Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio XXIII.

quia ſi cōueniāt in actu fortitudinis. differunt tamē inmotino. vt ſupra habitū eſt. ideo non ponūtur ꝑtes fortitudinis. ſed quidam fortitudinis modi. Queſtio. CX XIXEinde cōſiderandtueſt de ſingulis fortitudinis partibus. ita tamē ſub quattuor principalibꝰ quas Tulius ponit alias cōprehendamus. niſi magnanimitatē de quaetiaꝫ Ariſtoteles tractat loco fiducie ponemus. primo ergo cōſiderādum erit de magnanimitate. ſcd̓o de magnificentia. tertio de patientia. quarto de perſeuerantia. Circaprimū primo ꝯſiderandū eſt magnanimitate. ſcd̓o vilijs oppoſitis. Circa primum q̄runtur octo. primo vtruꝫmagnanimitas ſit circa honores. ſcd̓o vtrū magnanimitas ſit ſolum circa magnos honores. tertio vtrū ſit virtꝰquarto viꝝ ſit virtus ſpecialis. quinto vtꝝ ſit pars fortitudinis. ſexto quomodo ſe habeat ad fiduciā. ſeptīo quomodo ſe habeat ad ſecuritatem. octauo quomodo ſe habeat ad bona fortune.Ad primuꝫ ſic procediturUidetur magnanimitas non ſit circa honores. Magnanimitas enī eſt in iraſcibili. qd̓ ex ipſo nomine patet.nam magnanimitas dicitur quaſi magnitudo animi. anmus autem vi iraſcibili ponitur. vt patet in. iij. de anima. vbi philoſophus dicit in ſenſitiuo appetitu eſt deſiderium animus .i. concupiſcibilis traſcibilis. ſed honor eſt quoddā bonū cōcupiſcibile cum ſit premium virrutis. ergo videtur magnanimitas non ſit circa honores. Pre. Magnanimitas cum ſit virtus moralis oportet ſit circa paſſiones vel operationes non aūt eſt circaoperationes. quia ſic eſſet pars iuſticie. ſic relinquiturſit circa paſſiones. honor autē eſt paſſio. ergo magnanimꝰtas non eſt circa honores Pre. Magnanimitas videt̉pertinere magis ad ꝓſecutioneꝫ qͣꝫ ad fugam. dicitur enīmagnanimus quia ad magna tendit. ſed virtuoſi laudantur ex hoc cupiunt honores. ſed magis ex eo fugiunt. ergo magnanimitas non ē circa honores. Sed cōtraeſt qd̓ philoſophus dicit in. iiij. ethic̄. magnanimitaseſt circa honores inhonorationes. Rn̄. dd̓m magnanimitas ex ſuo nomine importat quandam extenſionem animi ad magna. ꝯſideratur autem habitudo virtutis ad duo. primo ad materiam circa quā oꝑatur. alio modo ad actum ꝓprium qui conſiſtit in debito vſu talis materie. qꝛ habitus virtutis principaliter ex actu determinatur. ex hoc principaliter dicitur aliquis magnanimusqꝛ habet animū ad aliquē magnū actum. Aliquis autemactus pōt dici dupliciter magnus. vno modo ẜm ꝓportionem. alio modo abſolute. Magnus quidē pōt dici actꝰẜm ꝓportionem etiā qui ꝯſiſtit in vſu alicuius rei paruevel mediocris. puta ſi aliquis illa re optime vtatur. ſecſimpliciter abſolute magnus actus ē qui cōſiſtit ī optimo vſu rei maxime. res auteꝫ in vſum hominis veniūſunt res exteriores īter que ſimpliciter maximū ē honor.tum qꝛ ꝓpinquiſſimū eſt virtuti. vtpote teſtificatio q̄damexiſtens de virtute alicuius. vt ſupra habitum eſt. etiāquia deo optimis exhibetur. tum etiam quia hominesꝓpter honore ꝯſequendū vituperiū vitandum alia oīapoſtponūt. Sic aūt dicitur aliquis magnanimus ex hisque ſūt magna abſolute et ſimpliciter. ſicut dicitur aliqͥsfortis ex his ſunt difficilia ſimpliciter. ideo ꝯſequēs ē

