QueſtioCVI

ſibiip̄i non pōt gratias agere. qꝛ gr̄aꝝactio videtur trāſireab vno in alterū. ergo non oī bn̄factori debetur gr̄ayactio¶ Pre. Gratiaꝝactio eſt quedā gratie recōpenſatio. ſedaliqua bn̄ficia non cū gratia dei dantur. ſed magis cū contumelia ⁊ tarditate vel triſticia. ergo non ſꝑ bn̄ factori ſūtgratie reddende. ¶ Pre. Nulli debetur gratiaꝝactio exeo ꝙ ſuam vtilitate ꝓcurat. ſed qn̄qꝫ alicui aliqua bn̄ficiadant ꝓpter ſuam vtilitatē. ergo eis nō debet̉ gratiaꝝactio.Pre. Seruo non debetur gratiaꝝactio. qꝛ hocip̄m qd̓eſt dn̄i eſt. ſed qn̄qꝫ cōtingit ſeruū in dn̄m bn̄ficiū facerevel bn̄ficiū eſſe. ergo non oī bn̄ factori debetur gratiaꝝactō¶ Pre. Nullus tenetur ad id quod facere non pōt honeſte ⁊ vtiliter. ſed qn̄qꝫ contingit ꝙ ille qui bn̄fiiciū tribuit̉eſt in ſtatu magne felicitatis cui inutiliter aliqͥd recōpenſaretur ꝓ ſuſcepto bn̄ficio. qn̄qꝫ etiā contingit ꝙ bn̄ factormutatur de virtute in vitium. ⁊ ſic videt̉ ꝙ ei honeſte recōpenſari non pōt. qn̄qꝫ etiā ille qͥ accepit bn̄ficiuꝫ pauꝑ eſt⁊ omnino recōpenſare non pōt. ergo videt̉ ꝙ non ſꝑ teneatur hō ad gr̄aꝝ recōpenſationem. ¶ Pre. Nullus debetꝓ alio facere qd̓ ei non expedit ſed eſt ei nociuum. ſed qn̄qꝫ contingit ꝙ recōpenſatio bn̄ficij eſt nociua vel inutiſei cui recōpenſatur. ergo non eſt ſꝑ bn̄ficiū recōpenſandūper gratiaꝝactionē. ¶ Sed ꝯͣ eſt quod d̓r. i. ad Theſſal.vlti. In oībꝰ gratias agite. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ oīs effectus naturaliter ad ſuam cām conuertitur. Unde Diony. dicit.iij. ca. de diui. no. ꝙ deus oīa in ſe conuertit tanqͣꝫ oīm cāſꝑ enī oportet ꝙ effectus ordinetur ad finem agentis. manifeſtū eſt aūt ꝙ benefactor inquantū hmnōi eſt cā bn̄ficiati. ⁊ ideo naturalis ordo requirit vt ille qui ſuſcepit bn̄ficium ꝑ gratiaꝝ recōpenſatōꝫ conuertatur ad benefactoreꝫẜm moduꝫ vtriuſqꝫ. ⁊ ſicut de patre dictū eſt ſupͣ benefactori quidē inquantū hmōi debetur honor ⁊ reuerentia eoꝙ habetrationē principij. ſed ꝑ accidens debetur ei ſubuētio vel ſuſtentatio ſi indigeat. ¶ Ad i. ergo dd̓ ſicut Seneca dicit in li. de beneficijs ꝙ ſicut non eſt liberalis quiſibi donat. nec clemens qui ſibi ignoſcit. nec miſericors qͦmalis ſuis tangitur. ſed qͦ alijs. ita etiā nemo ſibi ip̄i beneficium dat. ſed nature ſue paret que mouet ad refutandanociua ⁊ ad appetenda ꝓficua. vnde in his q̄ ſunt ad ſeipſum non habet locum gratitudo ⁊ ingratitudo. nō enī pōthō ſibi aliquid denegare niſi ſibi retinendo. metaphoricetn̄ illa q̄ ad alterū ꝓprie dicuntur accipiūtur in his q̄ ſuntad ſeipſum. ſicut de iuſticia phūs dicit in. v. ethi. inqͣꝫtuꝫſcꝫ accipiuntur diuerſe partes hoīs ſicut diuerſe perſoneAd. ij. dd̓ ꝙ boni animi eſt vt magis attendat ad bonūqͣꝫ ad malū. ⁊ ideo ſi aliquis beneficium dedit non eo mōquo debuit. non oīno debet recipiens a gratiaꝝactione ceſſare. minus tn̄ qͣꝫ ſi mō debito preſtitiſſet. qꝛ etiā bn̄ficiuꝫminus eſt. qꝛ vt Seneca dicit in li. de beneficijs multuꝫceleritas fecit. multum abſtulit mora. ¶Ad. iij. dd̓m ꝙſicut Seneca dicit in. vi. de bn̄ficijs. multum intereſt vrꝝaliquis bn̄ficium nobis det ſua cā an ſua ⁊ noſtra. ille quitotus ad ſe ſpectat ⁊ nobis ꝓdeſt quia ⁊ aliter ſibi ꝓdeſſenon poteſt. eo mihi loco habendus videtur quo qui pecorſuo pabulū ꝓſpicit. ſi me in conſortium admiſerit ſi duoſcogitauit. ingratus ſum ⁊ iniuſtus niſi gaudio hoc illi profuiſſe quod ꝓderat mihi. ſumme malignitatis eſt nō vocare hoc beneficiū niſi quod dantē aliquo incomodo afficit.¶ Ad. iiij. dd̓ ꝙ ſicut Seneca dicit in. iij. de beneficijs.qͣꝫdiu ſeruus preſtat quod a ſeruo exigi ſolet. miniſteriuꝫeſt vbi pluſqͣꝫ a ſeruo neceſſe eſt. beneficium enī nō in affectum amici tranſit ſi tamen tranſit incipit vocari benefi

