QueſtioLXXXXVI

ſicut ex cauſis. Relinquitur ergo ꝙ ſi ex eis aliqua fututura cognoſcantur. hoc erit inquantum ſunt effectus aliquarum cauſarum que etiam ſunt cauſantes vel precognoſcentes futuros euentus. Cauſa autem operationumbrutoꝝ animalium eſt inſtinctus quidam quo mouent̉ īmotum nature. nō enī habent dominium ſui actus. Hicaūt inſtinctus poteſt ex duplici cauſa ꝓcedere. Uno quidem modo ex cauſa corꝑali. cum enī bruta animalia nonhabeant niſi animam ſenſitiuam cuius omnes potentieſunt actus corporaliū organoꝝ: ſubiacet eoꝝ anima diſpoſitioni continentium corꝑm. ⁊ primordialiter celeſtiuꝫ. etideo nihil prohibet aliquas eoꝝ operationes eſſe futurorum ſigna inquantum conformant̉ diſpoſitionibꝰ corporum celeſtium ⁊ aeris continentis: ex qua proueniunt aliqui futuri euentꝰ. In hoc tn̄ duo cōſiderari oportet. Primum quidem vt oꝑationes hmōi non extendant̉ niſi adprecognoſcenda futura q̄ cauſant̉ per motus celeſtiuꝫ corporum vt ſupra dictum eſt. Secundo vt non extendant̉niſi ad ea que aliqualiter poſſunt ad hmōi animalia pertinere: conſequunt̉ enī ꝑ celeſtia corꝑa cognitioneꝫᶠ quādam naturalem ⁊ inſtinctum ad ea q̄ eoꝝ vite ſunt neceſſaria: ſicut ſunt īmutationes q̄ fiunt ꝑ pluuias ⁊ vētos adalia hmōi. Aliomō inſtinctus hmōi cauſant̉ ex cauſa ſpirituali .ſ. vel ex deo vt patꝫ in columba ſuꝑ xp̄m deſcendēte. ⁊ in coruo qui pauit Heliaꝫ. ⁊ in cete qui euomit ⁊ eiecit Ionam vel etiam ex demonibꝰ qui vtunt̉ hmōi oꝑationibꝰ brutoꝝ animaliū ad implicandos animos hominum vanis opinionibꝰ. Et eadem rō videt̉ eſſe de om̄ibꝰalijs hmōi preterqͣꝫ de hominibꝰ: qꝛ verba humana queaccipiunt̉ ꝓ homine nō ſubdunt̉ diſpoſitioni ſtellarū. diſponunt̉ tn̄ ẜm diuinam prouidentiaꝫ. et quandoqꝫ ẜmdemonū operationem. Sic ergo dicēduꝫ ꝙ oīs hmōi diuinatō ſi extendat̉ vltra illud ad qd̓ poteſt pertingere ẜmordinem nature vel diuine prouidentie. eſt ſuperſtitioſa⁊ illicita. ¶ Ad primuꝫ ergo dicendū ꝙ hoc qd̓ Ioſephdixit non eſſe aliquē ſibi ſimilem in ſcientia auguriendi:ẜm Aug. ioco dixit non ſerio. referens forte hoc ad illudqd̓ vulgus de eo opinabat̉. ⁊ ſic etiam diſpenſator eiꝰ locutus eſt. ¶ Ad ſecundū dicendum ꝙ illa auctoritas loquitur de cognitione auium reſpectu eoꝝ q̄ ad eas pertinent. ⁊ ad hec precognoſcenda conſiderare eaꝝ voces etmotus non eſt illicitū. puta ſi quis ex hoc ꝙ cornicula frequēter crocitat: p̄dicat pluuiā cito eē futura. ¶ Ad tertiūdicendū ꝙ Gedeō obſeruauit recitationē ⁊ expoſitōeꝫ ſōnij accipientis ea pro omine quaſi ordinata ad ſui inſtructionē a diuina prouidentia. ⁊ ſimiliter Heliezer attēditverba puelle oratione premiſſa ad deum.Ad octauum ſic proceditUidet̉ ꝙ diuinatio ſortiū non ſit illicita. qꝛ ſuꝑ illud pͣs.In manibꝰ tuis ſortes mee. dicit glo. Aug. Sors non ēaliquid mali: ſed res in hūana dubitauione diuinam indicans voluntatē. ¶ Preterea. Ea q̄ a ſanctis in ſcripturisobſeruata legunt̉ nō vident̉ eſſe illicita. ſed ſancti viri tāin veteri qͣꝫ in nouo teſtamēto inueniunt̉ ſortibꝰ vſi eſſe.legit̉ enī Ioſue. vij. ꝙ Ioſue ex precepto dn̄i iudicio ſortium puniuit Achanq d̓ ana themate ſurripuerat. Sauletiam ſorte deprehendit filiū ſuum Ionathan mel comediſſe vt habet̉. jͣ. Regū. xiiij. Ionas etiam a facie dn̄i fugiēs ſorte deprehenſus eſt etꝭ in mare deiectus vt jlegit̉Ione. jͣ. Zacharias etiaꝫ ſorte exijt vt incenſum poneretvt legit̉. Luce. j. Mathias etiam eſt ſorte ab apoſtol̓ in

