QueſtioCXXIII.
priuata ꝑſona nō recedit a iuſto iudicio timore gladij īminentis. vel cuiuſcūqꝫ periculum etiam ſi ſit morti feꝝ. ꝑtinet autē ad fortitudinē firmitatē animi p̄bere ꝯtra pericula mortis nō ſolū que īminent in bello cōmuni. ſꝫ etiaꝫq̄ īminent in particulari impugnatione que cōi noīe bellum dici pōt. ⁊ ẜm hoc ꝯcludendum ē ꝙ fortitudo ꝓprieē circa pericula mortis que eſt ī bello. ſꝫ ⁊ circa pericula cuiuſcūqꝫ alteriꝰ mortis. fortis bn̄ ſe habet p̄ſertim qꝛ ⁊ cuiuſcūqꝫ mortis hō pōt periculū ſubire ꝓpter virtutē. puta cū aliquis nō refugit amico infirmanti obſequi ꝓptertimorem morti fere infectionis. vel cū nō refugit itinerariad aliqd̓ pium negociū ꝓſequēdo ꝓpter timorē naufragij vel latronū. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ martyres ſuſtinentꝑſonales impugnatiōes ꝓpter ſummū bonum qd̓ ē deꝰ.ideo eorum fortitudo p̄cipue cōmēdatur. nec eſt extra genus fortitudinis q̄ eſt circa bellica. vn̄ dicitur. Fortes facti ſunt in bello. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ res domeſtice vel vrbane diſtinguūtur ꝯtra res bellicas q̄ .ſ. ꝑtinent ad bella cōmunia. in ipſis tn̄ rebus domeſticis vel vrbanis pn̄t īminere pericula mortis ex impugnationibꝰ quibuſdaꝫ queſunt q̄dam ꝑticularia bella. ⁊ ita etiaꝫ ꝯtra hmōi pōt eſſeꝓprie dicta fortitudo. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ꝑs rei publice ēẜm ſe bona. nec redditur mala ex hoc ꝙ aliqͥ male ea vtūtur. nam ⁊ multi alij ſunt qui bn̄ ea v̓tūtur ⁊ multa peiora mala ꝑ eā ꝓhibēt̉ .ſ. homīcidia. ſacri legia. qͣꝫ ex ea occaſionent̉. q̄ p̄cipue ꝑtinent ad vitia carnis.Ad ſextum ſic procedit̉.Uidetur ꝙ ſuſtinere non ſit principalis actus fortitudinis. Uirtus enī ē circa difficile ⁊ bonū. vt d̓r in. ij. ethi. ſꝫdifficilius ē aggredi qͣꝫ ſuſtinere. ergo ſuſtinere nō eſt p̄cipuus actus fortitudinis. ¶ Pre. Maioris potentie eſſevidetur ꝙ aliquid poſſit in aliud agere qͣꝫ ꝙ ip̄m ab alionō īmutetur. ſꝫ aggredi eſt ī aliud agere. ſuſtinere aūt eſtīmobile ꝑſeuerare. cū ergo fortitudo ꝑfectionem potētienoīat. videtur ꝙ magis ad ad fortitudinē ꝑtineat aggredi qͣꝫ ſuſtinere. ¶ Pre. Magis diſtat ab vno cōtrariorūaliud ꝯtrarium qͣꝫ ſimplex eius negatio. ſed ille qui ſuſtinet hoc ſolū habet ꝙ nō timet. ille autem qui aggrediturꝯtrarie mouetur timēti. qꝛ inſequitur. ergo videtur ꝙ cūfortitudo retrahat maxime animū a timore ꝙ magis ꝑtineat ad eam aggredi qͣꝫ ſuſtinere ¶ Sꝫ ꝯtra eſt qd̓ phūsdicit in. iij. ethi. ꝙ in ſuſtinēdo triſtia maxime aliqͥ fortesdicūtur ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. ⁊ phūs dicitin. iij. ethi. fortitudo ē magis circa timores reprimendosqͣꝫ circa audacias moderandas. difficilius enī eſt timoreꝫreprimere qͣꝫ audaciam moderari. eo ꝙ ipſum periculumqd̓ eſt obiectum audacie ⁊ timoris de ſe cōfert aliquid adrep̄ſſionem audacie. ſed oꝑatur ad augmentum timorisaggregi auteꝫ ꝑtinet ad fortitudinē ẜm ꝙ moderatur audacias ſꝫ ſu ſtinere ſequitur repreſſionem timoris. ⁊ ideeprincipalior actus fortitudinis eſt ſuſtinere .i. īmobiliterſiſtere in periculis qͣꝫ aggrēdi. ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ ſuſtinere ē difficilius qͣꝫ aggrēdi triplici rōne. primo quidemqꝛ ſuſtinere videtur aliquis ab aliquo fortiori inuadente. qui aūt aggreditur inuadit ꝑ modum forti oris. difficilius auteꝫ eſt pugnare cum fortiori qͣꝫ cum debiliori. ſcd̓oqꝛ ille qui ſuſtinet iam ſentit ꝑicula īminentia. ille autemqui aggreditur hꝫ ea vt futura. difficilius aūt ē nō moueri a p̄ſentibus qͣꝫ a futuris. tertio quia ſuſtinere importatdiuturnitatem tēporis. ſꝫ aggredi poteſt aliquis ex ſubito motu. difficilius auteꝫ eſt diu manere īmobilē qͣꝫ ſubi
