QueſtioCVI

ſolū dei p̄ceptū. ¶ Ad .i. ergo dd̓ ꝙ illa cōꝑatio Samuelnō eſt equalitatis. ſed ſil̓itudinis. qꝛ inobediētia redūdatin contemptū dei ſicut ⁊ idolatria. k idolatria magis. 7Ad. ij. dd̓ ꝙ non oīs inobedientia eſt pctm̄ in ſpm̄ ſctm̄.ſed folū illa cui obſtinatō adhibet̉. nō enī contēptus cuiꝰcunqꝫ quod pctm̄ impedit conſtituit pctm̄ in ſpm̄ſanctuꝫalioquī cuiuſlibet boni contēptus eſſet pctm̄ in ſpm̄ſanctuqꝛ ꝑ quodlibet bonū pōt homo impediri a pctō. ſed bonoꝝilloꝝ contēptus facit pctm̄ in ſpiritūſanctu q̄ directe ducunt ad pnīam ⁊ remiſſionem pctōꝝ. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ primum pctm̄ primi parentis ex quo in oēs peccatū emanauit non fuit inobedientia ẜm ꝙ eſt ſpāle peccatū. ſed ſuꝑbia ex qua hō ad obediētiam ꝓceſſit. vnde apl̓s in verbisillis videtur acciꝑe inobediētiā ẜm ꝙ generaliter ſe habetad omne peccatū.¶Queſtio. CVI.Einde ꝯſiderandūde gratia ſiue gratitudine. Circa gratiā autēquerunt̉ ſex. primo vtꝝ gratia ſit ſpālis virtus ab alijs diſtincta. ſcd̓o qͥs teneat̉ ad maiores gt̄arumactōes deo vtꝝ innocens vel penitēs. tertio vtꝝ ſꝑ teneat̉hō ad gratias bn̄ficijs humanis reddendas. quarto vtrūretributio gratiaꝝ ſit differenda. quinto vtꝝ ſit menſuranda ẜm acceptū bn̄ficiū vel ẜm dantis affectū. ſexto vtruꝫoporteat aliquid inaius rependere.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ gratia non ſit virtꝰ ſpālis ab alijs diſtincta. Maxima enī bn̄ficia a deo ⁊ a parentibꝰ accepimꝰ. ſed honorquē deo retribuimus ꝑtinet ad virtutē religionis. honoraūt quē retribuimus parentibꝰ ꝑtinet ad virtutē pietatisergo gratia ſiue grantudo nō eſt virtꝰ ab alijs diſtincta.Pre. Retributio ꝓportionalis ꝑtinet ad iuſticiā cōmutatiuā. vt pꝫ ꝑ ph̓m in. v. ethi. ſed gratie reddūtur vt retributio ſit. vt ibidē d̓r. ergo redditio gr̄aꝝ quod ꝑtinet adgratitudinē eſt actus iuſticie. non ergo gratitudo eſt ſpāl̓virtus ab alijs diſtincta. ¶ Pre. Recompenſatio requiritur ad amicitiā conſeruanda. vt pꝫ ꝑ phum in. viij. ⁊. ixethi. ſed amicitia ſe habet ad oēs ꝟtutes ꝓpter qͣs homoamat̉. ergo gratia ſiue gratitudo ad quā ꝑtinet recōpenſare bn̄ficia non eſt ſpālis virtus. ¶ Sꝫ ꝯtra eſt ꝙ Tulliꝰponit gr̄am gratū facientē ſpālem iuſticie partē. ¶ Rn̄.dd̓ ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. ẜm diuerſas cauſas ex quibusaliquid debet̉. neceſſe eſt diuerſificari debiti reddendi rationē. ita tn̄ ꝙ ſꝑ in maiori illud quod minus eſt ꝯtineturin deū aūt primo ⁊ principaliter cauſa debiti. eo ꝙ ip̄e eſtprimum principiū oīm bonoꝝ noſtroꝝ. ſecundario aūt inpatre ꝙ eſt ꝓximū noſtre generationis ⁊ diſcipline principiū. tertio aūt in ꝑſona q̄ dignitate p̄cecellit ex qua cōiabn̄ficia ꝓcedunt. quarto aūt in aliquo bn̄ factore a qͦ aliqͣꝑticularia ⁊ priuata bn̄ficia ꝑcepimus ꝓ quibꝰ ꝑticularit̓ei obligamur. Quia ergo non quicquid dēmus deo vl̓ patri vel ꝑſone dignitate p̄cellenti. dēmus alicui bn̄ factorūa quo aliqd̓ ꝑticulare bn̄ficiū recepimus. inde eſt ꝙ pꝰ religionē qua debitum cultū deo impendimus. ⁊ pietatē qͣcolimus parentes. ⁊ obſeruantiā qua colimus ꝑſonas dignitate p̄cellentes. eſt gratia ſiue gratitudo q̄ bn̄factoribꝰgratiā recōpenſat. ⁊ diſtinguit̉ a p̄miſſis virtutibꝰ ſicut q̄libet poſterioꝝ diſtinguit̉ a priori quaſi ab ea deficiens.Ad .i. ergo dd̓ ꝙ ſic̄ religio eſt quedā ſupercellens pietas. ita eſt ⁊ quedā excellēs gratia ſiue gratitudo. vnde ⁊gr̄aꝝactio ad deū ſupra poſita eſt inter ea q̄ ad religionem

