QueſtioCXXXVI
dem actū in pr̄ia quē habēt in via .ſ. per cōꝑationē ab bōapn̄tis vite que nō remanebūt in pr̄ia. ſed ꝑ cōꝑationē adfinē qui erit in pr̄ia. ſicut iuſticia non erit in pr̄ia circa emptiones ⁊ venditiones ⁊ alia q̄ ꝑtinēt ad pn̄tem vitā. ſedin hoc qd̓ ē ſubditū eē deo. ſimiliter actus patīe in patrianō erit in ſuſtinendo aliqua. ſed in fruitione bonoꝝ ī quaꝑuenire volebamꝰ patiendo. Un̄ Augꝰ dicit in. xiiij. de ciuitate dei ꝙ in patria nō erit ipſa patīa que neceſſaria nonē niſi vbi toleranda ſunt mala. ſed eternū erit id quo ꝑ patientiā peruenit̉. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut Augꝰ dicit in li.de patientia. patientes ꝓprie dicunt̉ qui malunt mala nōcōmittendo ferre qͣꝫ nō ferendo cōmittere. in illis autemqui mala ſuſtinēt vt mala faciant. nec miranda nec laudanda ē patientia qͥ nulla ē. ſed mirāda duricia negandapatientia. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū ē fructus inſui rōne īportat quādā delectatione. ſunt aūt oꝑatōes virtutū delectabiles ẜm ſeipſas. vt dicit̉ in i. ethi. Cōſuetū ēaūt vt noīe virtutis etiā virtutū actus ſignificent̉. ⁊ ideopatientia quātū ad habitū ponit̉ virtus. quantū auteꝫ addelectationē quā habet in actu ponit̉ fructus ⁊ p̄cipue qͣꝫtū ad hoc ꝙ ꝑ patīam animꝰ p̄ſeruat̉ ne obruat̉ triſticia.¶Dſcdm runtia ſt poriſſima vittuſic procedit̉. Uidet̉ ꝙ patum. Id enī qd̓ ē ꝑfectū ē potiſſimū ī vno quoqꝫ genere. ſed patientia hꝫ opus ꝑfectū. vt dicit̉ Iaco. i.ergo patientia ē potiſſima virtutum. ¶ Pre. Oēs virtutes ad bonū aīe ordināt̉. ſed hoc p̄cipue videt̉ pertinere adpatīam. Dicit̉ enī Luc. xxi. In patiētia vr̄a poſſidebitisaīas vr̄as. ergo patīa ē maxima virtutū. ¶ Pre. Illd̓ qd̓ē ꝯſeruatiuum ⁊ cauſa alioꝝ videtur potius eſſe. ſed ſicutGregꝰ dicit in quadā omē. Patientia eſt radix ⁊ cuſtosomniū virtutū. ergo patīa ē maxima virtutū. ¶ Sꝫ contra ē ꝙ nō enumerat̉ inter quatuor virtutes quas Gregxxij. moral̓. ⁊ Augꝰ in li. de moribꝰ eccl̓ie vocāt prīcipalesRn̄. dd̓m ꝙ virtutes ẜm ſuā rōnem ordinant̉ ad bonuꝫ.Eſt enī virtus q̄ facit bonū habentē ⁊ opus eiꝰ bonū reddit. vt dicit̉ in. ij. ethi. vnde oportet ꝙ tanto principaliorſit virtus ⁊ potior quāto magis ⁊ directius ordinat in bonum. Directius aūt ad bonū ordināt hoīem virtutes q̄ſunt cōſtitutiue boni qͣꝫ ille q̄ ſunt īpeditiue eoꝝ que abducūt a bono ⁊ ſicut inter eas q̄ ſunt ꝯſtitutiue boni tātoaliqua potior ē quāto in maiori bono ſtatuit hoīnem ſicutfides ſpes ⁊ charitas qͣꝫ prudentia ⁊ iuſticia. ita ⁊ inter illas que ſunt īpeditiue retrahentiū a bono. tanto aliqua ēpotior quanto id qd̓ ab ea impedit̉ magis a bono retrahitplus aūt a bono retrahunt ꝑicula mortis circa q̄ ē fortitudo. vel delectationes tactus circa q̄ ē tēperātia qͣꝫ qͦuis aduerſa circa que ē patientia. ⁊ iō patientia non eſt potiſſimavirtutū. ſed deficit nō ſolū a virtutibus theologicis ⁊ prudentia ⁊ iuſticia q̄ directe ſtatuūt hoīem in bono. ſed etiaꝫa fortitudine ⁊ temperantia que retrahunt a maioribusimpedimentis. ¶ Ad .i. ergo dicendum ꝙ patientia dicitur habere opus perfectum in aduerſis tolerandis. ex quibus primo procedit triſticia quā moderat̉ patientia. ſcd̓oira quā moderat̉ māſuetudo. tertio odiū qd̓ tollit charitas. quarto iniuſtū nocumentū qd̓ ꝓhibet iuſticia. ollereenī principiū vniuſcuiuſqꝫ eſt perfectius. nec tn̄ ſequiturſi in hoc patientia ē ꝑfectior ꝙ ſit perfectior ſimpliciter.Ad. ij. dd̓m ꝙ poſſeſſio īportat quietū dominiū. ⁊ iō ꝑ patientiā dicit̉ hō ſuā aīam poſſidere inqͣꝫtū radicitus euellit paſſiones aduerſitatū quibus aīa inquietat̉. ¶ Ad. iijdd̓m ꝙ patientia dicit̉ eſſe radix ⁊ cuſtos oīum virtutuꝫ.
