QueſtioLXXXXV

non eſt illicita. ¶ Preterea. Licitum eſſe videtur veritatem ab aliquo ſciente inquirere. quā vtile eſt ſcire aliquaocculta que per demones ſciri poſſunt; ſicut apparet ī inuentione furtorum. ergo diuinatio que ſit per inuocationem demonum non eſt illicita. Sed contra eſt ꝙ diciturDeutro. xviij. Non inueniatur in te qui ariolos ſciſcitet̉.neqꝫ phitōnes conſulat. ¶ Rn̄ſio dicendum ꝙ omnisdiuinatio que fit per inuocationes demonum eſt illicitaduplici ratione. quaruꝫ prima ſumitur ex parte principijdiuinationis: qd̓ ſcꝫ eſt pactum expreſſe cum demone initum per ipſam demonis inuocationeꝫ. ⁊ hoc eſt omninoillicitum. Unde contra quoſdam dicitur. Eſa. xxviij. Dixiſtis percuſſimus fedus cum morte: ⁊ cum inferno fecimus pactum. ⁊ adhuc grauius eſſet ſi ſacrificium vel reuerentia demoni inuocato exhiberet̉. Secunda vero ratio ſumitur ex parte futuri euentus. demon enim qui intēdit perditionem hominum: ex hmōi ſuis reſponſis etiaꝫſi aliquando vera dicat intendit homines aſſue acere adhoc ꝙ ei credatur. ⁊ ſic intendit perducere in aliquid qd̓ſit ſaluti humane nociuum. Unde Athanaſius exponēsillud qd̓ habetur. ⁊.uce. iiij. Increpauit illum dicens: obmuteſce. dicit. Quamuis vera fateretur demon. cōpeſcebat tamen chriſtus eius ſermonem: ne ſimul cum veritate etiam ſuam iniquitatem promulget: vt nos etiā aſſuefaciat ne curemus de talibꝰ ⁊ ſi vera loqui videatur. nephas enim eſt vt cum aſſit nobis ſcriptura diuina a diabolo inſtruamur. ¶ Ad primuꝫ ergo dicendum ꝙ ſicutBeba dicit. Luce. viij. Non velut inſcius dominus inqͥrit. ſed vt confeſſa peſte quā tolerabat virtus curātis gratior emicaret. aliud autem eſt inquirere aliquid a demone ſponte occurrente: qd̓ quandoqꝫ licet propter vtilitateꝫalioꝝ. maxime cum diuina virtute poteſt compelli ad vera dicenda. ⁊ aliud demonem inuocare ad cognitionemoccultorum inquirendo ab ipſo. ¶ Ad ſecunduꝫ dicendūꝙ ſicut Aug. dicit ad Simplicianum. non eſt abſurdumcredere aliqua diſpenſatione permiſſum fuiſſe: vt nō dominante arte magica vel potentia: ſed diſpenſatione occulta que phitoniſſam ⁊ ſaulem latebat ſe oſtenderet ſpiritus iuſti aſpectibꝰ regis: diuina eum ſnīa percuſſurus:vl̓ n̄ ꝟe ſpiritus Samuelis a requie ſua excitatus ē: ſedaliqd̓ fantaſma ⁊ illuſio imaginaria diaboli machinationibꝰ facta: quā ſcriptura Samuelem appellat: ſicut ſolentimagines rerum ſuaꝝ nominibꝰ appellari. ¶ Ad tertiumdicendum ꝙ nulla vtilitas tꝑalis poteſt cōparari detrimento ſpiritualis ſalutis. qd̓ imminet ex inquiſitione occultoꝝ per demonum inuocationem.Ad quintum ſic procedit̉Uidetur ꝙ diuinatio que ſit per aſtra non ſit illicita. Licitum eſt enim ex conſideratione cauſaruꝫ prenunciare effectus: ſicut medici ex diſpoſitione egritudinis prenunciant mortem: ſed corꝑa celeſtia ſunt cauſa eorum que fiunt in hoc mundo: vt etiam Dionyſiꝰ dicit. iiij. ca. de diui. no. ergo diuinatio que ſit per aſtra nō eſt illicita. Preterea. Scētia humana ex experimentis origineꝫ ſumit:vt patet ꝑ phūm in j. me taphi. ſed per multa experimētaaliqui cōꝑerunt ex conſideratione ſideꝝ aliqua futura poſſe prenoſci. ergo non videtur eſſe illicitum tali diuinatione vti. ¶ Preterea Diuinatio dicit̉ eſſe illicita inquantum īnititur pacto cum demonibꝰ inito: ſed hoc non fit indiuinatione que ſit per aſtra. ſꝫ ſolum conſideratur diſpoſitio creaturaꝝ dei. ergo videtur ꝙ hmōi diuinatio nō ſit

