QueſtioI LXXXXV

eſt de ſuperſtitione diuinatiua. Et circa hoc querunt̉ octoprimo vtrū diuinatio ſit peccatum. ſcd̓o vtrū ſit ſpēs ſuꝑſtitionis. tertio de ſpeciebus diuinationis. quarto d̓ diuinatione que fit per demones. quinto de diuinatione q̄ fitper aſtra. ſexto de diuinatione q̄ fit ꝑ ſomnia. ſeptīo de diuinatione que ſit ꝑ auguria ⁊ alias hmōi abſeruationes.octouo de diuinatione que ſit per ſortes.Ad primū ſic procediturUidetur ꝙ diuinatio nō ſit peccatū. Diuinatō enī ab aliquo diuino noīatur. ſed ea que ſunt diuina magꝭ ad ſanctitatem ꝑtinent qͣꝫ ad peccatū. ergo videtur ꝙ diuinationon ſit peccatū. ¶ Pre. Aug. dicit in li. de libe. ar. Quisaudeat dicere diſcipli nā eſſe malā? Et iterum. Nullo mōdixerī aliquā intelligentiā malam eſſe poſſe. ſꝫ alique artes ſunt diuinatiue vt patet ꝑ ph̓m in li. de memoria. videtur aūt ipſa diuinatio ad aliquā intelligentiam veritatꝭprinere. ergo videtur ꝙ diuinatio non ſit peccatum. VPreterea. Naturalis inclinatio nō eſt aliquod malū qꝛnatura nō inclinat niſi ad ſimile ſibi. ſed ex naturali inclinatōne hoīes ſol licitantur prenoſcere futuros euētus. qd̓tinet ad diuinatiōem. ergo diuinatio non eſt peccatum¶ Sed contra eſt qd̓ dicitur Deutro. xviij. Non ſit quiphithones cōſulat neqꝫ diuinos. Et in decretis. xvi. q. v.d̓r. Qui diuinationes expetunt ſub regulis quīquenij iaceant ẜm gradus pnīe diffuitos. ¶ Rn̄ſio. dicendū ꝙ innoīe diuinationis intelligit̉ quedā prenunciatio futurorum. Futura aūt dupliciter prenoſci poſſunt. vuo quidēmō in ſuis cauſis. aliomō in ſeipſis. Cauſe aūt futuroruꝫtripliciter ſe habent. Quedā enim producunt ex neceſſitate ⁊ ſꝑ ſuos effectus. ⁊ hmōi effectus futuri per certitudinem prenoſci ⁊ prenunciari poſſunt ex conſideratiōe ſuarum cāruꝫ. ſicut aſtrologi prenunciant eclipſes futuras.Quedā vero cauſe ꝓducunt ſuos effectus nō ex neceſſitate ⁊ ſꝑ. ſed vt in pluribus. raro tn̄ deficiunt. ⁊ per hmōicauſas poſſunt prenoſci effectus futuri. non quidē per certitudinem ſed per quandam confecturam. ſicut aſtrologiper conſiderationē ſtellarū quedam prenoſcere ⁊ prenūciare poſſunt de pluuijs ⁊ ſiccitatibus. ⁊ medici de ſanitate vel mortē. Quedam cauſe ſunt que ſi ẜm ſe conſiderētur ſe habent ad vtrūlibet. quod precipue videtur de potētijs rationalibꝰ que ſe habent ad oppoſita ẜm philoſophū⁊ tales effectus vel etiam ſi qui effectus vt in paucioribꝰcaſu accidunt. ex naturalibꝰ cauſis ꝑ conſiderationē cāruꝫprenoſci non poſſunt. quia eoꝝ cauſe non habent inclinationem determinatam ad hmōi effectus. ⁊ iō effectꝰ hmōiprenoſci non poſſunt niſi in ſeipſis conſiderentur. hoīesaūt in ſeipſis hmōi effectus conſiderare poſſunt ſoluꝫ dūſunt pn̄tes. ſicut cum hō videt ſortē currere ⁊ ambulare.ſed conſiderare hmōi in ſeipſis anteqͣꝫ fiant eſt dei ꝓprit̓qui ſolus in ſua eternitate videt ea que futura ſunt quaſipn̄tia. vt in prīo habitū eſt. Un̄ d̓r Iſa. xli. Annūcianteque ventura ſunt in futurū. ⁊ ſciemꝰ quia dij eſtis vos.Siquis ergo hmōi futura p̄nunciare aut p̄noſcere quocūqꝫ mō preſumpſerit niſi deo reuelante. manifeſte vſurpatſibi qd̓ dei eſt. ⁊ ex hoc aliqui diuini dicuntur. vnde dicitIſido. in li. etymologiaꝝ. Diuini dicti quaſi deo pleni.diuinitate enī ſe plenos ſimulant ⁊ aſtutia quadam fraudulentie hoībꝰ futura coniectant. Diuinatio ergo non d̓rſiqͥs p̄nunciet ea q̄ ex neceſſitate eueniūt vel vt in pluribꝰq̄ humana rōne p̄noſci poſſunt. neqꝫ etiā ſiqͥs futura aliatingentia deo reuelante cognoſcat. tūc enī nō ip̄e dīnat.