cium. ⁊ ideo etiam ſeruis vltra debitum facientibus gratie ſunt exhibende. ¶¶ Ad. v. dd̓m ꝙ etiam pauper ingratus non eſt ſi faciat quod poſſit. ſicut enī beneficiū magiſin affectu conſiſtit qͣꝫ in effectu. ita etiā recōpenſatio magis in affectu conſiſtit. vnde Seneca dicit in. ij. de beneficijs. Qui grate bn̄ficiū accipit primā eius penſioneꝫ ſoluit. qͣꝫgrate aūt ad nos bn̄ficia ꝑuenerint indicemus effuſis affectibus. quod nō ip̄o tm̄ audiente ſed vbiqꝫ teſtem̄⁊ ex hoc pꝫ ꝙ quantūcūqꝫ in felicitate exiſtenti pōt recōpenſatio bn̄ficij fieri ꝑexhibitionem reuerentie ⁊ honorisUn̄ phūs dicit in. viij. ethi. ꝙ ſuperexcellenti quideꝫ hꝫfieri honoris retributio. indigenti aūt re tributio lucri. EtSeneca dicit in. vi. de bn̄ficijs. multa ſunt ꝑ que quicqͥddebemus reddere ⁊ felicibus poſſumus fidele conſiliumaſſidua conuerſatio. ſermo cōis. ⁊ ſine adulatione iocundꝰ⁊ ideo non oportet vt homo optet indigentiā eius ſeu miſeriā qui bn̄ficiū dedit ad hoc ꝙ bn̄ficium recompenſeturqꝛ vt Seneca dicit in. vi. de bn̄ficijs. ſi hoc ei oꝑtares cuiꝰnullum bn̄ficiū haberes inhumanum erat votū. quāto inhumanius ei optas cui beneficium debes. Si aūt ille qͥbeneficium dedit in peius mutatuſ eſt. debet tamē ſibi fieri recompenſatio ẜm ſtatum ipſius. vt ſcilicet ad virtutemreducatur ſi ſit poſſibile. ſi autem ſit inſanabilis proptermaliciam. tunc aliter eſt effectus qͣꝫ prius erat ⁊ ideo nōdebetur ei recompenſatio beneficij ſicut prius ⁊ tn̄ quantum fieri poteſt ſalua hone ſtate memoria debet haberi p̄ſtiti beneficij. vt patet per philoſophū in. .vi. ethicoꝝ. VAd. vi. dicendū ꝙ ſicut dictum eſt. recompenſatio beneficij precipue pendet ex affectu. ⁊ ideo eo modo debet recompenſatio fieri quo magis ſit vtilis. ſi tn̄ poſtea per eiꝰiniuriam in damnum ip̄ius vertatur. non reputatur recōpenſanti. vt Seneca dicit in. v. de beneficijs. reddenduꝫmihi eſt non ſeruandum cui reddidero hoc tuendum.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidetur ꝙ hō debeat ſtatī beneficiū recompenſare. Illaenī que debemus ſine certo termino tenemur reſtitueread ſtatim. ſed non eſt aliquis terminus preſcriptus recōpenſationi be neficiorum que tn̄ cadit ſub debito vt dictūeſt. ergo tenetur homo ſtatim beneficium recompenſare.¶ Pre. Quanto aliquod bonum fit ex maiori animi feruore tanto videtur eſſe laudabilius. ſed ex feruore animividetur procedere ꝙ homo nullas moras adhibeat in faciendo quod debet. ergo videtur eſſe laudabilius ꝙ ſtatīhomo beneficium reddat. ¶ Pre. Seneca dicit in. ij. debeneficijs ꝙ proprium benefactoris eſt libenter ⁊ cito facere. ſed recompenſatio debet beneficium adequare. ergodebet ſtatim recompenſare. ¶ Sed contra eſt quod Seneca dicit in. iij. de beneficijs. Qui feſtinat reddere nonanimū habet grati hominis ſed debitoris. ¶ Rn̄. dd̓mꝙ ſicut in beneficio dādo duo conſiderantur. ſcꝫ affectuset donum. ita etiā hec duo conſiderantur in recompenſatione beneficij. ⁊ quantum quidem ad affectum recompeſatio ſtatim fieri debet. Unde Seneca dicit in. ij. de beneficijs. vis reddere beneficium accipe benigne. Quantum aūt ad donum debet quidē expectari tempus quo recompenſatio ſit benefactori opportuna. Si aūt non cōuenienti tꝑe ſtatim velit aliquis munus ꝓ munere reddere. non videt̉ eſſe virtuoſa recōpenſatio. vt enī Senecadicit in. iiij. de beneficijs. qui nimis cito cupit ſoluere inuitus debet. ⁊ qui iuuitus debet ingratus eſt. ¶ Ad. i.ergo dicendū ꝙ debituꝫ legale eſt ſtatim ſoluendū. alio

r 3