QueſtioCVIII

nō mouētur ad bonū. qui ⁊ ſi numero ſint de eccl̓ia. nontn̄ merito. ¶ Ad. iiij. dd̓ ꝙ iniuria q̄ infertur perſone alicui qūqꝫ redūdat in deū ⁊ in eccl̓iam. et tūc debet aliquispropriā iniuriā vlciſci. ſic̄ patet de Helia qui fec̄ ignē deſcēdere ſuper eos qui venerāt ad ip̄m capiendum. vt legitur. iiij. Regū. j. ⁊ ſil̓iter Heliſeus maledixit pueris eumirridentibꝰ. vt habetur. iiij. Regū. ij. ⁊ Silueſter papa excoīcauit eos qͥ eū in exiliū miſerūt vt habetur. xxiij. q. iiij.Inquantū ꝟo iniuria ī aliquē illata ad eiuſ perſonā pertinet. debet eā tolerare patiēter ſi expediat. hmōi enī p̄cepta patiētie intelligenda ſunt ẜm p̄parationē aī. vt Aug.dic̄ in li. de ẜmone dn̄i in monte. ¶ Ad. v. dd̓ ꝙ qn̄ totamultitudo peccat ē de ea vindicta ſumēda vel quātū adtotā ml̓titudinē ſic̄ Egyptij ſubmerſi ſunt ī mari rubro ꝑſequētes filiosⁱ iſrl̓. vt habetur Exo. xiiij. ⁊ ſic̄ ſodomite petierunt vniuerſaliter. vl̓ qͣꝫtuꝫ ad magnā multitudīs partem. ſic̄ patet Exo. xxxij. In pena eoꝝ qui vitulū adorauerāt. qn̄qꝫ ꝟo ſi ſperetur multoꝝ correctio. debet ſeueritasvindicte exerceri in aliqͦs paucos principaliores quibuspunitis ceteri terreātur. ſic̄ dn̄s Numeri. xxv. Mādauitſuſpēdi ppl̓i prīcipes ꝓ pctō multitudīs. ſi autem nō totaml̓titudo peccauit ſed ꝓ parte tūc ſi pn̄t mali ſecerni a bonis debet in eos vīdicta exerceri ſi tn̄ hoc fieri poſſit. ſineſcādalo alioꝝ. alioquin parcendū eſt multitudini ⁊ detrahendū ſeueritati: et eadem rō eſt de prīcipe quē ſequiturmultitudo. tolerādū enī eſt pctm̄ eius ſi ſine ſcādalo multitudīs puniri nō poſſet. niſi forte eſſet tale pctm̄ prīcipisqd̓ magis noceret multitudini vl̓ ſpūaliter vel temporaliter qͣꝫ ſcandalum qd̓ exinde oriretur.Ad ſecundū ſic procedit̉Uidetur ꝙ vīdicatio nō ſit ſpālis ꝟtus ab alijs diſtinctaSicut enī remunerātur boni ꝓ his q̄ bn̄ agūt. ita puniūtur mali ꝓ his q̄ male agūt. ſed remuneratō bonoꝝ nō ꝑtinet ad aliquā v̓tutē ſpāleꝫ. ſed ē actꝰ cōmutatiue iuſticie. ergo pari rōne ⁊ vīdicatio nō debet poni ſpālis virtꝰ¶ Pre. Ad actum illum non debet ordinari ſpecialisvirtus ad quem homo ſufficienter diſponitur per aliasvirtutes. ſed ad vindicandum mala ſufficienter diſponitur homo per virtutem fortitudinis et per zelum. non ergo vindicatio debet poni ſpecialis virtus. ¶ Preterea.Cuilibet ſpāli ꝟtuti aliqd̓ ſpāle vitiū opponit̉. ſed vindicationi nō videt̉ opponi aliqd̓ viniū ſpāle. ergo nō eſt ſpeTcialis viriꝰ. Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙ Tullius ponit eam ꝑtem iuſticie.¶ Rn̄. dd̓ ꝙ ſic̄ phūs dicit in. ij. ethicoꝝ. aptītudo ad ꝟtutem ineſt nobis a natura. licet cōplementū ꝟtutis ſit peraſſuetudinē vel ꝑ aliquā aliā cām. vn̄ patet ꝙ ꝟtutes ꝑficiūt nos ad ꝓſequendū debito mō inclinationes naturales q̄ ꝑtinent ad ius naturale. ⁊ iō ad quālibet inclinatōnē naturalē determinatā ordinat̉ aliqͣ ꝟtꝰ ſpālis. eſt autēquedā ſpālis inclinatio nature ad remouendū nocumentū vn̄ ⁊ aīalibꝰ dat̉ vis iraſcibil̓ ſeꝑatim a vi ꝯcupiſcibilirepeſlit aūt hō nocumēta ꝑ hoc ꝙ ſe defēdit ꝯͣ in iurias neei inferant̉. vl̓ illatas iā iniurias vlciſcit̉. nō intentione nocendi ſꝫ intentione remouendi nocumēta. hoc aūt ꝑtinetad vindicationē. dicit enī Tullius in ſua rhetorica ꝙ vīdicatio ē ꝑ quā vis aut iniuria ⁊ oīno quicquid obſcuꝝ ēid ē ignominioſū defendēdo aut vlciſcēdo ꝓpulſat̉. vndevindicatio eſt ſpālis ꝟtꝰ. ¶ Ad. j. ergo dd̓ ꝙ ſicut recōpēſatio debiti legalis ꝑtinet ad iuſticiam cōmutatiuā. recōpenſatio aūt debiti moralis qd̓ naſcitur ex ꝑticulari bn̄ficio exhibito pertinet ad virtutem gratie. ita etiaꝫ punitio

