gula miniſtrat materiam corporalem luxurie. nōautem ẜm rationem cauſe finalis ẜm quam potiſſime attendit̉ origo alioꝝ vitioꝝ ex vitijs capitalibꝰ. ¶ Ad. ij. dd̓ꝙ ſicut ſupra dictum eſt cum de inani glori a ageret̉. ſuꝑbia ponitur cōmunis mater omnium peccatoꝝ. ⁊ iō etiaꝫvitiā capitalia ex ſuperbia oriuntur. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ a delectationibꝰ luxurie precipue aliqui abſtinent ꝓpter ſpemfuture glorie. quam deſperatio ſubtrahit. et ideo cauſatluxuriam ſicut remouens ꝓhibens non ſicut per ſe cauſa.qd̓ requiri videtur ad vitia capitalia.Ad quintum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ inconuenienter dicant̉ eſſe filie luxurie. cecitasmentis. inconſideratio. p̄cipitatio. incōſtantia. amor ſui.odium dei. affectus preſentis ſeculi. horror vel deſperatōfuturi. qꝛ cecitas mentis ⁊ inconſideratio ⁊ precipitatō ꝑtinēt ad imprudentiam q̄ inuenitur in omni peccato. ſicut⁊ prudentia in omni virtute. ergo non debent poni ſpeciales filie luxurie. ¶ Pre. Conſtantia ponitur ꝑs fortitudinis. vt ſupra habitum eſt. ſed luxuria non opponit̉ fortitudini ſed temperantie. ergo inconſtantia nō eſt filia luxurie Pre. Amor ſui vſqꝫ ad contemptum dei. ē principium omnis peccati. vt patet per Aug. in. iiij. de ciui.dei. non ergo debet poni filia luxurie. ¶ Pre. Iſidorusponit quattuor ſcꝫ turpiloquia. ſcurrilia. ludiera. ſtultiloquia. ergo predicta enumeratio videtur eſſe ſuꝑflua. Sꝫcōtra eſt auctoritas Grego. xxxi. moral̓. Rn̄. dd̓ ꝙ qn̄inferiores potentie vehementer afficiūtur ad ſua obiectaconſequens eſt ꝙ ſuperiores vires impediantur ⁊ deordinentur in ſuis actibꝰ. Per vitium autem luxurie maxime appetitus inferior .ſ. concupiſcibilis vehementer intendit ſuo obiecto .ſ. delectabili propter vebementiā paſſionis ⁊ delectationis. ⁊ ideo conſequens eſt ꝙ per luxuriam maxime ſuperiores vires deordinentur. ſcꝫ ratio etvoluntas. Sunt autem rationis quattuor actus in agendis. primo quidem ſimplex intelligentia que apprefendit aliquem finem vt bonum. ⁊ hic actus impeditur perluxuriam ẜm illud Daniel̓. xiij. Species decepit te ⁊ cōcupiſcētia ſubuertit cor tuum. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ponitur cecitas mentis. Secundus actus eſt conſilium de his queſunt agenda propter finem. ⁊ hic etiam impeditur ꝑ concupiſcentiam luxurie. Unde Terentius dicit ī eunucholoquens de amore libid inoſo. Que res in ſe neqꝫ conſilium neqꝫ modum vllum habet. eam conſilio regere nō potes. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ponit̉ precipitatio que importat ſubtractionem conſilij. vt ſupra habitum eſt. Tertius autē actꝰeſt iudicium de agendis. ⁊ hic etiam impeditur ꝑ luxuriam. Dicit̉ enim Daniel̓. xiij. de ſenſibꝰ luxurioſis. Auerterunt ſenſum ſuum vt non recordarent̉ iudicioꝝ in ſtoꝝ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ponit̉ inconſideratio. Quartus aūt actuſeſt preceptum rationis de agendo. qui etiam impediturꝑ luxuriā inqͣꝫtuꝫ .ſ. hō impedit̉ ex impetu ꝯcupīe ne exequat̉ id qd̓ decreuit eſſe faciendum. Unde Terentiꝰ dicit in eunucho de quodaꝫ qui dicebat ſe receſſuꝝ ab ami-