magnani mitas conſiſtat circa honores. Ad primuꝫergo dd̓m bonum vel malum abſolute quidem ꝯſiderata pertinent ad concupiſcibi le. ſed inqͣꝫtum additur ratioardui ſic ꝑtinent ad iraſcibilē. hoc modo honorem reſpicit magnanimitas inqͣꝫtuꝫ .ſ. honor habet rationē magnivel ardui. Ad. ij. dd̓m honor ſi ſit paſſio vel operatio eſt tamen alicuius paſſionis obiectū .ſ. ſpei tenditin bonum arduū. ideo magnanimitas eſt quidē īmediate circa paſſionem ſpei. mediate autem circa honorem ſicut circa obiectum ſpei. ſicut de fortitudine ſupra dictūeſt eſt circa pericula mortis inqͣꝫtum ſunt obiectum timoris audacie. Ad. iij. dd̓m illi qui ꝯtemnunt bonores hoc modo eis adipiſcēdis nil incōueniēs faciūtnec eos nimis appreciatur laudabiles ſunt. ſi quis autemhoc modo ꝯtemneret honores curaret facere ea queſunt digna honore hoc vituperabile eſſet. hoc modo magnanimitas eſt circa honores. vt videlꝫ ſtudeat facere eaque ſunt honore digna. non tamē ſic vt magno eſtimethumanum honorem.Ad ſecūduꝫ ſic ꝓcediturUidetur magnanimitas de ſui ratione non habeatſit circa magnum honorem. Propria autē materia magnanimitatis ē honor vt dictū eſt. ſed magnum paruūaccidunt honori. ergo de ratione magnanimitatis non eſt ſit circa magnum honorē. Pre. Sicut magnanimitas eſt circa honores ita manſuetudo eſt circa iras. ſꝫ noneſt de ratione māſuetudinis ſit circa iras magnas velparuas. ergo etiam eſt de ratione magnanimitatisſit circa magnos honores Pre. Paruus honor minusdiſtat a magno honore qͣꝫ exhonoratio. ſꝫ magnanimitasbene ſe habet circa exhonoratiōes. ergo etiam circa paruos honores. non ergo eſt ſolum circa honores. Sedtra eſt qd̓ philoſophus dicit in. ij. ethi. magnanimitasē circa magnos honores. Rn̄. dd̓m. ẜm philoſophumvij. phiſicoꝝ virtus eſt ꝑfectio quedam. ītelligitur eſſeꝑfectio potentie ad cuius vltimū pertinet. vt patet in primo celi. perfectio autē potentie attēditur in qualicūqꝫoꝑatione. ſed in oꝑatione que habet aliquā magnitudinem aut difſicultatē. quelibet enī potentia quātūcunqꝫimꝑfecta pōt in aliquā oꝑationem modicā debilem. etideo ad rationē virtutis ꝑtinet vt ſit circa difficile bonum. vt dicit̉ in. ij. ethi. Difficile aūt ad magnū ad idēꝑtinent in actu virtutis pōt attendi dupliciter. Uno modo ex ꝑte rationis inqͣꝫtum .ſ. difficile eſt mediū rationisadinuenire. ī aliqua materia ſtatuere. iſta difficultasſolū inuenitur ī actu virtutū intellectualiū. et etiā ī actuiuſticie. Alia aūt eſt difficultas ex parte materie de ſe repugnantiā habere pōt ad modū rationis qui ē circa eaꝫponēdus. iſta difficultas p̄cipue attendit̉ in alijs virtutibus moralibꝰ ſunt circa paſſiōes. qꝛ paſſiōes pugnātꝯtra rationem vt Diony. dic̄. iiij. ca. de diui. no. Circa qͣsꝯſiderādū ē q̄dā paſſiōes ſunt habēt magnā vim reſiſtendi rationi principaliter ex ꝑte paſſionis. q̄dam veroprincipaliter ex ꝑte reꝝ ſunt obiecta paſſionū. paſſiōesaūt habēt magnā vim repugnādi rationi niſi fuerintvehemētes eo appetitus ſenſitiuꝰ ī ſunt paſſiōes naturaliter ſubdit̉ rationi. ideo virtutes ſūt circa hmōipaſſiones non ponūtur niſi circa id qd̓ ē magnū in paſſionibꝰ. ſicut fortitudo eſt circa magnos timores audacias. tēperātia aūt circa maximaꝝ delectationū ꝯcupiſcētias. ſil̓iter māſuetudo eſt circa maximas iras. paſſiōes