QueſtioCXLII
eſt ꝙ Grego. in. ij. moral̓. ponit:tꝑantiā inter ꝟtutes prīcipales. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. viriꝰ principal̓ſeu cardinalis d̓r q̄ principalius laudat̉ ex aliquo eoꝝ quecōmuniter requirunt̉ ad rationē virtutis moderatio aūt q̄in oī virtute requiritur p̄cipue laudabilis eſt in delectationibus tactus circa q̄ eſt tꝑantia. tū quia tales delectationes ſunt magis nobis naturales. ⁊ iō difficiliuſ ab eis abſtinere ⁊ concupīas eaꝝ refrenare. tū etiā quia eaꝝ obiecta magis ſunt neceſſaria pn̄ti vite vt ex dictis patet. ⁊ iōtꝑantia ponitur virtus principalis ſeu cardinalis. ¶ Adi. ergo dd̓m ꝙ tanto maior oſtenditur agētis virtus quāto in ea que ſunt magis diſtantia pōt ſuā oꝑationem extendere. ⁊ ideo ex hocip̄o oſtenditur maior virtus rōnisque pōt etiā concupiſcētias ⁊ dilectationes maxīe diſtantes moderari. vn̄ hoc ꝑtinet ad principalitatē tꝑanne.Ad. ij. dd̓m ꝙ impetus ire cauſatur ex quodā accidente.puta ex aliqua leſione ꝯtriſtante. ⁊ ideo cito tranſit qͣꝫuismagnū impetū habeat. ſed impetus concupiſcētie delectabiliū tactus ꝓcedit ex cauſa naturali. vn̄ eſt diuturnior etcōior. ⁊ ideo ad principaliorē virtutē ꝑtinet ip̄m refrenare¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ ea quoꝝ eſt ſpēs ſunt altiora his quoruꝫeſt concupīa. ⁊ ꝓpter hoc ſpes ponitur paſſio principalis iniraſcibili. ſed ea quoꝝ eſt concupīa ⁊ delectatio tactus vehementius mouent appetitū. qꝛ ſunt magiſ naturalia. ⁊ iōtemperantia que in his modum ſtatuit eſt virtus principalis.Ad octauum ſic procedtitUidetur ꝙ tꝑantia ſit maxima virtutū. Dicit enī Amb.in. i. de offi. ꝙ in tꝑantia maxime honeſti cura decoris cōſideratio ſpectatur ⁊ queritur. ſed virtus laudabilis ē inqͣꝫtum eſt honeſta ⁊ decora. ergo tꝑantia eſt maxima virtutūPre. Maioris virtutis eſt oꝑari id qd̓ eſt difficiliꝰ .ſdifficilius eſt refrenare concupīas ⁊ delectatōes tactꝰ qͣꝫrectificare actiones exteriores quoꝝ primū pertinet ad teperantiā. ſcd̓m ad iuſticiam. ergo tꝑantia eſt maior virtꝰqͣꝫ iuſticia. ¶ Pre. Quanto aliquid eſt cōmuniꝰ tāto magis neceſſariū videtur eſſe ⁊ melius. ſed fortitudo eſt circaꝑicula mortis querarius accidūt qͣꝫ delectabilia tacius q̄quottidie occurrūt. ⁊ ſic vſus tꝑantie eſt cōmunior qͣꝫ ſortitudinis. ergo tꝑantia eſt nobilior virtus qͣꝫ fortitudo.¶ Sed cōtra eſt qd̓ phūs dicit in .i. rhetorice ꝙ maximevirtutes ſunt que alijs maxime ſunt vtiles ⁊ ꝓpter hoc fortes ⁊ iuſtos maxime honoramus. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſic̄ phūsdicit in. i. ethi. bonum multitudīs diuinius eſt qͣꝫ bonumvnius. ⁊ ideo qͣꝫto aliqua virtus magis ꝑtinet ad bonummultitudīs tanto melior ē. iuſticia aūt ⁊ fortitudo magiſꝑtinet ad bonū multitudīs qͣꝫ tꝑantia. qꝛ iuſticia conſiſtitin cōicationibꝰ q̄ ſunt ad alterū. fortitudo aūt in ꝑicul̓ belloꝝ que ſuſtinent̉ ꝓ ſalute cōi. tꝑantia aūt moderat̉ ſoluꝫconcupiſcētias ⁊ delectatōes eoꝝ que ꝑtinent ad ip̄m hominē. vn̄ manifeſtū eſt ꝙ iuſticia ⁊ fortitudo ſunt excellētiores virtutes qͣꝫ tꝑantia. quibꝰ prudētia ⁊ virtutes theologice ſunt potiores. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ honeſtas ⁊ decor maxime attribuūtur tꝑantie non ꝓpter principalitatēꝓprij boni. ſed ꝓpter turpitudinē cōtrarij mali a quo retrahit. inqͣꝫtum .ſ. moderat̉ delectatōes q̄ ſunt nobis ⁊ brutiſcōes. ¶ Ad. ij dd̓ ꝙ cū virtus ſit circa difficile ⁊ bonū. dignitas virtutis magis attendit̉ circa rōneꝫ boni in quo excedit iuſticia qͣꝫ ẜm rōnem difficilis in quo excedit tꝑātia¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ illa cōitas qͣ aliquid pertinet ad multitudine hoīum magis facit ad excellentiā bonitatis qͣꝫ illa q̄
