QueſtioCXLVI
Plato excitaret ſapientie. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ ſicut ſupra dictuꝫ eſt. gloria eſt effectus honoris. ex hoc enim ꝙ aliquishonorat̉ vel laudat̉ reddit̉ clarus in oculis alioꝝ. et iō ſicut idem eſt honorificum ⁊ glorioſum. ita etiam idem eſthoneſtum ⁊ decorū. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ obiectio illa ꝓceditde pulchritudine corporali. qͣꝫuis poſſit dici ꝙ etiaꝫ propter pulchritudinem ſpiritualeꝫ aliquis ſpiritualiter fornicat̉ inqͣꝫtum de ipſa honeſtate ſuꝑbit. ẜm illud Ezech.xxviij. Eleuatū eſt cor tuum in decore tuo. perdidiſti ſapientiam in decore tuoAd tertiū ſic proceditur.Uidetur ꝙ honeſtum non differat ab vtili ⁊ delectabili.Dicit̉ enim hone ſtum qd̓ ꝓpter ſe appetit̉. ſed delectatiopropter ſe appetit̉. ridiculum enim videt̉ querere propterquid aliquis velit delectari. vt phūs dicit in. vij. ethi. exgo honeſtum non differt a delectabili. ¶ Pre. Diuitieſub bono vtili continent̉. dicit enim Tullius in. ij. rheto.Eſt aliquid non propter ſuam vim ⁊ naturam. ſed ꝓpterfructum ⁊ vtilitatem appetendum qd̓ pecunia eſt. ſed diuitie habent rationeꝫ honeſtatis. dicit̉ enim Ecc̄. xi. Paupertas ⁊ honeſtas .i. diuitie a deo ſunt. ⁊. xiij. ca. Pondꝰſuper ſe tollit qui honeſtiori .i. ditiori ſe cōmunicat. gͦ honeſtum nō differt ab vtili. ¶ Pre. Tullius ꝓbat in li. d̓offi. ꝙ nil poteſt eſſe vtile qd̓ non ſit hone ſtum. ⁊ hoc idēhabet̉ per Ambro. in li. de offi. ergo vtile non differt abhoneſto. ¶ Sed contra eſt qḋ Aug. dicit in li. lxxxiij. q.Honeſtum dicit̉ qd̓ propter ſeipſum appetendum ē. vtile autem qd̓ ad aliquid aliud referendum ē ¶ Rn̄. dd̓.ꝙ honeſtum ꝯcurrit in idem ſubiectum cum vtili ⁊ delectabili. a quibꝰ tamen differt ratione. dr̄ enim aliquid honeſtum ſicut dictum ē inqͣꝫtuꝫ habet quandam decoremex ordinatione rōnis. hoc aūt ꝙ eſt ẜm cōem ordinatuꝫ ēnaturaliter ꝯueniens homini. vnūquodqꝫ autē naturaliter delectat̉ in ſuo ꝯuenienti. ⁊ iō honeſtuꝫ ē naturali terhomini delectabile. ſic̄ de oꝑatione virtutis phūs probat. jͣ. ethi. non tn̄ omne delectabile eſt honeſtum. qꝛ pōtetiam aliqd̓ ꝯueniens eſſe ẜm ſenſum ⁊ non ẜm rōneꝫ q̄ꝑficit naturam ipſius. Ipſa etiam virtus q̄ ẜm ſe honeſta eſt refert̉ ad aliud ſic̄ ad finem .ſ. ad felicitatem. ⁊ ẜmhoc idem ſubiecto ē honeſtum ⁊ vtile ⁊ delectabile. ſꝫ rōne differunt. naꝫ honeſtum dr̄ ẜm ꝙ aliquid hꝫ quandāexcellentiam dignam honore ꝓpter ſpiritualem pulchritudinem. delectabile aūt inqͣꝫtuꝫ quietat appetitum. vtile aūt inqͣꝫtuꝫ refert̉ ad aliud. in pluribꝰ tamen ē. delectabile qͣꝫ vtile ⁊ honeſtum. qꝛ omne vtile ⁊ honeſtum aliqͣliter ē delectabile. ſed nō ꝯuertit̉ vt dicit̉ in. ij. ethi. ¶ Adjͣ. ergo dd̓. ꝙ honeſtum dr̄ qd̓ propter ſe appetit̉ appetiturationali qui tendit in id qd̓ eſt conueniens rationi. delectabile auteꝫ propter ſe appetit̉ appetitu ſenſitiuo. ¶ Adij. dd̓ ꝙ diuitie vocant̉ nomine honeſtatis ẜm opinionēmultoꝝ qui diuitias honorant. vel inqͣꝫtuꝫ ordinant̉ organice ad actus virtutum vt dictum eſt. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙintentio Tullij et Ambro. eſt dicere ꝙ nihil pōt eſſe ſimpliciter ⁊ vere vtile qd̓ repugnat honeſtati. quia oportetꝙ repugnet vltimo fini hominis qd̓ eſt bonum ẜm rationem. qͣꝫuis poſſit forte eſſe vtile ẜm quid reſpectu alicuius finis particularis. non auteꝫ intendunt dicere ꝙ omne vtile in ſe ꝯſideratum pertingat ad rōneꝫ honeſti.Ad quartum ſic procedit̉Uidetur ꝙ honeſtas non debeat poni pars temperantie
