Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioCXLIIII

ſobrietatem diligit. et honeſtatem fouet. et decorem requirit. ergo verecundia eſt virtus. Pre. Omne vitiūopponit̉ alicui virtuti. ſed quedam vitia opponunt̉ ꝟecūdie .ſ. inuerecundia inordinatus ſtupor. ergo verecundia eſt virtus. Pre. Ex actibꝰ ſimiles habitus generātur. vt dicitur in. ij. ethi. ſed verecundia importat actumlaudabilem. ergo ex multis talibꝰ actibꝰ cauſat̉ habitus.ſed habitus laudabilium opeꝝ eſt virtus. vt patet philoſophum in .i. xthi. ergo verecundia eſt virtus Sedcōtra eſt qd̓ phūs dicit in. ij. et. iiij. ethi. vrrecundiameſſe virtutem. Rn̄. dd̓ virtus dupliciter accipitur.proprie ſcꝫ cōmuniter. Proprie quidem virtus perfectio quedā eſt vt dicit̉ in. vij. phiſi. ideo omne illud qd̓repugnat perfectioni etiam ſi ſit bonum deficit a rationevirtutis. verecundia autem repugnat perfectioni. ē enimtimor alicuius turpis qd̓ .ſ. eſt exprobrabile. Unde Damaſcenus dicit verecundia eſt timor turpi actu. Sicut autem ſpes eſt de bono poſſibili arduo ita etiam timor eſt de malo poſſibili arduo vt ſupra habitum ē cuꝫde paſſionibꝰ ageret̉. ille autem qui eſt ꝑfectus ẜm habitum virtutis non apprehendit aliquid exꝓbrabile et turpe ad faciendem vt poſſibile arduum .i. difficile ad vitandum. neqꝫ etiam actu facit aliquid turpe vnde opprobrium timeat. Unde verecundia ꝓprie loquendo non eſtvirtus. deficit enim a perfectione ꝟtutis. Cōmuniter autem dicit̉ virtus omne qd̓ eſt bonum laudabile in hūanis actibꝰ vel paſſionibꝰ. ẜm hoc quandoqꝫ verecundia dicit̉ virtus cum ſit quedaꝫ laudabilis paſſio. Ad. ergo dd̓. eſſe in medio non ſufficit ad rationem virtutis qͣꝫuis ſit vna particula poſita in virtutis diffinitione.ſed requirit̉ vlterius ſit habitus electiuus .i. ex electione oꝑans. verecundia aūt non nominat habitum ſed paſſionem. neqꝫ motus eius eſt ex electione. ſed ex impetudam paſſionis. vnde deficit a ratione virtutis. Ad. ijdd̓ ſicut dictum eſt verecundia eſt timor turpitudinis exprobrationis. dictum eſt autem ſupra vitium intēperantie eſt turpiſſimum maxime exprobrabile. ideoverecundia principalius pertinet ad temperantiaꝫ qͣꝫ adaliquam aliam virtutem ratione motiui qd̓ eſt turpe.autem ẜm ſpeciem paſſionis que eſt timor. ẜm tamenvitia alijs virtutibꝰ oppoſita ſunt turpia ex probrabiliapoteſt etiam verecundia ad alias virtutes ꝑtinere. Adiij. dd̓ verecundia fouet honeſtateꝫ remouendo ea queſunt honeſtati contraria non ita pertingat ad perfecta:rationeꝫ honeſtatis. Ad. iiij. dd̓ quilibet defectꝰ cauſat vitium. non autem quodlibet bonum ſufficit ad rationem virtutis. ideo non oportꝫ omne illud cui directeopponitur vitium ſit virtus. qͣꝫuis omne vitium opponatur alicui virtuti ẜm ſuam originem. et ſic inuerecundiainqͣꝫtuꝫ prouenit ex nimio amore turpitudinum opponit̉temperantie. Ad. v. dd̓ ex multotiens verecundaricauſatur habitus virtutis acquiſite per quaꝫ aliquis turpia vitet de quibus eſt verecundia. non auteꝫ vt aliquisvlterius verecundetur. ſed ex illo habitu virtutis acquiſite ſic ſe habet aliquis magis verecundaret̉ ſi materiaverecundie adeſſet.Ad ſecundū ſic ꝓcediturUidet̉ verecundia noͣ ſit de turpi actu. Dicit enī philoſophus in. iiij. ethi. verecundia eſt timor ingloriationis. ſed quandoqꝫ illi qui nil turpe operantur ingloriatōnem ſuſtinent ẜm illud pſal. Propter te ſuſtinui oppro-

