QueſtioLXXXXIII

ſatria vniuoce dicetur ẜm ꝙ pertiuet ad verā religionem.⁊ ẜm ꝙ pertinet ad idolatriam ſicut ſolutio tributi vniuoce dicit̉. ſiue exhibeatur vero regi ſiue falſo. Alio modo accipitur latria prout eſt idē religioni. ⁊ ſic cum ſit virtus.de ratione eius eſt ꝙ cultus diuinus exhibeatur ei cui debet exhiberi. ⁊ ẜm hoc latria equiuoce dicetur de latria verereligionis ⁊ d̓ idol atria. ſicut prudentia equiuoce dicit̉ d̓prudentia que eſt virtus ⁊ de prudentia que eſt carnis.¶ Ad tertium dicendū ꝙ apl̓s intelligit idolum nihil eēin mundo. quia imagines ille que idola dicebantur nonerant aīate aut aliquam virtutem diuinitatis habentes.ſicut Hermes ponebat quaſi eſſet aliquid cōpoſituꝫ ex ſpiritu ⁊ corpore. ⁊ ſimiliter intelligendum eſt ꝙ idolio nōeſt: aliquid īmolatum quia per hmōi īmolationē carnesimmolaticie aliquam ſanctificationē conſequebantur. vtgentiles putabant. neqꝫ aliquam īmundiciā vt putabātiudei. ¶ Ad quartum dicendum ꝙ ex cōmuni conſuetudine qua creaturas quaſcunqꝫ colebant gentiles ſub quibuſdam imaginibus impoſitum eſt hoc nomen idolatriaad ſignificandum quemcunqꝫ cultuꝫ creature. etiā ſi ſineimaginibus fieret.Ad ſecundū ſic procedit̉Uidetur ꝙ idolatria non ſit peccatū. Nihil enī eſt peccatum qd̓ vera fides in cultū dei aſſumit. ſꝫ vera fides imagines quaſdam aſſumit ad diuinum cultum naͣ ⁊ in tabernaculo erant imagines cherubin. vt legitur Exo. xxv.⁊ in eccleſia quedam imagines ponunt̉ quas fideles adorant. ergo idolatria ẜm quam idola adorantur nō eſt peccatum. ¶ Preterea. Cuilibet ſuperiori eſt reuerentia exhibenda. ſed angeli ⁊ aīe ſanctoruꝫ ſunt nobis ſuperioresergo ſi eis exhibeatur reuerentia per aliquem cultū vel ſacrificioꝝ vel aliquorum hmōi. non erit peccatuꝫ. ¶ Preterea. Sūmus deus interiori cultu mentis eſt colendus.ẜm illud Ioh. iiij. Deū oportet adorare in ſpiritu ⁊ veritate. Et Aug. dicit in enchiridion ꝙ deꝰ colitur fide ſpe ⁊charitate. poteſt aūt contingere ꝙ aliquis exteriꝰ idola cōlat. interius tn̄ a vera fide non diſcedat. ergo videtur ꝙ ſine preiudicio diuini cultus poſſit aliquis exterius idolacolere. ¶ Sed contra eſt qd̓ Exo. ij. dicitur. Nō adorabis ea .ſ. exterius. neqꝫ coles .ſ. interius vt glo. exponit. ⁊loquitur de ſculptilibus ⁊ imaginibus. ergo peccatuꝫ eſtidolis exteriorem vel interiorem cultum exhibere. ¶ Reſponſio. dicendū ꝙ circa hoc aliqui dupliciter erraueruntQuidam enī putauerunt ꝙ offerre ſacrificium ⁊ alia adlatriam pertinētia non ſolum ſummo deo ſed etiaꝫ alijs ſupradictis eſſet debitum ⁊ per ſe bonū. eo ꝙ cuilibet ſuꝑiorinature diuinam reuerentiam exhibendam putant quaſideo propinquiori. Sed hoc irrationabiliter dicitur. nam⁊ ſi omnes ſuperiores reuereri debeamus. non tn̄ eadeꝫ reuerentia omnibus debetur. ſed aliquid ſpāle ſummo deodebetur qui ſingulari ratione om̄es excellit. ⁊ hoc eſt latriecultus. Nec poteſt dici ſicut quidam putauerunt. hec viſibilia ſacrificia dijs alijs congruere. illi vero ſummo deotanqͣꝫ meliori meliora .ſ. pura mentis officia. qꝛ vt Aug.dicit in. x. de ciui. dei. exteriora ſacrificia ita ſunt ſigna interiorum. ſicut verba ſonantia ſigna ſunt rerum. quocircaſicut orantes atqꝫ laudantes ad deū dirigimus ſignificātes voces cui tamen res ipſas in corde quas ſignificamuſofferimus. ita ſacrificantes non alteri viſibile ſacrificiumofferendum eſſe noueri mus qͣꝫ ei cuius in cordibus nr̄isnuiſibile ſacrificium noſipſi eſſe debemus. Alij vero eſti

