QueſtioLXXXXIIII

pliciter. Uno modo ex parte ipſius peccati. ⁊ ſic peccarum idolatrie grauiſſimum eſt. Sicut enim in terrena republica grauiſſimum eſſe videtur ꝙ aliquis honorem regium alteri impendat qͣꝫ vero regi. quia quantum in ſe ētotum rei publice perturbat ordinem. ita in peccatis quecontra deum committūtur que tamen ſunt maxima. grauiſſimum eſſe videtur ꝙ aliquis honorem diuinumⁿ creature impendat. quia quantum eſt in ſe facit alium deūin mundo minuens principatum diuinum. Alio modopoteſt attendi grauitas peccati exparte ipſius peccantis.ſicut dicitur grauius eſſe peccatum eius qui peccat ſcienter qͣꝫ eius qui peccat ignoranter. ⁊ ẜm hoc nihil prohibet grauius peccare hereticos qui ſcienter corrumpunt fidem quam acceperunt qͣꝫ idolatras ignoranter peccantes⁊ ſimiliter etiam aliqua alia peccata poſſunt eſſe maiorapropter maiorem contentum peccantis. ¶ Ad primuꝫergo dicendum ꝙ idolatria preſupponit interiorem infidelitatem. ⁊ adijcit exterius andebitum cultum. ſi vero ſitexterior tantum idolatria abſqꝫ interiori infidelitate. additur culpe falſitatis vt prius dictum eſt. ¶ Ad ſecundum dicendum ꝙ idolatria includit magnam blaſfemiam. quia deo ſubtrahitur dominij ſingularitas. ⁊ fidemopere impugnat ido latria. ¶ Ad tertium dicendum ꝙquia de ratione pene eſt ꝙ ſit contra voluntatem. peccatum per quod aliud punitur oportet eſſe magis manifeſtum vt ex hoc homo ſibi ipſis ⁊ alijs deteſtabilis reddat̉non autem oportet ꝙ ſit grauius. ⁊ ẜm hoc peccatum qd̓eſt contra naturam minus eſt peccatum qͣꝫ idolatrie. ſedquia eſt manifeſtius. punitur quaſi conueniens pena peccati idolatrie. vt ſcilicet ſicut homo per idolatriam peruertit ordinem diuini honoris. ita per peccatum contra naturam proprie nature confuſibilem peruerſitatem patiat̉.¶ Ad quartum dicendum ꝙ hereſis manicheorum etiāquantum ad genus peccati grauior eſt qͣꝫ peccatum aliorum idolatrarum. quia magis derogatur diuino honoriponendo duos deos contrarios. ⁊ multa vana fabuloſade deo ſingentes. ſecus autem de alijs hereticis qui vnūdeum confitentur ⁊ eum ſolum colunt. ¶ Ad quintumdicendum ꝙ obſeruatio legis tempore gratie non eſt omnino equalis idolatrie ẜm genus peccati. ſed pene equalis quia vtrunqꝫ eſt ſpecies peſtifere ſuperſtitionis.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidetur ꝙ cauſa idolatrie non fuerit ex parte hominis.In homine enim nihil eſt niſi vel natura vel virtꝰ vel culpa. ſed cauſa idolatrie non potuit eſſe ex parte nature hominis quin potiꝰ naturalis ratio hominis dictat ꝙ ſit vnꝰdeus. ⁊ ꝙ non ſit mortuis cultus diuinus exhibendus. neqꝫ rebus inanimatis. ſimiliter etiam nec idolatria habecauſam in homine ex parte virtutis. quia nō poteſt arborbona fructus malos facere. vt dicitur Matthe. vij. neqꝫetiam ex parte culpe. quia vt dicitur Sapien. xiiij. nefandorum idolorum cultura omnis mali eſt ⁊ initium ⁊ finiſergo idolatria non habet cauſam ex parte hominis. VPreterea. Ea que ex parte hominis cauſantur omni tempore in hominibus inueniuntur. non autem ſemper fuitidolatria. ſed in ſecunda etate legitur eſſe adinuenta. vt aNlebroth qui vt dicitur cogebat homines ignem adorarevel a Nino qui imaginem patris ſui Belis adorare fecitApud grecos antem vt Iſidorus refert Promotheꝰ primus ſimulachra hominum de luto finxit. Iudei vero dicunt ꝙ Iſmael primus ſimulachrum de luto fecit. Ceſſa