illicita. ¶ Sꝫ contra eſt qd̓ Aug. dicit in. iiij. confeſ. Illos planetarios qͦs mathernaticos vocant conſulere nondeſiſtebā: quaſi nullum eſſet eis ſacrificiū. ⁊ nulle precesad aliquem pm̄ ob diuinationem dirigentur: qd̓ tamenchriſtiana ⁊ vera pietas expellit ⁊ damnat. ¶ Rn̄ſio dicendum ꝙ ſicut dictum eſt:ⁱ diuinationi que ex opinionefalſa vel vana procedit ingerit ſe operatō demonis vtˢᶠ hominum animos implicet vanitati aut falſitati. vana autēaut falſa opinione vtitur: ſi quis ex conſideratione ſtellarum futura velit prenoſcere: que ꝑ ea precognoſci nō poſſunt. Eſt ergo conſiderandum ꝙ per celeſtium corporuꝫinſpectionem de futuris poſſit prenoſci. ⁊ de his quideꝫque ex neceſſitate eueniunt manifeſtum eſt ꝙ per conſiderationem ſtellarum poſſunt prenoſci: ſicut aſtrologi p̄nunciant eclipſes futuras. Circa precognitionem vero futurorum euentuum ex conſideratione ſtellarum diuerſidiuerſa dixerunt. Fuerunt enim qui dicerent ꝙ ſtelle potius ſignificant qͣꝫ faciant ea que ex earum conſideratiōeprenunciant̉. Sed hoc irrationabiliter dicitur. omne enīcorꝑale ſignū vel eſt effectus eius cuius eſt ſignum: ſicutſumꝰ ſignificat igneꝫ a quo cauſatur: vel procedit ab eadem cauſa. et ſic deſignat cauſaꝫ. et perconſequens ſignificat effectum: ſicut iris quandoqꝫ ſignificat ſerenitateminquantum cauſa eius eſt cauſa ſerenitatis. Non autempoteſt/ dici ꝙ diſpoſitiones celeſtium corporum et motꝰſint effectus futurorum euentuum. nec iterum poteſt reduci in aliquam ſuperiorem cauſam communem que ſitcorporalis. poſſunt autem reduci in vnam cauſam communeꝫ que eſt prouidentia diuina. ſed alia ratione dilponuntur a diuina prouidentia motus et ſitus celeſtiū corporum. et alia ratione euentus contingentium futurorūquia illa diſponuntur ẜm rationem neceſſitatis: vt ſemꝑ⁊ eodem modo proueniant. hec autem ẜm rationem contingentie vt variabiliter contingant. vnde non poteſt eſſe ꝙ ex inſpectione ſideruꝫ accipiatur precognitio futurorum: niſi ſicut ex cauſis prenoſcuntur effectus. Duplices autem effectus ſubtrahuntur cauſalitati celeſtiuꝫ corporum. Primo quidem omnes effectus per accidens cōtingentes: ſiue in rebꝰ humanis: ſiue in rebꝰ naturalibusquia vt probatur in. vi. metaphi. ens per accidens nō habet cauſam: et precipue naturalem. cuiuſmodi eſt virtusceleſtium corporum: quia qd̓ per accidens fit neqꝫ eſt enſproprie neqꝫ vnum: ſicut ꝙ lapide cadente fiat terremotus: vel ꝙ homine fodiente ſepulcrū inueniatur theſaurus. hec enim ⁊ hmōi non ſunt ſimpliciter vnum: ſꝫ ſimpliciter multa. operatio aūt nature ſemper terminatur inaliqd̓ vnum: ſicut et procedit ab vno principio qd̓ eſt fortuna rei naturalis. Secundo autem ſubtrahuntur cauſalitati celeſtium corporum actus liberi arbitrij: qd̓ eſt facultas voluntatis ⁊ rationis. intellectus enim ſiue rationon eſt corpus nec actus organi corporei. ⁊ per cōſequēsnec voluntas que eſt in ratione: vt patet per phum. iij. deanima. nullum autem corpus poteſt imprimere in rē incorpoream. vnde impoſſibile eſt ꝙ corpora celeſtia directe imprimant in intellectum ⁊ voluntatem. hoc euī eſſꝫponere intellectū non differre a ſenſu. ꝙ Aꝝ. in li. de aīaimponit his qui dicebant ꝙ talis volūtas eſt in hominibus qualē in die inducit pater virorum deorumqꝫ. ſcꝫ ſolvel celum. vnde corpora celeſtia nō poſſunt eſſe ꝑ ſe cauſa operationū liberi arbitrij. poſſunt tn̄ ad hoc diſpoſitiueinclinare inquantū imprimūt in corpꝰ humanū. et ꝑ ꝯn̄sin vires ſenſitiuas q̄ ſunt actꝰ corporalium organoꝝ que