Non enim eſt poſſibile ꝙ idem reſpectu eiuſdem ſit parſ⁊ totum. ſed temperantia eſt pars honeſti vt Tullius dicit in. ij. rheto. ergo honeſtas nō ē ꝑs temꝑantie ¶ Pre.ij. ethi. dicitur ꝙ vinum precordia facit honeſta. ſed vſusvini precipue ſuperfluus de quo ibi loqui videtur. magiſpertinet ad intemperantiam qͣꝫ ad temperantiaꝫ. ergo honeſtas non eſt pars temperantie. ¶ Pre. Honeſtum dicitur quod eſt honore dignum. ſed iuſti ⁊ fortes maximehonorant̉. vt dicit philoſophus in. j. ethi. ergo honeſtasnon pertinet ad temperantiam. ſed magis ad iuſticiamvel fortitudinem. Unde ⁊ Eleazarus dixit vt dicitur. ij.Machabeoꝝ. vi. Fortiter pro grauiſſimis ac ſanctiſſimislegibus honeſta morte perfungar. ¶ Sed contra eſt qd̓Macrobius honeſtatem ponit parteꝫ temperantie. Ambroſius etiam in. i. ide offi. temperantie ſpecialiter honeſtatem attribuit. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſicut ſupra dictum eſt. honeſtas eſt quedam ſpiritualis pulchritudo. pulchro autēopponitur turpe. oppoſita autem maxime ſe inuicem manifeſtant. et ideo ad temperantiam ſpecialiter honeſtas ꝑtinere videtur. que id qd̓ eſt homini turpiſſimum ⁊ indecentiſſimum repellit ſcꝫ brutales voluptates. vnde ⁊ ip̄onomine temperantie maxime intelligitur bonum ratiōiscuius eſt moderari ⁊ temperare concupiſcentias prauas.Sic ergo honeſtas prout ſpeciali quadam ratione temperantie attribuitur ponitur pars eius. non quidem ſubiectiua vel ſicut virtus adiuncta. ſed pars integralis ipſius ſicut quedam eius conditio. ¶ Ad i. ergo dd̓ ꝙ temperantia ponitur pars ſubiectiua honeſti prout ſumit̉ inſua cōmunitate. ſic autem non ponitur temperantie pars¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ vinum in ebrijs facit precordia honeſtaẜm eorum reputationem. quia videtur eis ꝙ ſint magni⁊ honorādi. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ iuſticie ⁊ fortitudini debet̉maior honor qͣꝫ temperantie propter maioris boni excellentiā. ſed temperantie debetur maior honor propter cohibitionem vitiorum magis exprobrabilium vt ex dictispatet ⁊ ſic honeſtas magis attribuitur temperantie ẜm regulam apoſtoli. i. ad Coꝝ. xij. ꝙ inhoneſta noſtra maiorēhabent honeſtatem ſcilicet remouentem quod inhoneſtūeſt.¶ Queſtio. CXLVIEinde ꝯſideradumeſt de partibus ſubiectiuis temperantie. Etprimo de his que ſunt circa delectationes ciborum. ſecūdo his que ſunt circa delectationes venereorū. Circa primum conſiderandum eſt de abſtinentia que eſt circa cibos ⁊ potus. ⁊ de ſobrietate que eſt ſpecialiter circa potūCirca abſtinentiam autem conſideranda ſunt tria. primode ipſa abſtinentia. ſecundo de actu eius qui eſt ieiuniū.tertio de oppoſito vitio qd̓ eſt gula. Circaˡ abſtinentiamautem queruntur duo. primo vtrum abſtinentia ſit ꝟtuſSecundo vtrum ſit virtus ſpecialis.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ abſtinentia non ſit ꝟtꝰ. Dicit enim apl̓s. i. adCoꝝ. xiiij. Non eſt regnum dei in ſermone ſed in virtutein abſtinentia aūt non ꝯſiſtit regnum dei. dicit enim apl̓si. ad Coꝝ. xiiij. Non eſt regnum dei eſca ⁊ potus. vbi dic̄glo. nec in abſtinendo nec in manducando eſſe iuſticiamergo abſtinentia non eſt virtus. ¶ Pre. Aug. dicit in. x.confeſ. ad deū loquēs. Hoc me docuiſti. vt quē admodūmedicamēta ſic alimēta ſumpturus accedā. ſꝫ medicamta moderari non pertinet ad ꝟtutē ſꝫ ad artē medicine. g