QueſtioCXLII

aſſimilatur voluntario qͣꝫ timiditas. ergo plus habet deratione peccati ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ vnum vitium poteſt alteri comꝑari dupliciter. Uno modo ex parte ipſius materie vel obiecti. Alio modo ex parte ipſius hominis peccatis. Et vtroqꝫ modo intemperantia eſt grauius vitiumqͣꝫ timiditas. Primo nanqꝫ ex parte materie. nam timiditas refugit pericula mortis. ad que vitanda inducit maxima neceſſitas conſeruande vite. Intemperantia autem ēcirca delectationes. quarum appetitus non eſta deo. neceſſarius ad vite conſeruationem. quia vt dictum eſt intēperantia magis eſt circa quaſdam oppoſitas delectatōnesſeu concupiſcentias qͣꝫ circa concupiſcentias ſeu delectationes naturales. quanto autē illud quod commouet adpeccandum videtur eſſe magis neceſſarium. tanto peccatum leuius eſt. ⁊ ideo intemperantia eſt grauius vitiumqͣꝫ timiditas ex parte obiecti ſiue materie mouentis. Similiter etiam ex parte ipſius hominis peccantis. ⁊ hoc triplici ratione. primo quidem quanto ille qui peccat magis eſt compos ſue mentis. tāto grauius peccat. vnde alienatis non imputantur peccata. timores autem ⁊ triſticiegraues ⁊ maxime in periculis mortis ſtupefaciunt menteꝫ hominis. quod non facit delectatio que mouet ad intemperantiam. ſecundo quia quanto aliquod peccatumeſt magis voluntarium. tanto eſt grauius. Intemperanria autem plus habet de volūtario qͣꝫ timiditas ⁊ hoc duplici ratione. Uno modo quia ea que per timorem fiuntprincipium habent ab exteriori impellente. vnde nō ſuntſimpliciter voluntaria. ſed mixta vt dicitur in. iij. ethico.ea aūt que per delectatiōeꝫ fiunt ſunt ſimpliciter voluntaria. Alio modo qꝛ ea que ſunt intꝑata ſunt magis voluntaria in ꝑticulari. minus aūt voluntaria in vniuerſali. nullus enī vellet intꝑatus eſſe. allicitur tn̄ homo a ſingularibus delectationibꝰ que intꝑatum faciunt hoīem. propterquod ad vitandum intemperantiam maximū remediumeſt vt non īmoretur homo circa ſingulariuꝫ conſiderationem. ſed in his que pertinent ad timiditatem eſt ecōuerſo. nam ſingularia que īminent ſunt minus voluntaria.vt abijcere clypeum. ⁊ alia huiuſmodi. ſed ipſum cōne eſtmagis voluntarium. puta fugiendo ſaluari. hoc auteꝫ eſtſimpliciter magis voluntarium quod eſt magis voluntarium in ſingularibus in quibꝰ eſt actus. ⁊ ideo intꝑantiacum ſit ſimpliciter magis voluntarium qͣꝫ timiditas ē maius vitium. tertio quia contra intꝑantiam poteſt magisde facili remedium adhiberi qͣꝫ contra timiditatem. eo ꝙdelectationes ciborum ⁊ venereorum circa quas eſt intꝑātia ꝑ totā vitam occurrunt ⁊ ſine periculo poteſt homo circa ea exercitari ad hoc ꝙ ſit intemperatus. ſed ꝑicula mortis rarius occurrunt ⁊ periculoſius in his homo exercitat̉ad timiditatem fugiendam. ⁊ ideo temperantia eſt ſimpliciter maius peccatum qͣꝫ timiditas. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙexcellentia fortitudinis ſupra tꝑantiam poteſt conſideraridupliciter. Uno modo ex ꝑte finis qd̓ pertinet ad nomenboni. quia .ſ. fortitudo magis ordinatur ad bonū cōmuneqͣꝫ tꝑantia. ex hac etiam parte timiditas habet quandamexcellentiam ſupra intꝑantiam inquantum .ſ. ꝑ timiditatem aliqui deſiſtunt a defenſione boni cōmunis. Alio mōex parte difficultatis. inquantum .ſ. difficiliꝰ eſt ſubire ꝑicula mortis qͣꝫ abſtinere a quibuſdam delectationibus. etquā tū ad hoc n̄ oportet ꝙ timiditas precellat intꝑantiaꝫSicut enim maioris virtutis eſt non vincia fortiori. itaetiā ecōtrario minoris vitij eſt a fortiori vinci ⁊ maioris

