QueſtioLXXXXVI

indinant ad humanos actus: quia tamen vires ſenſitiueqbediunt rationi vt patet per phūm in. iij. de anima. et. j.ethicoꝝ: nulla neceſſitas ex hoc libero arbitrio imponitur.ſed contra inclinationem celeſtium corporum homo poteſt per rationē operari. Si quis ergo cōſideratione aſtrorum vtatur ad precognoſcendos futuros caſua les vel fortuitos enentus: aut etiam ad cognoſcendum per certitunem futura oꝑa hominum. procedit hoc ex falſa et vanaopinione. ⁊ ſic operatō demonis ſe immiſcet. vnde erit diuinatio ſuperſticioſa ⁊ illicita. Si vero aliquis vtatur cōſideratione aſtroꝝ ad precognoſcendum futura que ex celeſtibus cauſant̉ corporibus. puta ſiccitates ⁊ pluuias ⁊alia hmōi. nō erit illicita diuinatio: nec ſuperſticioſa Etẜm hoc patet reſponſio ad primum. ¶ Ad ſecundum dicendum ꝙ hoc ꝙ aſtrologi ex conſideratione aſtrorū frequenter vera prenunciant contingit dupliciter. Uno quidem modo quia plures hominum paſſiones corporalesſequunt̉. ⁊ ideo actus eorum diſponuntur vt in pluribusẜm inclinationem celeſtium corpoꝝ. pauci autem ſunt .i.ſoli ſapientes qui ratione hmōi inclinationes moderent̉⁊ ideo aſtrologi in multis vera pronunciant. ⁊ precipuein cōibꝰ euentibꝰ qui dependent ex multitudine. Aliomōropter demones ſe immiſcentes. vnde Aug. in. ij. SuꝑGen̄. ad lr̄am dicit. Fatendum eſt quando a mathematicis vera dicuntur: inſtinctu quodaꝫ occultiſſimo dici: qd̓neſcientes humane mentes patiuntur: qd̓ tamen ad decipiendos homines fit ſpirituum immundoꝝ ⁊ ſed uctorūoperatione. qui quedam vera de temporalibꝰ rebꝰ noſſepermittuntur. vnde concludit qua propter bono chriſtiano ſiue mathematici ſiue quilibet impie diuinātiuꝫ. ⁊ maxime dicentes vera cauendi ſunt: ne conſortio demoniorum animam deceptam pacto quodam ſocietatis irrecirant. Et per hoc patet reſponſio ad tertium.Ad ſextum ſic procedit̉.Uidetur ꝙ diuinatio que fit per ſomnia non ſit illicita.Uti enim inſtructione diuina non eſt illicitū. ſed in ſomnijs homines inſtruuntur a deo. dicitur enim Iob. xxxii.Per ſomniū in viſione nocturna quando irruit ſopor ſuper homines ⁊ dormiunt in lectulo: tunc aperit .s. deꝰ aures virorum. ⁊ erudiens eos inſtruit diſciplina. ergo vtidiuinatione que eſt per ſomnia non eſt illicitum. ¶ Preterea. Illi qui interpretantur ſomnia proprie vtunt̉ diuinatione ſomnioꝝ. ſed ſancti viri leguntur ſomnia interpretari: ſicut Ioſeph eſt interpretatus ſomnia pincerne.Pharaonis ⁊ magi ſtri piſtoꝝ: vt legitur Gen̄. xli. ⁊ Daniel interpretatus eſt ſomnium regis babylonis vt habet̉Danielis. ij. et. iiij. ergo diuinatio ſomnioꝝ non eſt illicita. ¶ Preterea Illud qd̓ cōiter homines experiunt̉ irrationabile eſt negare. ſed omnes experiunt̉ ſomnia habere aliquā ſignificationē futuroꝝ. ergo vanum eſt negare ſomnia habere vim diuinationis. ergo licituꝫ eſt eis intendere. ¶ Sed contra eſt qḋ dicit̉. Deutro. xviij. Nōinueniatur in tequi obſeruet ſomnia. Rn̄ſio dicenduꝫ ꝙſicut dictuꝫ eſt. diuinatio que innititur falſe opinioni eſtſuperſtitioſa ⁊ illicita. ideo conſiderare oportet ꝙ ſit veꝝcirca precognitionem futuroꝝ de ſomnijs. Sunt autemſomnia futurorum euentuum quandoqꝫ quideꝫ cauſa puta cum mens alicuius ſollicita ex his que videt in ſomnijſin lucitur ad aliquid faciendum vel vitandum. Qn̄qꝫ veioſommia ſunt ſigna aliquoꝝ ſuturoꝝ euentuū inquantum reducunt̉ ad aliquam cām cōem ſomnijs ⁊ futuris

