QueſtioCIIII

am ātur: ⁊ ſimiliter cum ſit alia rō ſeruiēdi deo ⁊ hominiaut honorandi vtrunqꝫ nō eſt eadem virtus latria ⁊ dulia. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙ motus qui eſt in imagineꝫ inquantū eſt imago refert̉ in rem cuiꝰ eſt imago: non tamēomnis motus qui eſt in imaginem refert̉ in eam inquantum eſt imago. ⁊ iō quandoqꝫ eſt alius motus ſpecie inimaginē ⁊ motus in rem. Sic ergo dicendū eſt ꝙ honorvel ſubiectō dulie reſpicit abſolute quandaꝫ hoīs dignititem. licet enī ẜm illam dignitatem ſit homo ad imaginem vel ſimilitudinem dei: non tn̄ ſemper homo quandoreuerentiam alteri exhibet: refert hoc actu in deum. Ueldicendum ꝙ motus qui eſt in imaginem quodammodoeſt in rem: non tamen motus qui eſt in rem oportet ꝙ ſitin imaginem. ⁊ iō reuerentia que exhibet̉ alicui inquantum eſt imago dei: redundat quodammō in deum. aliatn̄ eſt reuerentia que ipſi deo exhibetur que nullo modopertinet ad eius imaginem.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ dulia habeat diuerſas ſpecies. Per duliaꝫ enīexhibet̉ honor proximo. diuerſa aūt ratione honoranturdiuerſi proximi: ſic̄ rex: pater ⁊ magiſter: vt patꝫ ꝑ phūmin. ix. ethic oꝝ. cū ergo diuerſa rō obiecti diuerſificet ſpeciem virtutis: videt̉ ꝙ dulia diuidatur in virtutes ſpeciedifferentes. ¶ Pre. Mediū differt ſpecie ab extremis ſicut pallidum ⁊ albo ⁊ nigro. ſed yperdulia videt̉ eſſe medium iuter latriaꝫ ⁊ duliam. exhibetur enī creaturis quehabent ſpacialē affinitatem ad deū: ſic̄ beate virgini inqͣꝫtum eſt mr̄ dei. ergo videt̉ ꝙ dulie ſint ſpecies differētesvna qͦdeꝫ dulia ſimpliciter. alia vero yperdulia. ¶ Pre.Sicut in creatura rationali inuenit̉ imago dei rōne cuiꝰhonorat̉: ita etiam in creatura irrationali innenit̉ veſtigium dei. ſed alia ratio ſimilitudinis importat̉ in nomineimaginis ⁊ nomine veſtigij. ergo etiā oportet ẜm hoc diuerſas ſpecies dulie attendi: preſertim cum quibuſdamirrationabilibꝰ creaturis honor exhibeat̉: ſicut ligno ſancte crucis ⁊ alijs hmōi. ¶ Sed contra eſt ꝙ dulia contra latriam diuidit̉: latria aūt non diuidit̉ ꝑ diuerſas ſpecies. ergo nec dulia. ¶ Rn̄. dicendū ꝙ dulia poteſt accipi dupliciter. ¶ Unomō coīter ẜm ꝙ exhibet reuerentiācuicunqꝫ homini rōne cuiuſcunqꝫ excellentie. ⁊ ſic continet ſub ſe pietateꝫ ⁊ obſeruantiā ⁊ quamcunqꝫ hmōi virtutem q̄ homini reuerentiā exhibet. ⁊ ẜm hoc habebit partes ſpecie diuerſas. Aliomō poteſt ſumi ſtricte prout ẜmeam reuerentiā exhibet ſeruꝰ dn̄o: nā dulia ſeruitus dicit̉vt dictum eſt et ẜm hoc non diuidit̉ in diuerſas ſpecies:ſed ē vna ſpecieꝝ obſeruantie quaꝫ Tullius ponit: eo ꝙalia ratione ſeruꝰ reueretur dn̄m: miles ducem: diſcipulꝰmagiſtꝝ: ⁊ ſic de alijs hmōi. ¶ Ad. j. ergo dicenduꝫ ꝙ rōilla ꝓcedit de dulia coīter ſumpta. ¶ Ad. ij. dicenduꝫ ꝙyperdulia eſt potiſſima ſpecies dulie coīter ſumpte. maxima enim reuerentia debet̉ homini ex affinitate quā habet ad deum. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙ creature irrationa.li in ſe conſiderate nō debet̉ ab hoīe aliqua ſubiectio velhonor qͥn potiꝰ oīs tal̓ creatura ē naturaliter hoī ſubiectaꝙ aūt crux xp̄i honoret̉ hoc fit eodē honore qͦ xp̄s honoratur: ſicut purpura regis honorat̉ eodem honore qͦ rex: vtDa maſ. dicit in. iiij. libro. ¶ Queſtio. CII IIEinde ꝯſiderandūeſt de obedientia. Et circa hoc querunt̉ ſex.Primo vtrū hō debeat obrdire hoī. Scd̓o