apoſtolatum electus vt legitur. Act̉. .jͣ. ergo videtur ꝙ diuinatio ſortium non ſit illicita ¶ Preterea. Pugna pugilum q̄ monomachia dicit̉ .i. ſingularis concertatio. ⁊ iudicia ignis ⁊ aque que dicunt̉ vulgaria vident̉ ad ſortespertinere: quia per hmōi aliqua exquiruntur occulta: ſedhuiuſmodi non videntur eſſe illicita. quia et Dauid cumphili ſteo ſingulare iniſſe certamen legitur. vt habetur .j.Regum. xvij. ergo videtur ꝙ diuinatio ſortium non ſutillicita. ¶ Sed contra eſt qd̓ in decretis. xxvi. q. v. dicit̉.Sortes quibus cuncta vos veſtris diſcriminatis ꝓuintijs. quas patres damnauerunt. nihil aliud qͣꝫ diuinatōnes et maleficia decernimus: quamobrem volumꝰ omnino illas damnari. ⁊ vltra inter chriſtianos nolumꝰ nominari: ⁊ ne exerceantur anathematis interdicto prohibemus. ¶ Reſponſio dicendum ꝙ ſicut ſupra dictum eſt:ſortes proprie dicuntur cum aliquid fit vt eiꝰ euentu cōſiderato aliquid occultum innoteſcat. ⁊ quidem ſi querat̉iudicio fortium: quid cui ſit adhibendum ſiue illud ſit respoſſeſſa ſiue ſit honor ſeu dignitas ſeu pena aut actio aliqua. vocatur ſors diuiſoria. ſi autem inquiratur quid agere oporteat vocatur ſors conſultoria. ſi vero querat̉ quidſit futurum vocatur ſors diuinatoria. Actus auteꝫ hominum qui requiruntur ad ſortes nō ſubduntur diſpoſitōiſtellarum: nec etiam euentus ipſorum. vnde ſi quis ea intentione ſortibꝰ vtatur quaſi huiuſmodi actus humani qͥrequiruntur ad ſortes: ẜm diſpoſitioneꝫ ſtellarum ſortiātur effectum. vana et falſa eſt opinio. ⁊ per cōſequens nōcarens demonum ingeſtione: ex quo talis diuinatio eritſuperſtitioſa ⁊ illicita. hac autem cauſa remota neceſſe eſtꝙ ſortialium actuū expectetur euentus vel ex fortuna velex aliqua ſpirituali cauſa dirigente. ⁊ ſi quidem ex fortuna qd̓ locum habere poteſt ſolum in diuiſoria ſorte: nō videtur habere niſi forte vitiuꝫ vanitatis: ſicut ſi aliqui nōvalentes aliquid concorditer diuidere: velint ſortibꝰ addiuiſionem vti quaſi fortune exponentes quis quā partem accipiat. Si vero ex ſpirituali cauſa expectetur ſortiūiudicium quandoqꝫ quidem expectatur ex demonibus: ſicut legitur. Ezech. xxi. ꝙ rex babylonis ſtetit in biuio incapite duarum viarum: diuinationem querens: cōmiſcēeſagittas: interrogauit idola. ⁊ exta conſuluit. et tales ſortes ſunt illicite et ẜm canones prohibentur. Quandoqꝫvero expectatur a deo ẜm illd̓. Prouer. xvi. Sortes mittuntur in ſinum: ſed a domino temperantur. ⁊ talis ſorsẜm ſe non eſt malum vt Augꝰ dicit. Poteſt tamen in hocquadrupliciter peccatum incidere. Primo ſiquidē abſqꝫvlla neceſſitate ad ſortes recurratur: hoc enī videt̉ ad deitemptationem pertinere. Unde Ambro. dicit ſuꝑ Lucā.Qui ſorte eligitur humano iudicio non comprehendit̉.Secundo ſi quis etiaꝫ in neceſſitate abſqꝫ reuerentia deiſortibꝰ vtatur. Unde ſuper Actꝰ apoſtoloꝝ dicit Beda.Sed ſi qui neceſſitate aliqua compulſi deum putant ſortibus exemplo apoſtolorū eſſe conſulendum videant hocipſos apoſtolos non niſi collecto fratꝝ cetu et precibꝰ addeum fuſis egiſſe. Tertio ſi diuina oracula ad terrena negocia conuertantur. vnde Augꝰ dicit ad inquiſitiones Ianuarij. His qui de paganis euangelicis ſortes legunt. etqui optandum ſit vt id potius faciant qͣꝫ ad demonia cōſulenda concurrant. tamē iſta mihi diſpilcet conſuetudo:ad negocia ſecularia et ad vite huiꝰ vanitates diuina oracula velle ꝯuertere. Quarto ſi in electōnibꝰ eccleſiaſticisque ſpūſſancti inſpiratione fieri debent aliqͥ ſortibꝰ vtant̉Un̄ ſicut Beda dicit ſuꝑ Aciꝰ apoſtoloꝝ. Mathias ante