euentibꝰ. ⁊ ẜm hoc plurimū precognitiones fututoruꝫ exſomnijs fiunt. Eſt ergo conſiderandū q̄ ſit cā ſomniorum⁊ an poſſit eſſe cā futuroꝝ euentuum: vel ea poſſit cognoſcere. Sciendū eſt ergo ꝙ ſomnioꝝ quidem qn̄qꝫ eſt cāinteriꝰ qn̄qꝫ exterius. Interior aūt ſomnioꝝ cā ē duplex.Una quidē animalis: inquantū .ſ. ea occurrunt hominisfantaſie in dormiendo. circa quā eius cogitatio ⁊ affectiofuit īmorata in vigilando. ⁊ talis cā ſomnioꝝ non eſt cauſa futuroꝝ euentuū. vn̄ hmōi ſomnia per accidens ſe hn̄tad futuros euentus. ⁊ ſi qn̄qꝫ ſimul cōcurrant erit caſuale. qn̄qꝫ vero cā intrinſeca ſomnioꝝ eſt corꝑalis. nam exinteriori diſpoſitione corꝑis format̉ aliquis motus in fātaſia conueniens tali diſpoſitioni: ſicut homini in qͦ abundāt frigidi humores occurrunt in ſomnijs ꝙ ſit vel in aqͣvel niue. et propter hoc medici dicunt eſſe intendenduꝫſomnijs ad cognoſcenduꝫ interiores diſpoſitiones. Cauſa aūt ſomnioꝝ exteriorſimiliter eſt duplex .ſ. corporalis⁊ ſpūalis. Corporalis quidem inquantū imaginatio dormientis immutat̉ vel ab aere continenti vel ex impreſſione celeſtis corporis. vt ſic dormienti alique fantaſie appareant conformes celeſtium diſpoſitioni. Spiritualisaūt cauſa eſt qn̄qͣꝫ quideꝫ a deo qui miniſterio angelorūaliqua homībꝰ reuelat in ſomnijs: ẜm illud. Numeri. xij.Si qͥs fuerit inter vos ꝓpheta dn̄i: in viſitatiōe appareboei: vel per ſomnium loquar ad illum. qn̄qꝫ vero operatione demonū alique fantaſie dormientibꝰ apparent: ex quibus quandoqꝫ aliqua futura reuelant his qui cū eis habent pacta illicita. Sic ergo dicendū ꝙ ſi quis vtat̉ ſomnijs ad precognoſcenda futura ẜm ꝙ ſomnia proceduntex reuelatione diuina: vel ex cauſa naturali intrinſeca ſiue extrinſeca quantuꝫ poteſt ſe virtus talis extendere nōerit illicita diuinatio. ſi autem hmōi diuinatio cauſeturex reuelatione demonum cum quibus pacta habentur expreſſa qꝛ ad hoc inuocantur vel tacita: quia hmōi diuinatio extenditur ad qd̓ ſe non poteſt extendere erit diuinatōillicita ⁊ ſuperſticioſa. Et ꝑ hoc patꝫ rn̄ſio ad obiecta.Ad ſeptimū ſic procedit̉.Uidetur ꝙ diuinatio que fit per auguria ⁊ omnia ⁊ aliaſhmōi obſeruationes exterioꝝ rerum nō ſit illicira. Si enīeſſet illicita ſancti viri ea non vterent̉. ſed de Ioſeph legitur ꝙ augurijs intendebat. legit̉ enī. Gen̄. xliiij. ꝙ diſpenſator Ioſeph dixit. Cyphū quem furati eſtis ip̄e eſtin qͦ bibit dn̄s meus et in qͦ auguriari ſolet. et ipſe poſteadixit fratribꝰ ſuis. An ignoratis ꝙ non ſit ſimilis mei inauguriandi ſcīa: ergo vti tali diuiuatione non eſt illicitū.Preterea. Aues aliqua circa futuros euentus temporuꝫnaturaliter cognoſcunt aliqua ẜm illud Hiero. viij. Miſuus in celo cognouit tempus ſuū. turtur ⁊ hirundo ⁊ ciconia cuſtodierunt tempus aduentus ſui. ſed natural̓ cognitio eſt ineffabilis ⁊ a deo. ergo vti cognitione auiū adprecognoſcendū futura qd̓ eſt auguriari nō videtur eſſe fllicitū. Oreterea Ged eō in numero ſanctoꝝ ponit̉ vt patet ad. Hebre. xi. ſed Gedeon vſus fuit omine ex hoc ꝙaudiuit recitationē ⁊ interpretationē cuiuſdaꝫ ſomnij: vtIudic̄. vij. dicitur et ſimiliter. Heliezer ſeruꝰ Abrahe vtſegit̉. Gen̄. xxiiij. ergo videtur ꝙ talis diuinatō non ſit il¶ licita. Sed contra eſt qd̓ dicitur Deutro. xviij. Nō ininueniat̉ ī te qui obſeruet auguria. Rn̄ſio dicendū ꝙ motus vel garritꝰ auiū vel quecūqꝫ diſpoſitiones hmōi in rebus cōſiderate manifeſtū eſt ꝙ nō ſunt cā futuroꝝ euētuum vt ex eis aliqua futura cognoſcant̉: nec cognoſci pn̄t

¶