CLIIIQueſtio

nuptijs ⁊ concupiſcentia. ergo nullus actus venereꝰ poteſt eſſe ſine peccato. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Aug. dicit in li.de bono coniugali. Satis reſponſuꝫ eſt hereticis. ſi tn̄ capiunt non eſſe peccatum qd̓ neqꝫ ꝯtra naturam cōmittit̉neqꝫ ꝯtra morem. neqꝫ ꝯͣ preceptum. ⁊ loquit̉ de actu venereo qͦ antiqui patres pluribꝰ coniugībꝰ vtebant̉. gͦ nonomnis actus venereus eſt peccatum ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ peccatum in humanis actibꝰ eſt qd̓ eſt ꝯͣ ordineꝫ rationis. Habet autem hoc rationis ordo vt quelibet conuenienter ordinet in ſuum finem. ⁊ ideo non eſt peccatum ſi ꝑ ratiōeꝫhomo vtat̉ rebꝰ aliquibꝰ ad finem ad quem ſunt in ordīemodo ꝯuenienti. dummō ille finis ſit aliqd̓ vere bonum.Sicut autem eſt vere bonum ꝙ conſeruetur corꝑalis natura vnius indiuidui. ita etiam eſt quoddā bonum excellens ꝙ conſeruetur natura ſpeciei humane. ſicut autē adconſeruationem vite vnius hominis ordinatur vſus ciborum. ita etiam ad conſeruationem totius humani generis vſus venereoꝝ. Unde Aug. dicit in libro de bonoconiugali Quod eſt cibꝰ ad ſalutem hominis. hoc eſt cōcubitus ad ſalutem generis. ⁊ ideo ſicut vſus ciborū poteſt eſſe abſqꝫ peccato ſi fiat debito modo ⁊ ordine ẜm ꝙcompetit ſaluti corporis ita etiam ⁊ vſus venereoruꝫ poteſt eſſe abſqꝫ omni peccato ſi fiat debito modo et ordineẜm ꝙ eſt conueniens ad finē generationis hūane. ¶ Adj. ergo dd̓ ꝙ aliquid poteſt impedire dupliciter virtuteUnomodo qͣꝫtuꝫ ad cōmunem ſtatum virtutis. ⁊ ſic nōimpeditur virtus niſi per peccatum. Aliomodo qͣꝫtuꝫ adperfectum virtutis ſtatum. ⁊ ſic poteſt impediri virtus ꝑaliquod qd̓ non eſt peccatum ſed eſt minus bonuꝫ. ⁊ hocmodo vſus femine deucit animum nō a virtute ſꝫ ab arte id eſt perfectione virtutis. Unde Aug. dicit in li. de bono coniugali. Si cui bonum erat qd̓ Martha faciebat occupata circa miniſterium ſanctorum. ſed melius qd̓ Maria audiens verbum dei. ita etiam bonum Suſanne ī caſtitate coniugali laudamus. ſed bonum vidue Anne etmagis Marie virginis anteponimus. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ ſicut ſupra dictuꝫ eſt. medium virtutis non attenditur ẜmquantitatem. ſed ẜm ꝙ conuenit rationi recte. ⁊ ideo abundantia delectationis que eſt in actu venereo ẜm rationem ordinato non contrariat̉ medio virtutis. et pretereaad virtutem non ꝑtinet qͣꝫtuꝫ ſenſus exterior delecteturqd̓ conſequitur corporis diſpoſitionem. ſed qͣꝫtuꝫ appetitus interior ad hmōi delectationes affitiat̉. nec hoc etiamꝙ ratio non poteſt liberum actum rationi ad ſpiritualiaconſideranda ſimul cum illa delectatione habere oſtēditꝙ actus ille ſit virtuti contrarius. non enim ē virtuti cōtrarium ſi rationis actus aliquando intermittat̉ aliquoquod ẜm rationem fitᵐ. alioquin ꝙ aliquis ſe ſomno tradit eſſet contra virrutem. hoc tn̄ ꝙ concupiſcentia ⁊ delectatio venereoꝝ non ſubiacet imperio ⁊ moderationi rōnis prouenit ex pena primi peccati. inqͣꝫtuꝫ .ſ. ratio rebellis deo meruit habere ſuam carnem rebellem. vt patꝫ perAug. xiij. de ciui. dei. ¶ Ad. iij. dd̓ ſicut Aug. ibidem dicit ꝙ ex concupiſcentia carnis que generanti non imputatur in peccatum tanqͣꝫ ex filia peccati proles naſcitur originali obligata peccato. vnde non ſequitur ꝙ actus illeſit peccatum. ſed ꝙ in illo actu ſit aliquid penale a peccatoprimo deriuatum.Ad tertiū ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ luxuria q̄ eſt circa actus venereos non poſſit eēaliqd̓ pctm̄. Per actū enī venereū ſemen emittit̉. qd̓ ē ſu-