cōſiderat̉ ẜm ꝙ aliquid frequēter occurrit. in quaꝝ prīaexcedit fortitudo. in ſcd̓a tꝑantia. vn̄ ſimplicit̓ fortitudo ēpotior. lꝫ quo ad aliquid poſſit dici tꝑātia potior. nō ſoluꝫfortitudine ſed etiā iuſticia.Queſtio. CXLII.Einde ꝯſiderandūeſt de vitijs oppoſitis tꝑantie. Et circa hoc q̄runtur quattuor. primo vtꝝ inſenſibilitas ſitpctm̄. ſcd̓o vtꝝ intꝑantia ſit vitiū puerile. tertio de cōꝑatione intꝑantie ad timiditatem. quarto vtrū vitiū intꝑātie ſit maxime opprobrioſum.Ad primuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ inſenſibilitas non ſit vitiū. Dicuntur enī inſenſibiles qui deficiunt circa delectationes tactus. ſꝫ ī hispenitus deficere vidētur eſſe laudabile ⁊ virtuoſum. Dicitur enī Daniel̓. x. In diebus illis ego Daniel lugebātriū ebdomodaꝝ tꝑs. panem deſiderabilē non cōmedi ⁊caro ⁊ vinū non introierunt in os meū. ſed neqꝫ vnguento vnctus ſum. ergo inſenſibilitas non eſt pctm̄. ¶ PreBonū hominis eſt ẜm rōnem eſſe. ẜm Diony. iiij. ca. dediui. no. ſed abſtinere ab omnibus delectationibꝰ tactusmaxime ꝓmouet hominē in bono rōnis. Dicitur enī Daniel̓ .i. ꝙ pueris qui vtebantur leguminibꝰ dedit deꝰ ſciētiam et diſciplinā in omni libro ⁊ ſapientia. ergo inſenſibilitas q̄ vniuerſaliter repellit hmōi delectationes nō eſtvitioſa. ¶ Pre. Illud per qd̓ maxime receditura pctō n̄videtur eſſe vitioſum. ſed hoc eſt potiſſimū remediū abſtinendi a pctō ꝙ aliquis fugiat delectationes. ꝙ ꝑtinet adinſenſibilitatē. Dicit enī phūs in. ij. eth. ꝙ abijcientes delectationem minus peccabimus. ergo inſenſibilitas nō eſtaliquid vitioſum. ¶ Sed contra nihil opponitur virtutiniſi vitium. ſed inſenſibilitas virtuti tꝑantie opponitur.vt patet per. phūm in. ij. ⁊. iij. ethi. ergo inſenſibilitas eſtvitium. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ omne illud quod contrariatur ordine naturali eſt vitioſum. natura aut delectationem appoſuit operationibus neceſſarijs ad vitam hominis. ⁊ id̓onaturalis ordo requirit vt homo inquantum huiuſmodidelectationibus vtatur quantum neceſſarium eſt ſaluti humane. vel quantum ad conſeruationem indiuiduivel quantum ad conſeruationem ſpeciei. Siquis ergo intantum delectationem refugeret ꝙ pretermitteret ea queſunt neceſſaria ad conſeruationem nature. peccaret quaſiordini naturali repugnans. ⁊ hoc pertinet ad vitiuꝫ inſenſibilitatis. Sciendum tn̄ ꝙ ab huiuſmodi delectationibus conſequentibus huiuſmodioperationes quandoqꝫlaudabile vel etiam neceſſarium eſt abſtinere propter aliquem finem. ſicut propter ſanitatem corporalem aliquiabſtinent a quibuſdam delectationibus cibi ⁊ potus venereorum. ⁊ etiam propter alicuius officij executionem.ſicut athletas ⁊ milites neceſſe eſt a multis delectationibus abſtinere. vt officium proprium exequantur. ⁊ ſimiliter penitentes ad recuperandum anime ſanitatem. abſtinentia delectabilium quaſi quadam dieta vtuntur. ⁊ homines volentes contemplationi ⁊ rebus diuinis vacare oportet ꝙ ſe magis a carnalibus deſiderijs abſtrahātnec aliquid predictorum ad inſenſibilitates vitium pertinet. quia ſunt ẜm rationem rectam. ¶ Ad .i. ergo dd̓mꝙ Daniel illa abſtinentia a delectationibus vtebatur.non quaſi propter ſe abhorrens delectationes. vt ẜm ſemalas. ſed propter aliquem finem laudabilem. vt ſcilicet