vitij a debiliori ſuperari. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ amor conſeruationis vite propter quam vitantur pericula mortis eſtmulto magis cōnaturalis qͣꝫ quecunqꝫ delectationes ciborum vel venereorum que ad conſeruationem vite ordinātur. ⁊ ideo difficilius eſt vincere timorem periculorū mortis qͣꝫ concupiſcentiam delegtationum que eſt in cibis ⁊ venereis. cui tamen difficilius eſt reſiſtere qͣꝫ ire triſticie ⁊ timori quorundam aliorum malorum. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙin timiditate conſideratur magis voluntarium in vniuerſali. minus tamen in particulari. ⁊ ideo in ea eſt magis voluntarium ẜm quid. ⁊ non ſimpliciter.Ad quartū ſic ꝓcedi turUidetur ꝙ peccatum intemperantie non ſit maximei exprobrabile. Sicut enim honor debetur virtuti. ita exprobratio debetur peccato. ſed quedam peccata ſunt grauioraqͣꝫ intemperantia. ſicut homicidiuꝫ. blaſfemia ⁊ alia huiꝰmodi. ergo peccatum intemperantie non eſt maxime exprobrabile. ¶ Pre. Peccata que ſunt magis communiavidentur minus eſſe exprobrabilia eo ꝙ de his hominesminus verecundantur. ſed peccata intemperātie ſunt maxime cōmunia. que ſunt circa ea que cōmuniter in vſumhumane vite veniunt in quibus etiam plurimi peccant.ergo peccata intemperantie non videntur eſſe maxime exprobrabilia. ¶ Pre. Philoſophus dicit in. vij. ethic. ꝙtemperantia ⁊ intꝑantia ſunt circa concupiſcentias ⁊ delectationes humanas. ſunt autem quedam cōcupiſcentie⁊ deleitationes turpiores concupiſcentijs ⁊ delectatōnibꝰhumanis que dicuntur beſtiales ⁊ egritudinales. vt in eodem li. philoſophus dicit. ergo intemperantia nō eſt maxime exprobrabilis. Sed contra eſt quod philoſophꝰdicit in. iij. ethicoruꝫ. ꝙ intemperantia inter alia vitiavidetur iuſte exprobrabilis eſſe ¶ Rn̄. dicendum ꝙ exprobratio opponi videtur honori ⁊ glorie. honor auteꝫ excellentie debetur. vt ſupra habitum eſt. gloria autem claritatem importat. Eſt ergo intemperantia maxime exprobrabilis propter duo. primo quidem quia maxime repugnat excellentie hominis. eſt enim circa delectationes cōmunes nobis ⁊ brutis. vt ſupra habituꝫ eſt. Unde in p̄sdicitur. Homo cum in honore eſſet non intellexit. comꝑaratus eſt iumentis inſipientibus. ⁊ ſimilis factus eſt illiſſecundo quia maxime repugnat eiuſclaritati vel pulchritudini. inquantum ſcilicet in delectationibus circa quaseſt intemperantia minus apparet de lumine rationis exqua eſt tota claritas et pulchritudo virtutis. vnde ⁊ huiꝰmodi delectationes dicuntur ſeruiles. ¶ Ad .i. ergo dd̓ꝙ ſicut Grego. dicit. vitia carnalia que ſub intꝑantia cōtinentur etſi ſunt minoris culpe. ſunt tn̄ maioris infamienā magnitudo culpe reſpicit deordinatōeꝫ a fine. infamiaaūt reſpic̄ turpitudinē q̄ maxīe ꝯſiderat̉ ẜm indecētiā peccātis. ¶ A. ij. dd̓ ꝙ ꝯſuetudo peccādi diminuit turpitudinē ⁊ infamiā pctī ẜm oppinionē hoīm. nō aūt ẜm naturam ip̄oꝝ vitiorum. ¶ Ad. iij. dd̓m. ꝙ cum dicit̉ intꝑantia eſſe maxime exprobrabilis. eſt intelligendum inter vitia humana que ſcilicet attenduntur ẜm paſſiones humane nature animali conformes. ſed illa vitia que exceduntmodum humane nature ſunt magis exprobrabilia. ⁊ tamen etiam illa videntur reduci ad genus intemperantieẜm quendam exceſſum. ſicut ſi aliquis delectaretur in comeſſione carnium humanarum. aut in coitu beſtiarum.aut maſculorum.¶ Queſtio. CXLIII.

¶