to motu moueri ad aliquod arduum. Unde phūs dicit īiij. ethi. ꝙ quidam ſunt p̄uolantes ante pericula. in ipſisautem deſcendūt. fortes autem ecōtrario ſe habent. ¶ Adij. dd̓m ꝙ ſuſtinere importat quidem paſſionem corꝑisẜm actum anime fortiſſime inherentis bono. ex quo ſeq̄tur ꝙ non cedat paſſioni corporali iam īminenti. virtusaūt magis attenditur circa aīam qͣꝫ circa corpꝰ. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ ille qui ſuſtinet nō rimet pn̄te iam cauſa timorisquā non habet p̄ſentem ille qui aggreditur.Adſeptimū ſic proceditur.Uidetur ꝙ fortis non operetur ꝓpter bonū ꝓprij habitꝰFinis enī in rebus agendis ⁊ ſi ſit prior ī intentiōe tamēeſt poſterior in executione. ſed actus fortitudinis in executione eſt poſterior qͣꝫ ipſe fortitudinis habitus. nō ergo poteſt eſſe ꝙ fortis agat ꝓpter bonum ꝓprij habitus.¶ Pre. Augꝰ dicit. xiij. de trini. Uirtutes qjs ſolū ꝓpterbeatitudinē amamꝰ. ſic ꝑſuadere quidam nobis audēt.ſcꝫ dicendo eas ꝓpter ſe appetendas vt ipſam beatitudinem non amemus. qd̓ ſi faciunt ⁊ ipſas amare vtiqꝫ deſiſtemus quando illā ꝓpter quam ſolā iſta amauimus nōamamus. ſꝫ fortitudo eſt quedā virtus. ergo actus fortitudinis nō eſt ad ip̄am fortitudinem ſed ad beatitudinēreferendus. ¶ Pre. Augꝰ dicit in li. de moribus eccleſieꝙ fortitudo ē amor omnia propter deum facile ꝑferens.deus autem non eſt ꝓprie habitus fortitudinis. ſꝫ aliqͥdmelius. ſicut oportet rinē meliorem eſſe his que ſunt adfinem. nō ergo fortis agit ꝓpter bonum proprij habitus.¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ phūs dicit in. iij. ethi. ꝙ fortitudo forti ēbonum. talis autem ē finis. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ duplex eſt finis .ſ. ꝓximus ⁊ vltimus. finis autem ꝓximus vniuſcuiuſqꝫ agentis ē vt ſil̓itudineꝫ ſue forme in alteꝝ inducatſicut finis ignis calefacientis eſt vt inducat ſil̓itudinemſui coloris in patiente. ⁊ finis edificatoris ē vt inducat ſimilitudinē ſue artis in materia. quodcūqꝫ auteꝫ bonumex hoc ſequitur ſi ſit intentū poteſt dici finis remotꝰ agētis. ſicut autē in factibilibus materia exterior diſponiturꝑ artem. ita etiā in agibilibus ꝑ prudentiam diſponūturactꝰ humani. Sic ergo dd̓m ꝙ fortis ſicut ꝓximum finēintendit vt ſil̓itudinem ſui habitus exprimat in actu. intendit enī agere ẜm ꝯuenientiam ſui habitus. finis auteꝫremotus ē beatitudo vel deus. Et per hoc patet reſpōſioad obiecta. naꝫ prima ratio ꝓcedebat ac ſi ip̄a eſſentia habitus eſſet finis. non aūt ſil̓itudo eius in actu vt dictumē. alia vero duo ꝓcedunt de fine vltimo.Ad octauum ſic procedit̉.Uidetur ꝙ fortis delectetur in ſuo actu. Delectatio enīē operatio cōnaturalis habitus non impedita. vt diciturin. x. ethi. ſed oꝑatio fortis procedit ex habitu qͥ agit ī modum nature. ergo fortis habet delectationem ī ſuo actu.¶ Pre. Ad Gal̓. v. ſuꝑ illud. Fructus autem ſpiritus ēcharitas gaudiū pax. dicit Ambro. ꝙ oꝑa virtutū dicūt̉fructꝰ. qꝛ mētē hoīs ſancta ⁊ ſincera delectatione reficiūtſꝫ fortis agit oꝑa virtutis. ergo hꝫ delectationē ī ſuo actu¶ Pre. Debiliꝰ vincit̉ a fortiori. ſꝫ fortis piꝰ amat bonūvirtutis qͣꝫ ꝓpriū corpꝰ qd̓ periculis mortis exponit. ergodelectatio d̓ bono virtutꝭ euacuat dolorē corꝑalē. ⁊ ita delectabiliter oīno oꝑat̉. ¶ Sꝫ contra eſt ꝙ phūs dicit. iij.ethi. ꝙ fortis ī ſuo actu nihil delectabile videtur habere.¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū ē cū de paſſionibꝰ ageretur. duplex eſt delectatio. Una quidē corꝑalis q̄ cōſequit̉