ca. hec verba vna falſa lachrymula reſtringet. Ex ꝑte autem voluntatis conſequitur duplex actus inordinatus. qͦrum vnus eſt appetitus finis. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ponit̉ amorſui qͣꝫtuꝫ .ſ. ad delectationem quam inordinate appetit. etper oppoſitum ponitur odium dei. inqͣꝫtuꝫ ſ prohibꝫ delectationem concupitam. Alius autem eſt appetitus eorūque ſunt ad finem ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ponitur affectus p̄ſentis ſecuſi in quo ſcꝫ aliquis vult frui voluptate. ⁊ ꝑ oppoſitum ponitur deſperatio futuri ſeculi. quia duꝫ nimisdetinetur carnalibꝰ delectationibꝰ. non curat ꝑuenire adſpirituales. ſed faſtidit. ¶ Ad. j. ergo dd̓ ꝙ ſicut philoſophus dicit in. vi. ethi. intemperantie maxime corrumpit prudentiam. et ideo vitia oppoſita prudentie maximeoriuntur ex luxuria q̄ eſt precipua intemperantie ſpecies¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ conſtantia in arduis ⁊ terribilibꝰ poniturpars fortitudiniſ. ſed conſtantiam habere in abſtinendo adelectabilibus pertiuet ad continentiam que ponit̉ parstemperantie. ſicut ſupra dictum eſt. ⁊ ideo inconſtantia q̄ei opponitur ponit̉ filia luxurie. ⁊ tamen prima inconſtantia ex luxuria cauſatur inqͣꝫtuꝫ emollit cor hominis ⁊ effeminatum reddit. ẜm illud Oſee. iiij. Fornicatio ⁊ vinuꝫ⁊ ebrietas auferunt cor. Et Uegetius dicit in li. de re militari. ꝙ minus mortem metuit qui minus delitiaꝝ nouerit in vita. nec oportet ſicut ſepe dictum eſt ꝙ filie vitij capitalis cum eo in materia conueniant. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ amor ſui qͣꝫtuꝫ ad quecunqꝫ bona que ſibi aliquis appetiteſt cōmune principium peccatorum. ſed qͣꝫtuꝫ ad hoc ſpecialiter ꝙ aliquis appetit ſibi delectabilia carnis. ponituramor ſui filia luxurie. ¶ Ad. iiij. dd̓ ꝙ illa que Iſidorusponit. ſunt quidam inordinati actus exteriores ⁊ p̄cipuead delectationem pertinentes. in qua eſt aliquid inordīatum quadrupliciter. Unomodo propter materiam. et ſicponuntur turpiloquia. quia enim ex abundantia cordisos loquitur. vt dicitur. Matthe. xij. luxurioſi quorū ē corturpius delectationibꝰ plenum ⁊ concupiſcentijs. de facili ad turpia verba prorumpunt. ſecūdo ex parte cauſe. qꝛenim luxuria inconſiderationem ⁊ precipitationeꝫ cauſatconſequens eſt ꝙ faciat prorumpere in verba leuiter ⁊ inconſiderate dicta que dicuntur ſcurrilia. tertio qͣꝫtuꝫ ad finem. quia enim luxurioſus delectationem querit et ꝟbaſua ad delectationem ordinat. ⁊ ſic prorumpit in ꝟba ludicra. quarto qͣꝫtuꝫ ad ſententiam verborum quam ꝑuertit luxuria propter cecitatem mentis quam cauſat. ⁊ ſic ꝓrumpit in ſtultiloquia. vtpote cū ſuis ꝟbis p̄ſert delectatiōes qͣs appetit quibuſcūqꝫ alijs rebꝰ ¶ Qō CLIIIIEinde ꝯſideradumeſt de luxurie partibus. Et circa hoc queruntur duodecim. primo de diuiſione partiū luxurie. ſecundo vtrum fornicatio ſimplex ſit peccatum mortale. tertio vtrum ſit maximum peccatorum. quarto virūin tactibus ⁊ oſculis ⁊ alijs huiuſmodi illecebris cōſiſtatpeccatum mortale. quinto vtrū nocturna pollutio ſit peccatum. ſexto de ſtupro. ſeptimo de raptu. octauo de adulterio. nono de inceſtu. decimo de ſacrilegio. vndecimo d̓peccato ꝯtra naturā. duodecimo de ordine grauitatis inpredictis ſpeciebus.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ incōuenienter aſſignent̉ ſex ſpēs luxurie .ſ. fornicatō ſimplex. adulteriū. inceſtꝰ. ſtupꝝ. raptꝰ ⁊ vitia ꝯͣ naͣturā. Diuerſitas enī materie n̄ diuerſificat ſpēꝫ. ſꝫ p̄dicta