QueſtioC I

Sed ꝯͣ eſt ꝙ Tullius ponit ꝟitateꝫ inter partes iuſticie.¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. ex hoc aliqua virtus iuſticie annectit̉ ſic̄ ſecundaria principali ꝙ ꝑtim quidē cūiuſticia ꝯuenit. ꝑtim aūt deficit ab eius ꝑfecta rōne. Uixtus aūt veritatis ꝯuenit quidē cū iuſticia in duobꝰ. Unoquidemmō in hoc ꝙ eſt ad alteꝝ. manifeſtatio enī quamdiximꝰ eſſe actum veritatis eſt ad alteꝝ inquantū .ſ. ea q̄circa ipſum ſunt vnꝰ hō alteri manifeſtat. Aliomō inquātum iuſticia equalitatē quandaꝫ in rebꝰ conſtituit. ⁊ hocetiam facit virtus veritatis. adequat enim ſigna rebꝰ exiſtentibꝰ circa ipſum. Deficit aūt a ꝓpria rōne iuſticie quātum ad rātionē debiti. non enī hec virtus attendit debitum legale qd̓ attendit iuſticia. ſed potius debitū morale inquantū .ſ. ex honeſtate vnus hō alteri debet veritatismanifeſtationē. vn̄ veritas eſt ꝑs iuſticie inquantū ānectit̉ ei ſicut virtus ſecūdaria principali. ¶ Ad. j. ergo dd̓ꝙ qꝛ hō eſt animal ſociale. naturaliter vnꝰ hō debet alteriid ſine qͦ ſocietas hūana ſeruari nō poſſet. nō aūt poſſenthoīes ad inuicē ꝯuiuere niſi ſibi inuicē crederent tanqͣꝫ ſibi inuicem veritatem manifeſtātibꝰ. et iō ꝟtus veritatisaliquomo attendit rationē debiti. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ ꝟitasẜm ꝙ eſt cognita ꝑtinet ad intellectū. ſed hō ꝑ propriamvoluntatē ꝑ quam vtit̉ ⁊ habitibꝰ ⁊ mēbris ꝓfert exteriora ſigna ad veritatē manifeſtandā. ⁊ ẜm hoc manifeſtatōveritatis eſt actus voluntatis. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ ꝟitas dequa nūc loquimur differta veritate vite vt dictū eſt. Ueritas aūt iuſticie dr̄ dupliciter. Unomō ẜm ꝙ ipſa iuſticia eſt rectitudo quēdā regulata ẜm regulā diuine legis.⁊ ẜm hoc differt ꝟitas iuſticie a veritate vite. qꝛ veritasvite eſt ẜm quā aliquis recte viuit in ſeipſo. ꝟitas aūt iuſticie eſt ẜm ꝙ aliquis rectitudineꝫ legis in iudicijs q̄ ſūtad alteꝝ ſeruat. ⁊ ẜm hoc ꝟitas iuſticie non ꝑtinet ad veritatē de qua nunc loquimur. ſic̄ nec ꝟitas vite. Aliomōintel ligi pōt ꝟitas iuſticie ẜm ꝙ aliquis ex iuſticia veritatem manifeſtat. puta cū aliquis in iudicio veritatē ꝯfitet̉aut veꝝ teſtimoniū dicit. ⁊ hec ꝟitas eſt quidā ꝑticularisactus iuſticie ⁊ nō ꝑtinet directe ad hanc veritatē de quanunc loquimur. qꝛ .ſ. in hac manifeſtatione ꝟitatis principaliter hō intendit ius ſuum alteri reddere. Un̄ phūsin. iiij. ethicoꝝ de hac virtute determinās dic̄. Nō de iudicio in confeſſionibꝰ dicimus neqꝫ quicunqꝫ ad iuſticiāvel iniuſticiā contendūt. ꝟitas aūt doctrine cōſiſtit in qͣdam manifeſtatione verboꝝ d̓ quibꝰ eſt ſcīa. vn̄ nec iſtaveritas directe ꝑtinet ad hanc ꝟtuteꝫ. ſed ſolum veritasqua aliquis ⁊ vita et ſermone taleꝫ ſe demonſtrat qualiseſt. ⁊ non alia qͣꝫ cicca ipſum ſunt. nec maiora nec minora. veruntū qꝛ mortalia inquantum ſunt a nobis cognitacirca nos ſunt ⁊ ad nos ꝑtinent. ẜm hoc veritas doctrinepoteſt ad hāc virtutē ꝑtinere. ⁊ quecunqꝫ alia ꝟitas quaquis manifeſtat verbo vel facto quod cognoſcit.Ad quartum ſic procedit̉Tidet̉ ꝙ virtus veritatis non declinet in minus. Sicutenim aliquis dicendo maius incurrit falſitatē. ita ⁊ dicēdo minus. non enī magis eſt falſum quattuor eſſe quīqꝫqͣꝫ quattuor eſſe tria. ſed omne falſum ē ẜm ſe maluꝫ ⁊ fugiendū vt phūs dicit in. iiij. ethicoꝝ. ergo veritatis virtꝰnon plus declinat in minus qͣꝫ in maius. IPre. ꝙ vnavirtus magis declinat ad vnū extremū qͣꝫ ad aliud. contingit ex hoc qꝛ virtutis medium eſt propinquius vni extremo qͣꝫ alteri. ſicut fortitudo ē propinquior audacie qͣꝫtimiditati. ſed veritatis mediū non eſt ꝓpinquius vni ex-