perfluū alimenti. vt patet ꝑ phūm in li. de generatiōe aīalium. ſꝫ in emiſſione aliaꝝ ſuꝑfluitatū nō attendit̉ aliqd̓pctm̄. gͦ neqꝫ circa actus venereos pōt eſſe aliqd̓ peccatuꝫ¶ Pre. Quilibet pōt licite vti vt libet eo qd̓ ſuū eſt. ſꝫ in̄actu venereo hō non vtit̉ niſi eo qd̓ ſuū eſt. niſi forte ī adulterio vel raptu. gͦ in vſu venereo non pōt eſſe pctm̄. italuxuria nō erit pctm̄. Pre. Omne pctm̄ hꝫ vitiū oppoſitum. ſed luxurie nullum vitiū videt̉ eſſe oppoſitum. gͦ luxuria non eſt pctm̄. Sed ꝯͣ eſt ꝙ cā eſt potior ſuo effectuſed vinū ꝓhibet̉ ꝓpter luxuriaꝫ ẜm illud apl̓i ad Ephe. v.Nolite inebriari vino in qͦ eſt luxuria. gͦ luxuria ē ꝓhibita. ¶ Pre. Gal̓. v. enumerat̉ inter oꝑa carnis. ¶ Rn̄.dd̓ ꝙ qͣꝫto aliquid ē magis neceſſariū. tanto magis oportet vt circa illud rōnis ordo ſeruet̉. vn̄ ꝑ conſequens magis eſt vitioſum ſi ordo rōnis p̄termittit̉. Uſus aūt venereoꝝ ſic̄ dictuꝫ eſt. eſt valde neceſſarius ad bonū cōe. qd̓eſt conſeruatio būani generis. ⁊ iō circa hoc maxime attēdi debet tōnis ordo. ⁊ ꝑ conſequēs ſi quid circa hoc fiatp̄terqͣꝫ ordo rōnis hꝫ. vitioſum erit. hoc aūt ꝑtinet ad rōnem luxurie vt ordinem ⁊ modū rōnis excedat circa venerea. ⁊ iō abſqꝫ dubio luxuria ē pctm̄. ¶ Ad. j. gͦ dd̓ ꝙ ſic̄phūs in eodem li. dicit. ſemen ē ſuperfluū qͦ indiget̉. Dicit̉ enī ſuperfluū ex eo ꝙ reſiduū ē oꝑationis ꝟtutis nutritiue. tn̄ indiget̉ eo ad opꝰ ꝟtutis generatiue. ſꝫ alie ſuperfluitates hūani corꝑis ſunt quibꝰ non indiget̉. ⁊ ideonon refert qualitercūqꝫ emit tat̉ ſalua decētia conuictꝰ humani. ſed nō ē ſil̓e in ſeminis emiſſione q̄ taliter debꝫ fieti vt conueniat fini ad quē eo indiget̉. Ad. ij. dd̓ ꝙ ſic̄apl̓s dicit. i. ad Coꝝ. vi. ꝯͣ luxuriā loquens. Empti eſtisp̄cio magno. glorificate ⁊ portate deuꝫ in corꝑe vr̄o. ex eoergo ꝙ aliquis īordinate ſuo corꝑe vtit̉ ꝑ luxuriam. iniuriam facit dn̄o qui principaliſ dn̄s eſt corꝑis nr̄i. Un̄ etAug. dicit in li. de deceꝫ chordis. Dn̄s qui gubernat ſeruos ſuos ad vtilitatem illoꝝ non ſuam hoc p̄cipit ne perillecebras ⁊ illicitas voluptates corruat templuꝫ eius qd̓eſſe cepiſti. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ oppoſitum luxurie non tāgit̉in multis. eo ꝙ homines magis ſunt proni ad delectationes. ⁊ tamen oppoſitum vitium continetur ſub inſenſibilitate. ⁊ accidit hoc vitium in eo qui intantum deteſtaturmulieꝝ vſum. ꝙ etiam vxori debitum non reddit.Ad quartum ſic procedit̉Uidetur ꝙ luxuria non ſit vitium capitale. Luxuria eniꝫvidetur idem eſſe immundicie. vt patet per glo. Ephe. v.Sꝫ immundicia eſt filia gule. vt patet per Grego. xxxi.moral̓ ergo luxuria non eſt vitium capitale. ¶ Pre. Iſidorus dicit in li. de ſummo bono. ꝙ ſicut ꝑ ſuperbia mētis itur in proſtitutionem libidinis. ita ꝑ humilitatē mētis ſalus fit caſtitas carnis. ſed contra rationem capitalisvitij eſſe videtur ꝙ ex alio vitio oriatur. ergo luxuria noneſt vitium capitale ¶ Pre. Luxuria cauſatur ex deſperatione. ẜm illud Ephe. iiij. Qui deſperantes ſemetip̄oſtradiderunt impudicitie. ſed deſperatio non eſt viriumcapitale quinimo ponitur filia accidie. vt ſupra habitumeſt. ergo multo minus luxuria eſt vitium capitale. ¶ Sꝫcontra eſt qd̓ Grego. xxxi. moral̓. ponit luxuriam inter vitia capitalia. ¶ Reſponſio dicenduꝫ ꝙ ſicut ex dictis patet vitium capitale eſt qd̓ habet finem multum apperibilem ita ꝙ eius appetitu homo procedat ad multa peccataperpetranda. que omnia ex illo vitio tanqͣꝫ ex principalioriri dicuntur. Finis autem luxurie eſt delectatio venercorum que eſt maxima. Unde huiuſmodi delectatio