ꝑtinent. ¶ Ad. ij. dd̓ ꝙ retributio ꝓportionalis pertinetad iuſticiam cōmutatiuā qn̄ attendit ẜm debituꝫ legale.puta ſi pacto firmetur vt tantū ꝓ tanto retribuat̉. ſed advirtute gratie ſiue gratitudinis retributio ꝑtinet q̄ fit exſolo debito honeſtatis. quā .ſ. aliquis ſponte facit. vnde ⁊gratitudo eſt minus grata ſi ſit coacta vt Seneca dicit inli. de beneficijs. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ cū vera amicicia ſupra virtutē fundet̉ quicquid eſt virtuti ꝯtrariū in amico eſt amicitie impeditiuū. ⁊ quicquid eſt virtuoſum eſt amicitie ꝓuocatiuū. ⁊ ẜm hoc per recōpenſationē bn̄ficioꝝ amicitiacōſeruatur qͣꝫuis recōpenſatio bn̄ficioꝝ ad virtutē gratitudinis ſpecialiter pertineat.Ad ſecundū ſic ꝓcediturUidetur ꝙ magis teneat̉ ad gr̄as redde̓das deo innocēsqͣꝫ penitens. Quanto enī aliqͥs maius donū a deo ꝑcepittanto magis ad gr̄aꝝactōes tenet̉. ſed maius eſt donū innocentie qͣꝫ iuſticie reſtitute. ergo videt̉ ꝙ magis teneatur ad gf̓aꝝactōeꝫ innocens qͣꝫ penitens. ¶ Pre. Sicutbn̄ factori debet̉ gr̄aꝝactio. ita ⁊ dilectio. ſed Augu. dicitin. iiij. confeſ. Quis hominū ſuam cogitās infirmitateꝫaudet viribus ſuis tribuere caſtitatē atqꝫ innocentiā ſuaꝫvt minus amet te quaſi minuſ fuerit ei neceſſaria miſcd̓iatua donans pctā conuerſis ad te. ⁊ poſtea ſubdit. ⁊ iō tantūdem imo amplius te diligat. qꝛ per quē me videt tātispeccatoꝝ meorum languoribus exui. per eū ſe videt tātis pctōꝝ languoribꝰ nō implicari. ergo etiā magis tenet̉ad gr̄am reddendā innocens qͣꝫ penitens. ¶ Pre. Quanto gratuitum beneficiū eſt magis continuatu tāto maiorꝓ eo debet̉ gf̄aꝝactio. ſed in innocente magis continuat̉diuine gratie beneficiū qͣꝫ in penitente. dicit enī Aug. ibidem. Gratie tue deputo ⁊ miſericordie tue. quia peccatamea tanqͣꝫ glaciē ſoluiſti. gratie tue deputo ⁊ quecunqꝫ n̄feci mala. quid enī facere non potui? ⁊ omnia mihi dimiſſa eſſe fateor. ⁊ que mea ſponte feci mala. ⁊ que te duce n̄feci. ergo magis tenetur ad gr̄aꝝactiones innocens qͣꝫ penitens. ¶ Sed ꝯtra eſt qḋ d̓r Lu. vij. Cui plus dimittit̉plus diligit. ergo eadem ratione plus tenetur ad gr̄arumactiones. ¶ Rn̄. dd̓ ꝙ actio gratiarū in accipiente reſpicit gratiā dantis. vnde vbi eſt maior gratia ex parte dantis ibi requiritur maior gratiarūactio ex parte recipientisgratia aūt eſt quia gratis datur. Unde dupliciter pōt eſſeex parte dātis maior gratia. Uno modo ex quātitate dati⁊ hoc modo innocens te netur ad maiores gratis yactōesquia maius donū ei datur a deo ⁊ magis continuatū cēteris paribꝰ abſolute loquēdo. Alio mō pōt dici maior gr̄aquia magis datur gratis. ⁊ ẜm hoc magis tenetur ad gratiaꝝactōes penitēs qͣꝫ innocēs. qꝛ magꝭ gratis datur illd̓quod ei datur a deo. cū enī eſſet dignus pena datur ei gratia. ⁊ ſic lꝫ illud donū quod datur innocenti ſit abſoluteconſideratū maius. tn̄ donū quod dat̉ penitenti eſt maiuſin cōꝑatione ad ip̄m. ſicut etiā ꝑuum donum pauꝑi datūeſt ei maius qͣꝫ diuiti magnum. ⁊ qꝛ actꝰ circa ſingulariain his q̄ agenda ſunt magis conſiderat̉ qd̓ eſt hic vel nūctale. qͣꝫ quod eſt ſimpl̓r tale. ſicut phūs dicit. in. iij. ethi.de voluntario ⁊ inuolūtario. Et ꝑ hoc patet reſponſio adobiecta.Ad tertiuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ hō nō teneat̉ ad gr̄aꝝactōes oī hoī bn̄facienti.Poteſt enī aliqͣs ſibi bn̄facere. ſicut ⁊ ſibi ipſi nocere. ẜmillud Eccl̓. iiij. qͥ ſibi neqͣꝫ eſt. cui alij bonus erit? ſꝫ hom