tremo qͣꝫ alteti. qꝛ veritas cū ſit qualitas quedam in medio punctuali conſiſtit. ergo veritas non magis declinatin minus. ¶ Pre. In minus videt̉ a veritate recedere qͥveritatē negat veritati aliquid ſubtrahens. in maius aūtqui veritati aliquid ſuperaddit. ſed magis repugnat veritati qui veritatē negat qͣꝫ qui ſuperaddit. qꝛ veritas nō cōpatitur ſecū negationē veritatis. cōpatitur aūt ſecum ſuꝑadditionē. ergo videtur ꝙ veritas magis debeat declinare in maius qͣꝫ in minus. Sed contra eſt qd̓ phūs dic̄ iniiij. ethicoꝝ ꝙ homo ẜm hanc virtutem magis a vero declinat in minus. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ declinare in minus a veritateᶠ contingit dupliciter. Unomō affirmādo. puta cumaliquis non manifeſtat totum bonum qd̓ in ipſo eſt. puta ſcientiam vel ſanctitatem vel aliquibꝰ hmōi qd̓ fit ſinepreiudicio veritatis. qꝛ in maiori etiam eſt minus. et ẜmhoc hec virtus declinat in minus. hoc enim vt pbūs dicitibidem videtur eſſe prudentius propter oneroſas ſuperabundantias. homines enim qui maiora de ſeipſis dicūtqͣꝫ ſint. ſunt alijs oneroſi quaſi excellere alios volentes.homines aūt qui minora de ſeipſis dicunt. gratioſi ſuntquaſi alijs condeſcendentes ꝑ quandam moderationem.Un̄ apoſtolus dicit. ij. ad Coꝝ. xij. Si voluero gloriarinon ero inſipiens. veritatem enim dicam. parco autemne qͦs me exiſtimet ſupra id qd̓ videt in me aūt audit aliquid ex me. Aliomō poteſt aliquis declinare in minꝰ negando .ſ. vt neget ſibi ineſſe qd̓ ineſt ⁊ ſic non pertinet adhanc virtuteꝫ declinare in minus. qꝛ per hoc incurrit falſum. ⁊ tamen hoc ipſum eſſet minus repugnans veritatinō quidem ẜm propriam rationem veritatis ſed ẜm ratōnem prudentie qͣꝫ oportet ſaluari in omnibus virtutibꝰ.magis enim repugnat prudentie. quia periculoſius eſt ⁊oneroſius alijs ꝙ aliquis exiſtimet vel iactet ſe habere qd̓non hꝫ qͣꝫ ꝙ nō exiſtimet vel dicat ſe nō habere qd̓ habetEt ꝑ hoc patet rn̄ſio ad obiecta. ¶ Queſtio. CXEinde ꝯſiderandūeſt de vitijs oppoſitis veritati. Et primo demendacio. Secundo de ſimulatione ſiue hypocriſi. Tertio de iactantia ⁊ oppoſito vitio. Circa mēdacium querunt̉ quattuor. Primo vtrum mendacium ſemper opponatur veritati quaſi continens falſitatem. Secūdo de ſpeciebꝰ mendacij. Tertio vtrum mendacium ſꝑſit peccatum. Quarto vtrum ſit peccatum mortale.Ad primuꝫ ſic procedit̉.Uidetur ꝙ mendacium non ſemper opponatur veritati.Oppoſita enim non poſſunt eſſe ſimul. ſed mendacium ſimul poteſt eſſe cum veritate. qui enim veruꝫ loquitur qd̓falſum eſſe credit. mentitur vt Aug. dicit in libro contramendacium. ergo mendaciū nō opponit̉ veritati. ¶ Pre.Uirtus veritatis non ſolum conſiſtit in verbis. ſed etiaꝫin factis. qꝛ ẜm phum in. iiij. ethicoꝝ ẜm hanc virtutemaliquis veꝝ dicit ⁊ in ſermone ⁊ in vita. ſed mendaciumcōſiſtit ſolū in ꝟbis. dr̄ enī ꝙ mendaciū eſt falſa vocis ſignificatio. ſic ergo videt̉ ꝙ mendaciū nō directe opponatur ꝟtuti ꝟitatis. ¶ Pre. Aug. dicit in li. ꝯͣ mendaciumꝙ culpa mentiētis eſt fallendi cupiditas. ſꝫ hoc nō opponitur ꝟitati ſed magis beniuolentie vel iuſticie. ergo medacium nō opponit̉ veritati. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ dicit Augin li.contra mendacium. Nemo dubitet mentiri eum qui falſum enunciat cā fallendi. qua ꝓpter enunciatio falſi cū volantate ad fallenduꝫ prolata manifeſtū eſt mendaciū. ſed