brium. oꝑuit ꝯfuſio faciē meaꝫ. ergo verecundia non eſtproprie de turpi actu. Pre. Illa ſolum videntur eſſeturpia que habent rationem peccati. ſed de quibuſdaꝫ homo verecundatur que ſunt peccata. puta ſi aliquis exerceat ſeruilia opera. ergo videtur verecundia ſitprie de turpi actu. Pre. Operationes virtutum nonſunt turpes ſed pulcherrime. vt dicitur in. j. ethi. ſed quādoqꝫ aliqui verecundantur aliqua opera virtutis facere.vt dicitur Luce. ix. Qui erubuerit me meos ſermoneshūc filius hominis erubeſcet. ⁊cͣ. ergo verecundia non eſtde turpi actu. Pre. Si verecundia proprie eſſet d̓turpi actu. oporteret de magis turpibꝰ homo magis verecundaretur. ſed quandoqꝫ homo plus verecundatur dehis que ſunt minus peccata. cum tamen de grauiſſimisquibuſdam peccatis glorietur. ẜm illud pſal. Quid gloriaris in malicia. ergo verecundia non proprie ē de turpi actu. Sed contra eſt Damaſcenus dicit in. ij. li.et Grego. nazanzenus. verecundia ē timor in turpi actu vel in turpi perpetrato. Rn̄. dd̓ ſicut ſupra dcm̄eſt cum de paſſione timoris ageretur. timor proprie ē demalo arduo quod .ſ. difficile vitatur. Eſt aūt duplex turpitudo. vna quidem vitioſa. que ſcꝫ conſiſtit in deformitate actus voluntarij. hec ꝓprie loquendo non habet rationem mali ardui. quod enim in ſola voluntate conſiſtitnon videtur eſſe arduum eleuatum ſuper hominis poteſtatem. ꝓpter hoc non apprebenditur ſub ratione terribilis. ꝓpter hoc philoſophꝰ dicit in. ij. rhetorice. honor maloꝝ non eſt timor Alia autem eſt turpitudo quaſipenalis que quidem conſiſtit in vituperatione alicuius.ſicut quedam claritas glorie conſiſtit in honoratione alicuius. quia huiuſmodi vituperium habet rationeꝫ mali ardui. ſicut honor habet rationem boni ardui. verecundia que ē timor turpitudinis primo principaliter reſpicit vituperium ſeu opprobrium. quia vituperium proprie debetur vitio. ſicut honor virtuti. ideo etiam ex conſequenti verecundia reſpicit turpitudinem vitioſam. Un̄ſicut philoſophꝰ dicit in. ij. xhetorice minus homo verecundatur de defectibꝰ qui non ex eius culpa proueniuntReſpicit autem verecundia culpam dupliciter. Unomōvt aliquis deſinat vitioſa agere propter timorem vituperij. Aliomodo vt homo in turpibus que agit vitet cōſpectus publicos propter timoreꝫ vituperij. quorum primūẜm Grego. nazanzenum pertinet ad erubeſcentiam. ſecundum ad verecundiam. vnde ipſe dicit qui verecundat̉occultat ſe in his que agit. qui vero erubeſcit timet incidere in ingloriationē. Ad. j. ergo dd̓ verecundia reſpicit proprie ingloriationeꝫ ẜm debetur culpe que eſt defectus voluntarius. vnde philoſophꝰ dicit in. ij. rhetorice omnia illa homo magis verecundatur quoruꝫ ipſe eſtcauſa. opprobria autem que inferuntur alicui propter virtutem virtuoſus quidem contemnit. quia indigne ſibi itrogantur. ſicut de magnanimis philoſophꝰ dicit in. iiij.ethi. de apoſtolis dicit̉ Actuū. v. ibant apoſtoli gaudentes a conſpectu concilij. quoniam digni habiti ſuntnomine Ieſu cōtumeliam pati. Ex imperfectione autemꝟtutis ꝯtingit aliquis verecundet̉ de opprobrijs queſibi inferūt propter ꝟtutē. qꝛ qͣꝫto aliquis ē magis ꝟtuoſus tanto magis ꝯtēnit exteriora bona vl̓ mala. Un̄ dicit̉Eſa. li. Noli timere opprobriur hoīm. Ad. ij. dd̓ ſithonor vt ſupra habitū ē. ita etiā vituꝑiū qͣꝫuis debeat̉ꝟe niſi ſoli ꝟtuti. reſpic̄ tn̄ quandā excellētiā. Ita etiā vituꝑiuꝫ qͣꝫuis debeat̉ proprie ſoli culpe. reſpicit tamen ad