QueſtioCVII

quin nō eſſet conſeruata iuſticie e qͣlitas ſi vnus retineretrem alterius abſqꝫ eius voluntate. ſed debitū morale dependet ex hone ſtate debentis. ⁊ ideo oportet reddi debitotꝑe ẜm ꝙ exigit rectitudo ꝟtutis. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ feruorvoluntatis non eſt virtuoſus ſi non ſit rōne ordinatus. etideo ſi aliquis ex feruore animi ꝓoccupet debitum tꝑus.non erit laudandus. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ beneficia etiam ſuntopportuno tꝑe danda. ⁊ tunc nō eſt amplius tardandumcū opportunū tꝑs aduenerit. ⁊ idē etiā obſeruari oportetin beneficiorum recompenſatione.Ad quintuꝫ ſic procedit̉Uidetur ꝙ beneficiorū recōpenſatio non ſit attendendaẜm affectū beneficiātis. ſed ẜm effectū. Recōpenſatio enībn̄ficijs debetur. ſed beneficium in effectu conſiſtit vt ip̄ꝫnomen ſonat. ergo recōpenſatio debet attendi ẜm effectuꝫPre. Gratia que recōpenſat beneficia ē pars iuſticie.ſed iuſticia reſpicit equalitatē dati ⁊ accepti. ergo in gr̄aꝝrecōpenſatione attendendus eſt magis effectus qͣꝫ affectꝰbn̄ficiantis. ¶ Pre. Nullus pōt attendere ad id qḋ ignorat. ſed ſolus deus cognoſcit interiorem affectū. ergo nonpōt fieri gratie recōpenſatio ẜm affectum ¶ Sed contraeſt qd̓ Seneca dicit in. i. de beneficijs. Nōnunqͣꝫ magisnoſ obligat qͥ dedit parua magnifice qui exiguū tribuit̉ ſꝫlibēter ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ recōpenſatio bn̄ficij pōt ad tres virtutes pertinere .ſ. ad iuſticiā. ad gratiā. ⁊ ad amiciciā. Adiuſticiā quidē pertinet qn̄ recompenſatio habet rōnem debiti legalis ſicut in mutuo ⁊ alijs hmōi. ⁊ in tali recōpenſatio dꝫ attendi ẜm quantitatem dati. Ad amicitiam aūtpertinet recōpenſatio beneficij. ⁊ ſil̓iter ad virtutē gr̄e ẜmꝙ habet rōnem debiti moralis aliter tn̄ ⁊ aliter. nā in recōpenſatione amicitie oportet reſpectum haberi ad amicitie cām vnde in amicitia vtilis debet recompenſatio fieriẜm vtilitatē quā quiſqꝫ ex bn̄ficio ꝯſecutus eſt. in amicitia aūt honeſti debet in recōpenſationē haberi reſpectꝰ adelectionē ſiue ad effectū dantis. qꝛ hoc precipue requirit̉ad virtutē vt d̓r in. viij. ethicoꝝ. ⁊ ſil̓r qꝛ gratia reſpicit beneficiū ẜm ꝙ eſt gratis impenſum qd̓ quidē ꝑtinet ad effectū. ideo etiā gratie recōpenſatio attendit magis affectūdantis qͣꝫ effectum. ¶ Ad .i. ergo dd̓ ꝙ oīs actus moral̓ex voluntate dependet. vnde beneficiū ẜm ꝙ eſt laudabile ꝓut ei gratie recōpenſatio debetur. materialiter quideꝫcōſiſtit in effectu. ſed formaliter ⁊ principaliter in voluntate. vn̄ Zeneca dicit in. i. de bn̄ficijs. Beneficiū nō in eoqd̓ fit aūt datur cōſiſtit. ſed in ip̄o dantis aut faciētis aīo¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ gratia eſt pars iuſticie nō quidē ſicut ſpēsgeneris. ſed ꝑ quandā reductionē ad genus iuſticie. vt ſupra dictū eſt. vn̄ nō oportet ꝙ eadē ratio debiti attendat̉in vtraqꝫ virtute. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ affectū hominis per ſequidem ſolus deus videt. ſed ẜm ꝙ per aliqua ſigna manifeſtatur. pōt etiā ip̄m homo cognoſcere ⁊ hoc modo affectus beneficiantis cognoſcitur ex ip̄o modo quo beneficium retribuitur. puta quia gaudenter ⁊ prompte aliquis beneficium impendit.Ad ſextum ſic procedit̉.Uidetur ꝙ non oporteat aliquem plus exhibere in recōpenſatiōe qͣꝫ ſuſceperit in beneficio. Quiſdam enī ſicut parentibus nec etiā equalis recompenſatio fieri poteſt. ſicutphūs dicit in. viij. ethicoꝝ. ſed virtus non conatur ad impoſſibile. nō ergo gratie recompenſatio tendit ad aliquidmaius. ¶ Pre. Si aliquis plus recompenſat qͣꝫ in bene