uit etiaꝫ in ſexta etate idolatria ex magna parte. ergo idolatria non habuit cauſam ex parte hominis. ¶ PretereaAuguſtinus dicit. xxi. de ciuita. dei. Neqꝫ potuit primūniſi in illis ſciliꝫ demonibus docentibus diſci quid quiſqꝫillorum appetat quid exhorreat. aut quomodo inuiteturnomine quo cogatur. vnde magice artes earūqꝫ artificesexcreuerunt. eadem autem ratio videtur eſſe de idolarriaergo idolatrie cauſa non eſt ex parte hominum. ¶ Sedcontra eſt quod dicitur Sapien̄. xiiij. Superuacuitas: hominum hec ſcilicet idola adinuenit in orbe terrarum. ¶Reſponſio. dicenduꝫ ꝙ idolatrie eſt duplex cauſa. Unaquidem diſpoſitiua ⁊ hec fuit ex parte hominum. ⁊ hoc tripliciter. primo quidem ex inordinatione effectus. prout ..homines aliquem hominem vel nimis amantes vel nimis venerantes honorem diuinum ei impenderunt. ⁊ heccauſa aſſignatur Sapiē. xiiij. Acerbo luctu dolens patercito ſibi rapti filij fecit imaginem. ⁊ illum qui tunc quaſihomo mortuus fuerat nunc tanqͣꝫ deum colere cepit. Etibidem etiam ſubditur ꝙ homines aūt affectui aut regibꝰdeſeruientes. incōmunicabile non. ſcilicet diuinitatis lignis ⁊ lapidibꝰ impoſuerunt. ſecundo propter hoc ꝙ homo naturaliter de repreſentatione delectatur vt philoſophus dicit in poetria ſua. ⁊ ideo homines rudes a principro videntes per diligentiam artificum imagines hominum expreſſiue factas diuinitatis cultum eis impenderunt. Unde dicitur Sapien̄. xiij. Siquis artifex faber d̓ſilua lignum rectum ſecuerit. ⁊ periſcientiam ſue artis figuret illud. ⁊ aſſimilet imagini hominis. d̓ ſubſtantia ſuaet filijs ⁊ nuptijs votum faciens inquirit. tertio propterignorantiam veri dei cuius excellentia homines non conſiderantes quibuſdam creaturis propter pulchritudineꝫſeu virtutem diuinitatis cultum exhibuerunt. vnde dicitur Sapien. xiij. Neqꝫ operibus attendentes agnouerūtquia artifex eſſet. ſed aut ignem aut ſpiritum aut citatumaerem aut gyrum ſtellarum aut nimiam aquam aut ſolem aut lunam rectores orbis terrarumʳ deos putaueruntAlia autem cauſa idolatrie fuit conſummatiua ex partedemonum qui ſe colendos hominibus errantibus exhibuerunt in idolis dando reſponſa ⁊ aliqua que videbantur hominibus mirabilia faciendo. Unde ⁊ in p̄s dicit̉.Omnes dij gentium demonia. ¶ Ad primum ergo dicendum ꝙ cauſa diſpoſitiua idolatrie fuit ex parte nature hominisʸ defectus vel per ignorantiam intellectus. velper inordinationem affectus: vt dictum eſt et hoc etiamad culpam pertinet. dicitur autem idolatria eſſe cauſa intium ⁊ finis omnis peccati. quia non eſt aliquod genuspeccati quod iuterdum idolatriam non producat. vel expreſſe inducendo per modum cauſe. vel occaſionem prebendo per modum mnitij. vel per modum finis inquantūpeccata aliqua aſſumebantur in cultum idolorum ſicutoccaſiones hominum ⁊ mutilationes membrorum ⁊ aliahuiuſmodi ⁊ tamen aliqua peccata poſſunt idolatriam p̄cedere que ad ipſam hominem diſponunt. ¶ Ad ſecundum dicendum ꝙ in prima etate non fuit idolatria propter recentem memoriā creationis mundi. ex qua adhucvigebat cognitio vnius dei in mente hominum. in ſextaautem etate idolatria eſt excluſa per virtutem ⁊ doctrinaꝫchriſti qui de de diabolo triunphauit. ¶ Ad tertium dicendum ꝙ ratō illa procedit de cauſa conſummatiua idolatrie. ¶ Queſtio. LXXXXVXinde ꝯſiderandū

p 4