vtꝝ obediētia ſit ſpecial̓ ꝟtꝰ. Tertio d̓ cōꝑatōe eiꝰ ad aliasꝟtutes. Quarto vtꝝ deo ſit in oībꝰ obediendū. Quintovtꝝ ſubditi ſuis prelatis teneant̉ in oībꝰ obedire. Sextovtrum fideles teneantur ſecularibꝰ poteſtatibus obedire.Ad primuꝫ ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ vnns hō non teneat̉ alteri obedire. Non ē eniꝫaliquid faciendū ꝯͣ iuſtitutionem diuinā. ſed hoc hꝫ diuina inſtitutio vt hō ſuo conſilio regat̉: ẜm illud. Ecc̄. xv.Deus ab initio conſtituit hoīem: ⁊ reliquit illumⁱ in manū cōſilij ſui. ergo nō tenet̉ vnꝰ hō alteri obedire. ¶ Pre.Si aliquis alicui tenerer̄ obedire: oporteret ꝙ haberet voluntatē precipientis tanqͣꝫ regulam ſue actionis. ſed ſola diuina voluntas que ſꝑ eſt recta eſt regula hūae actionis. ergo non tenet̉ hō obedire niſi deo. ¶ Pre. Seruitia quanto ſunt magis gratuita tantomagis accepta. ſedid qd̓ hō ex debito facit non eſt gratuitum. ſi ergo hō teneretur ex debito alijs obedire in bonis oꝑbꝰ faciendis:ex hoc ipſo redderetur minus acceptabile opus bonū qd̓ex obedientia fieret. nō ergo tenet̉ hō alteri obedire. ¶ Scontra eſt qd̓ precipit̉ ad Hebre. vlti. Obedite prepoſitiſveſtris ⁊ ſubiacete eis. ¶ Rn̄. dicendū ꝙ ſicut actionesreꝝ naturalium ꝓcedunt ex potentijs naturalibꝰ: ita etiaꝫoperationes humane ꝓcedūt ex humana volūtate. oportuit autem in rebus naturalibus vt ſuperiora mouerētinferiora ad ſuas actiones per excellentiaꝫ naturalis virtutis collate diuinitus: vn̄ ⁊ oportet in rebꝰ humanis ꝙſuperiores moueant inferiores per ſuam voluntatem exvi auctoritatis diuinitus ordinate. mouere autem per rationem ⁊ voluntatem eſt precipere. ⁊ ideo ſicut ex ip̄o ordine naturali diuinitus in ſtituto inferiora in rebꝰ naturalibus neceſſe habent ſubijci motioni ſuperiorum. ita etiaꝫin rebus humanis ex ordine iuris naturalis et diuini tenentur inferiores ſuis ſuperioribus obedire. ¶ Ad. j. crgo dicendum ꝙ deus reliquit hominem in manu conſilij ſui: non quia liceat ei facere omne qd̓ velit: ſed quia adid qd̓ faciendum eſt non cogitur neceſſitate nature ſic̄ creature irrationales: ſed libera electione ex proprio conſilioprocedente. ⁊ ſicut ad alia facienda debet procedere proprio conſilio: ita etiam ad hoc ꝙ obediat ſuis: ſuperioribꝰdicit enim Grego. vltimo moral̓. ꝙ dum aliene volūtati nos humiliter ſubdimur: noſmetipſos in corde ſuperamus. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙ diuina voluntas eſt primaregula qua regulantur omnes rationales voluntates cuivna magis appropinquat qͣꝫ alia ẜm ordinem diuinitusinſtitutum. ⁊ ideo voluntas vnius hominis precipientispoteſt eſſe quaſi ſcd̓a regula voluntatis alterius obedientis. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙ aliquid poteſt iudicari gratuitum dupliciter. Uno modo ex parte ipſius operis qꝛ. s.homo ad id non obligatur. Aliomodo ex parte operātis:quia. s. libera voluntate hoc facit. opus autem redditurvirtuoſum ⁊ laudabile et meritorium precipue ẜm ꝙ exvoluntate procedit. et ideo quamuis obedire ſit debituꝫſi propria voluntate aliquis obediat: non propter hoc minoratur eius meritum maxime apud deum qui non ſolum exteriora opera: veꝝ etiā interioreꝫ volūtatē videt.Ad ſecundū ſic procedit̉Uidetur ꝙ obedientia non ſit ſpecialis virtus. Obedientie enim inobedientia opponit̉. ſed inobedientia ē generale pctm̄. dicit enī Ambro. ꝙ pctm̄ eſt inobedientia legiſdiuine. ergo obediētia nō ē ſpālis ꝟtꝰ: ſꝫ general̓. ¶ Pre.