ficio acceperit ex hoc ip̄o quaſi aliquiu ωνοlυ υaι. ſū aυbeneficium de nouo datum tenetur homo gratiam recōpenſare. ergo ille qui prīo beneficium dederat tenebituraliquid maius recompenſare. ⁊ ſic procederetur in infinitum. ſed virtus non conatur ad infinitum. quia infinituꝫaufert naturam boni. vt dicitur in. ij. metha. ergo gratierecompenſatio non debet excedere acceptū beneficiū. ¶Pre. Iuſticia in equalitate conſiſtit. ſed maius eſt quidam equalitatis exceſſus. cum ergo in qualibet virtuteexceſſus ſit vitioſus. videt̉ ꝙ recompenſare aliquod maiꝰaccepto beneficio ſit vitioſum ⁊ iuſticie oppoſituꝫ. ¶ Sꝫcontra eſt quod phūs dicit in. v. ethi. Refamulari oportet ei qui gratiam fecit ⁊ rurſum ipſum recipere. qd̓ quidem fit dum aliquid maius retribuitur. ergo recompenſatio debet tendere ad hoc ꝙ aliquid maius faciat ¶ Rn̄.dicendū ꝙ ſicut dictum eſt recōpenſatio gratie reſpicit beneficium ẜm voluntatem beneficientis in quo quidem p̄cipue hoc commendabile videtur ꝙ gratis beneficiuꝫ cōtulit ad quod non tenebatur. ⁊ ideo qui beneficium accepit ad hoc obligatur ex debito honeſtatis vt ſimiliter aliquid gratis impendat. non autem videtur gratis aliquidimpendere niſi excedat quantitatem accepti beneficij. qꝛqͣꝫdiu recompenſat minus vel equale non videtur faceregratis ſed reddere quod accepit. ⁊ ideo gratie recompenſatio ſemper tendit vt pro ſuo poſſe aliquid maius retribuat. ¶ Ad i. ergo dicendū ꝙ ſicut dictum eſt. in recompenſatione beneficijs magis eſt conſiderandus affectusqͣꝫ effectus. ſi ergo conſideremus effectum beneficij ꝙ filius a parentibus accepit ſcilicet eſſe ⁊ viuere. nihil equale filius recompenſare poteſt vt philoſophus dicit. ſi autēattendamus ad ipſam voluntatem dantis ⁊ retribuentisſic poteſt filius aliquid maius patri retribuere vt Seneca dic̄ in. iij. de beneficij.ſ. ſed tamen non poteſt ſufficere adgratitudinem recompenſandi voluntas. ¶ Ad. ij. dd̓mꝙ debitum gratitudinis ex charitate deriuatur. que qͣntoplus ſoluitur tanto magis debetur. ẜm illud ad Ro. xiij.Nemini quicqͣꝫ debeatis niſi vt inuicem diligatis. ⁊ ideonon eſt inconueniens ſi obligatio gratitudinis interminabilis ſit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut iniuſticia que eſt virtꝰcardinalis attenditur equalitas rerum. ita in gratitudineattenditur equalitas voluntatum. vt ſcilicet ſicut ex promptitudine voluntatis beneficium aliquis exhibuit ad qd̓non tenebatur. ita etiam ille qui ſuſcepit beneficium aliquid ſupra debitum recompenſet.¶ Queſtio. CVII.Einde ꝯſiderandūF eſt de ingratitudine. Et circa hoc quernnturquattuor. primo vtrum ingratitudo ſemperſit peccatum. ſcecundo vtrum ingratitudo ſit peccatuꝫ ſpeciale. tertio vtrum omnis ingratitudo ſit peccatum inortale. quarto vtrum ingratis ſint beneficia ſubtrahenda.Ad primum ſic ꝓcediturUidetur ꝙ ingratitudo non ſemper ſit peccatum. Dicitenim Seneca in. ij. de beneficijs. ꝙ ingratus eſt qui nōreddit beneficium. ſed quandoqꝫ aliquis non poſſet recōpenſare beneficium niſi peccando. puta ſi auxiliatus eſt homini ad peccandum. cum ergo abſtinere a peccato non ſitpeccatum. videtur ꝙ ingratitudo non ſemper ſit peccatuꝫPre. Omne peccatum eſt in poteſtate peccātis. quiaẜm Augu. nullus peccat in eo quod vitare non poteſt. ſꝫ