i. qd̓ dīnū eſt fecit. ſed magis qd̓ dīnū eſt ſuſcipit. tūc aūtſolū d̓r dīnare qn̄ ſibi indebito mō vſurpat p̄nunciatōeꝫfuturoꝝ euentuū. hoc aūt conſtat eſſe peccatū. vn̄ dīnatioſꝑ eſt pctm̄. ⁊ ꝓpter hoc Hiero. dicit ſuꝑ Micheā ꝙ dīnatio ſꝑ in malā ꝑtem accipitur. ¶ Ad .i. ergo dd̓ ꝙ dīnatōnon d̓r ab ordinata participatōe alicuiꝰ diuini. ſꝫ ab indebita vſurpatōe vt dictū eſt. ¶ Ad ſcd̓m dd̓ ꝙ artes q̄daꝫſunt ad prenoſcendū futuros euētus qui ex neceſſitate vl̓frequenter proueniunt. quod ad dīnationē nō ꝑtinet. ſedad alios futuros euētus cognoſcendos nō ſunt aliq̄ vereartes ſeu diſcipline. ſed fallaces ⁊ vane ex deceptione demonū introducte. vt dicit Aug. in. xxi. d̓ ciui. dei. ¶ Adtertiū dicendū ꝙ hō habet naturalē inclinatōeꝫ ad cognoſcendū futura ẜm modū humanū. non autem ſcd̓m indebi tum diuinationis modum.Ad ſecundū ſic procedit̉Uidetur ꝙ diuinatio non ſit ſpedies ſuperſtitionis. Idēenim non poteſt eſſe ſpecies diuerſoꝝ generū. ſed dīnatiovidet̉ eſſe ſpēs curioſitatis vt Aug. dicit in li. de vera religione. ergo videt̉ ꝙ n̄ ſit ſpēs ſuꝑſtitōis. ¶ Pre. Sic̄religio ē cultꝰ debitus. ita ſuꝑſtitio cultus indebitꝰ ſed diuinatio nō videt̉ ad aliquē cultū indebitū ꝑtinere. ergo diuinatio non ꝑtinet ad ſuꝑſtitōꝫ. ¶ Pre. Suꝑſtitio religioui opponit̉. ſed in vera religione nō inuenitur aliquiddiuinationi ꝑ ꝯͣriū rn̄dens. ergo dīnatio nō eſt ſpēs ſuꝑſtitionis. ¶ Sed ꝯͣ eſt quod Origenes dicit in ꝑiarchonEſt quedā oꝑatio demonū in mīſterio preſcientie q̄ artibus quibuſdā ab his qͦ ſe demonibꝰ mācipauerunt. nūcꝑ ſortes nūc ꝑ auguria. nūc ꝑ ꝯtēplationē vmbraꝝ cōp̄hendi videt̉. hec aūt oīa oꝑatione demonū fieri nō dubito. ſed vt Aug. dicit in. ij. de doctrina xp̄iana. quicquid ꝓcedit ex ſocietate demonū ⁊ hoīm ſuꝑſtitioſum eſt. ergodiuinatio eſt ſpēs ſuꝑſtitionis. ¶ Re. dd̓ ꝙ ſicut ſupͣ dictū eſt. ſuꝑſtitio importat debitū cultū dīnitatis. Ad cultum aūt dei ꝑtinet aliquid dupliciter. Uno mō cū aliqͥddeo offert̉. vel ſacrificiū vel oblatio vel aliqͥd hmōi. Aliomō cū aliquid diuinū aſſumitur. ſic̄ ſupͣ dictū eſt de iuramēto. ⁊ iō ad ſuꝑſtitionē ꝑtinet non ſolum cū ſacrificiū demonibus offertur ꝑ idolotriam. ſed etiam cum aliqͥs aſſumit apxiliū demonum ad aliquid facienduꝫ vel cognoſcēdum. Omnis aūt diuinatio ex operatione demonumprouenit. vel quia expreſſe demones inuocantur ad futura manifeſtanda. vel quia demones ingerunt ſe vanis inquiſitionibus futurorur. vt mentes hominū implicēturvanitate. de qua vanitate dicitur in p̄s. Non reſpexit invanitates ⁊ inſanias falſas. Uana autem inquiſitio futurorum eſt quando aliquis futurum prenoſcere tētat. vnd̓prenoſci non pōt. &anifeſtum eſt ergo ꝙ dīnatio ſpēsſuꝑſtitionis eſt. ¶ Ad primū ergo dd̓m ꝙ diuinatio pertinet ad curioſitē quantum ad finem intentum qui eſt precognitio futurorum. ſed pertinet ad ſuperſtitionē quantūad modū operationis. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ hmōi diuinatio ꝑtinet ad cultū demonū inquantū aliquis vtiturquodam pacto tacito vel expreſto cum demonibus. VAd tertiū dicendum ꝙ in noua lege mens hominis arcetur a tꝑaliū ſollicitudine. ⁊ iō nō eſt in noua lege alquidinſtitutum ad precognitionem futurorum euentuum detemꝑalibus rebus. In veteri autem lege q̄ promittebatterrena erant conſolationes de futuris ad religionē pertinentes. Unde dicitur Eſa. viij. Et cum dixerint ad vos q̄rite a phitōnibꝰ ⁊ a dīnis qui ſtrident incantatōibꝰ ſuis.