mauerunt ſatrie cultum exteriorem non eſſe idolis erhibēdum tanqͣꝫ per ſe bonum aut opportunum. ſed tanqͣꝫ vulgari conſuetudini conſonum. vt Aug. in. vi. de ciui. deiintroducit Senecam dicentem. Sic inquit adorahimuſvt ⁊ meminerimus hmōi cultum magis ad moreꝫ qͣꝫ adrem pertinere. Et in li. de vera religione Aug. dicit nō eēreligionem a philoſophis querendā. qui eadem ſacra recipiebant cum populis. ⁊ de ſuoruꝫ deorū natura aac ſummo bono diuerſas contrariaſqꝫ ſententias in ſcholis perſonabant. Et hunc etiam errorem ſecuti ſunt quidam heretici aſſerentes non eſſe periculoſum ſiquis perſecutioniſtempore deprehenſus exterius idola colat dum tamē fidē in mente ſeruit. Sꝫ hoc apparet manifeſte falſum. Nācum exterior cultus ſit ſignum interioris cultus. ſicut eſtpernitioſum mendacium ſiquis verbis aſſerat contrariuꝫeius quod per veram fidem tenet in corde. ita etiam eſt p̄nitioſa falſitas ſiquis exterioreꝫ cultum exhibeat alicui cōtra id quod ſentit in mente. Unde Augu. dicit cōtra Senecam in. vi. de ciui. dei. ꝙ eo damnabilius colebat idola quo illa que mendaciter agebat ſic ageret vt cum populo veraciter agere eſtimaretur. ¶ Ad primum ergo dicēdum ꝙ neqꝫ in veteris legis tabernaculo ſeu tēplo neqꝫetiam nunc imagines in eccleſia inſtituuntur vt eis cultꝰlatrie exhibeatur ſed ad quandam ſignificationem vt perhmōi imagines mentibus hominū imprimatur ⁊ confirmetur fides de excellentia angeloꝝ ⁊ ſanctorum. Secusaūt eſt de imagine chriſti cui ratione diuinitatis latria debetur. vt dicetur in. iij. ¶ Ad ſecundum ⁊ tertium patetreſponſio per ea que dicta ſunt.Ad tertiuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ idolatria non ſit grauiſſimum peccatoꝝ. Peſſimum enī opponitur optimo. vt dicitur. viij. Ethicoruꝫ.ſed cultus interior qui ꝯſiſtit in fide ſpe ⁊ charitate eſt melior qͣꝫ cultus exterior. ergo infidelitas deſperatio ⁊ odiūdei que opponuntur cultui interiori ſunt grauiora peccata qͣꝫ id olatria que opponit̉ cultui exteriori. ¶ PretereaTanto aliqd̓ peccatū grauiꝰ eſt qͣnto magis eſt ꝯtra deūſed directius aliquis videtur contra deum agere blaſfemando vel fidem impugnando qͣꝫ cultum dei alij exhibēdo quod pertinet ad idolatriam. ergo blaſfemia vel impugnatio fidei eſt grauius peccatum qͣꝫ idolatria. ¶ Preterea. Minora mala maioribus malis puniri videntur.ſed peccatum idolatrie punitum eſt peccato contra naturam. vt dicitur ad Ro. i. ergo peccatum contra naturameſt grauius peccato idolatrie. ¶ Preterea. Aug. dicit. ij.contra Fauſtum. Neqꝫ vos ſcilicet manicheos paganosdicimus aut ſciſma paganorum. ſed cum eis habere quādam ſimilitudinem. eo ꝙ multos colatis deos: verumin hoc eſſe eis longe deteriores ꝙ illi ea colunt que ſunt.ſed pro dijs colenda non ſunt. vos autem ea colitis queomnino non ſunt. ergo vicium heretice prauitatis eſt grauius qͣꝫ idolatria. ¶ Preterea. Super illud ad Gala.iiij. Quomodo conuertimī iteruꝫ ad infirma ⁊ egena elementa. dicit glo. Hierony. Legis obſeruantia cui dedititunc erant. erat peccatum pene par ſeruituti idolorum cuiante conuerſionem vacauerant. non ergo peccatum idolatrie eſt grauiſſimum. ¶ Sed contra eſt quod Leuiti. xv.ſuper illud quod dicitur de immundicia mulieris patientis fluxum ſanguinis dicit glo. Omne peccatū eſt immundicia anime. ſed idolatria maxime: ¶ Reſponſio.dicendum ꝙ grauitas alicuius peccati poteſt antiendi du