peccatorum ẜm ꝙ pertinet ad publicam iuſticiā eſt actuſiuſticie cōmutatiue. ſcd̓m autē ꝙ pertinet ad immunitatem alicuius perſone ſingularis a quo iniuria propulſatur pertinet ad virtuteꝫ vindicationis. ¶ Ad. ij. dicendūꝙ fortitudo diſponit ad vindictaꝫ remouendo prohibēsſcilicꝫ timorem periculi imminentis. zelus autem ẜm ꝙimportat feruorem amoris importat primam radicem vidicationis prout aliquis vindicat iniurias dei vel proximorum quas ex charitate reputat quaſi ſuas. cuiuſtibꝫ autem virtutis actus ex radice charitatis procedit. quia vtGregoriꝰ dicit in quadam omel̓. Nihil habet viriditatisramꝰ boni oꝑis ſi non procedat ex radice charitatis. ¶ Adiij. dicendū ꝙ vindicationi opponuntur duo vitia. vnuꝫquidem per exceſſum ſcilicꝫ peccatum crudelitatis vel ſeuitie que excedit menſuram in puniendo. aliud auteꝫ eſtvitium quod conſiſtit in defectu. ſicut cum aliquis eſt nimis remiſſus in puniendo. Unde dicitur Prouerbioꝝ.xiij. Qui parcit virge odit filium ſuum. virtus auteꝫ vindicationis conſiſtit in hoc vt homo ẜm omnes circūſtantias debitam menſuram in vindicando conſeruet.Ad tertiū ſic proceditur.Uidetur ꝙ vindicatio non debeat fieri per penas apudhomines confuetas. Occiſio enim hominis eſt quedameradicatio eius. ſed dominus mandauit Matthei. xiij. ꝙrizania per que ſignificātur filij neqͣꝫ non eradicarentur.ergo peccatores non ſunt occidendi. ¶ Pre. Quicūqꝫmortaliter peccant eadeꝫ pena videntur digni. ſi ergo aliqui peccātes mortalit̓ morte puniunt̉. videt̉ ꝙ oēs talesdeberēt morte puniri qḋ patꝫ eē falſū. ¶ Pre. cū aliqͥs ꝓpctō punit̉ manifeſte ex hoc pctm̄ eiꝰ manifeſtat̉ qd̓ videtur eſſe nociuū ml̓titudini que ex exēplo peccati ſumit occaſionem peccandi. ergo videtur ꝙ non ſit pena moruspro aliquo peccato infligenda. ¶ Sed contra eſt ꝙ in ege diuina his huiuſmodi pene determinatur vt ex ſupradictis patet. ¶ Reſponſio dicendum ꝙ vindicatio intātum licita eſt et virtuoſa inquantum tendit ad cohibitionem malorum. cohibentur autem aliqui a peccando quiaffectum virtutis non habent per hoc ꝙ timent amitterealiqua que plus amant qͣꝫ illa que peccando adipiſcunt̉.alias timor non compeſceret peccatum. ⁊ ideo per ſubtractionē omniuꝫ que homo maxime diligit eſt vindicta depeccatis ſumenda. hec ſunt autem que homo maxime diligit. vita incolumitatem corporis. libertatem ſui. et bona exteriora. puta diuitias. patriam et gloriam. et ideo vtAuguſtinꝰ refert. xxi. de ciui. dei. octo genera penaruꝫ inlegibus eſſe ſcribit Tullius ſcilicet mortem. per quaꝫ tollitur vita. verbera ⁊ talionem. vt ſcilicet oculum pro oculo perdat. per que amittit quis corporis incolumitatem.ſeruitutem et vincula per que perdit libertatem. exiliumper quod perdit patriam. damnum per quod perdit diuitias. ignominiam per quam perdit gloriam. ¶ Ad. j.ergo dd̓ ꝙ dominus prohibet eradicari zizaniam quandotimet̉ ne ſimul cum eis eradicetur triticum. ſed quādoqꝫpoſſunt eradicari mali ꝑ morteꝫ non ſolum ſine periculoſed etiam cum magna vtilitate bonorum. et ideo in talicaſu poteſt peua mortis peccatoribus infligi. ¶ Ad ſecundum dicenduꝫ ꝙ omnes peccantes mortaliter digniſunt morte eterna quantum ad futuram retributionem q̄eſt ẜm veritatem diuini iudicij. ſed pene preſentis vite ſunt magis medicinales. ⁊ ideo illis ſolis peccatis pena mortis infligitur que in grauem ꝑniciem alioꝝ codūt.

5