non quaſi directe eas cauſando ⁊ conſeruando. ſed ſolumremouendo prohibens.ſic proceditur UideturD FerTtu N ꝙ patientia poſſit haberi ſine gratia. Id enim ad quod ratio magis inclinat magis poteſt implere rōnalis creatura. ſed magis ērationabile ꝙ aliquis patiatur mala propter bonum qͣꝫ ꝓpter malū. aliqui aūt patiūt̉ mala ꝓpter malū ex ſpropravirtute ſine auxilio gr̄e. dicit n. Augꝰ in li. d̓ patientia ꝙmulta in laboribus ⁊ doloribꝰ ſuſtinent hoīes ꝓpter ea q̄vitioſe diligunt. ergo multo magis hō pōt mala ſuſtinere ꝓpter bonū. qd̓ ē vere patientē eē p̄ter auxiliū gratie. ¶Pre. Aliqui nō exiſtentes in ſtatu gratie magis ahhorretmala vitioꝝ qͣꝫ corꝑalia mala. vn̄ qͥdā gētiliū legunt̉ multa mala toleraſſe ne patriā ꝓderent. aut aliquid aliud īhoneſtū ꝯmitterent. ſed hoc ē vere patientē eſſe. ergo videturꝙ patia poſſit haberi abſqꝫ auxilio gr̄e. ¶ Pre. Mani feſte apparet ꝙ aliqui ꝓpter ſanitatē corꝑis recuperandamgrauia quedā ⁊ amara patiunt̉. ſalus autē anime nō ē minus appetibilis qͣꝫ ſanitas corꝑis. ergo pari rōne ꝓ ſalute anime poteſt aliquis multa mala ſuſtinere. qd̓ eſt verepatientē eſſe abſqꝫ auxilio gratie. ¶ Sed ꝯtra ē qḋ dicit̉in pͣs. Ab ipſo .ſ. deo patientia mea. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicutAugꝰ dicit in li. de patientia. via deſiderioꝝ facit tollerantiā laborum ⁊ dolorum ⁊ nemo niſi pro eo quod delectatſponte ſuſcipit ferre qḋ cruciat. ⁊ huius rō eſt qꝛ triſtitiaꝫ⁊ dolorē ẜm ſe abhorret animus. vnde nunqͣꝫ eligeret eaꝫpati ꝓpter ſe ſed ſolū ꝓpter finem. ergo videt̉ ꝙ illud bonūꝓpter qd̓ aliqͥs vult pati mala ſit magis volitum ⁊ amaꝝqͣꝫ illud bonū cuius priuatio ingerit dolorem quem patienter toleramus. ꝙ aūt aliquis p̄ferat bonū gr̄e omnibꝰnaturalibus bonis ex quoꝝ amiſſione pōt dolor cauſari. ꝑtinet ad charitatē q̄ diligit deū ſuꝑ omnia. vnde manifeſtum ē ꝙ patīa ẜm ꝙ ē virtus a charitate cauſat̉. ẜm illd̓i. ad Coꝝ. xiij. Charitas patiēs ē. manifeſtū ē aūt ꝙ charitas nō pōt haberi niſi ꝑ gr̄am. ẜm illud ad Ro. v. Charitas dei diffuſa ē in cordibꝰ nr̄is ꝑ ſpūmꝭ ſanctū qui datꝰē nobis. vn̄ pꝫ ꝙ patīa nō pōt haberi ſine auxilio gratie.¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ in natura humana ſi eēt integra preualeret inclinatio rōnis. ſed in natura corrupta p̄ualet inclinatio ꝯcupiſcentie q̄ in hoīe dn̄atur. ⁊ iō pronior eſt hōad ſuſtinendū mala in quibꝰ ꝯcupiſcētia delectat̉ pn̄tialiter qͣꝫ tolerare mala ꝓpter bona futura q̄ ẜm rōnē appetūtur. qd̓ tn̄ pertinet ad verā patiētiā. ¶ Ad. ij. dd̓m. ꝙ bonū politice virtutis cōmēſuratū ē natu re humane. ⁊ ideoabſqꝫ auxilio gratie gratū facientis poteſt voluntas humana in illud tendere: licet non abſqꝫ auxilio gratie dei.ſed bonum gratie ē ſupernaturale. vnde in illud nō pōttendere homo ꝑ virtutē ſue nature. ⁊ ideo non eſt ſimilisratio. ¶ Ad. iij. dd̓m. ꝙ tolerantia etiā maloruꝫ q̄ quis ſuſtinet propter corporis ſanitatem procedit ex amore quohō naturaliter diligit ſuam carnē. ⁊ ideo non ē ſimilis rōde pati ētia q̄ procedit ex amore ſupernaturali.ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ patiꝘ ¶AT entia nō ſit ꝑs fortitudīs¶ Idē .n. nō ē ꝑs ſuijpſiꝰ ſꝫ patīa vr̄ idē eē fortitudini. qꝛ ſic̄ ſupra dictū ē ꝓpriꝰ actꝰ fortitudīs ē ſuſtinere ⁊hoc etiā ꝑtinet ad patīaꝫ. dr̄ .n. in li. ſnīaꝝ Proſperi ꝙ patiētia ꝯſiſtit ī alienis mal̓ tolerādis. gͦ patīa nō ē ꝑs fortitudinis. ¶ Preterea. Fortitudo ē circa timores et audacias vt ſupra habitum ē et ita eſt in iraſcibili. Sed patientia videtur eſſe circa triſticias. ⁊ ita videt̉ eē īcōcupiſcibili