QueſtioLXXXXII

liter me peccare confiteor: ⁊ tunc mallem non audire cantantem. ¶ Ad tertium dicendum ꝙ nobilior modus eſtprouocandi hoīes ad deuotionē per doctrinā ⁊ predicationē quā per cantū. ⁊ ideo diaconi ⁊ prelati quibꝰ competit per predicationē ⁊ doctrinā aīos hoīum ꝓxocare indeū. nō debēt cantibꝰ inſiſtere ne ꝑ hoc a maioribꝰ retrahātur. Un̄ ibidē gre. dicit. Cōſuetudo ē valde reprehēſibil̓vt in diaconatus ordine cōffituti modulatōi vocis inſeruiāt quos ad p̄dicatōis officiū ⁊ elemoſynaꝝ ſtudin̄ vacare congruebat. ¶ Ad quartū dd̓ ꝙ ſicut phūs dicit in. viijpolit. neqꝫ fiſtulas ad diſciplinā ē adducendū: neqꝫ aliqd̓ aliud artificiale organū puta citharā ⁊ ſiqͥd tale alterūeſt: ſed q̄cūqꝫ faciūt auditores bonos hmōi enī muſica inſtrumenta magis animū mouēt ad delectatōꝫ qͣꝫ per ea formet̉ interius bona diſpoſitio. In veteri aūt teſtō vſꝰ erattaliū inſtrumentoꝝ. tū qꝛ ppl̓us erat magis durus ⁊ carnalis: vn̄ erat per hmōi inſtrumēta ꝓuocādꝰ. ſicut ꝑ promiſſiones terrenas. tū etiā qꝛ hmōi īſtrumēta corporaliaaliquid figurabāt. ¶ Ad quintū dicendū ꝙ per cantum qͦquis ſtudioſe ad delectandū vtitur abſtrahit̉ animꝰ a conſideratione eoꝝ q̄ cantantur. ſed ſi aliqͥs cātet ꝓpter deuotionē attētius cōſiderat q̄ dicūtur. tū qꝛ diutius moraturſuꝑ eodē. tū qꝛ vt aug. dicit in. x. ꝯfeſ. oēs affectus ſpiritnoſtri ꝓ ſua diuerſitate hn̄t ꝓprios modos in voce atqꝫcātu. qͦꝝ occulta familiaritate excitātur. Et eadē etiaꝫ ē rōde audiētibꝰ. in quibꝰ ⁊ ſi aliqn̄ nō intelligāt q̄ cantanturintelligūt tn̄ ꝓpter quid cantātur .ſ. ad laudē dei ⁊ hoc ſufficit ad deuotionem excitandam¶ Queſtio. LXXXXII.Einde ꝯſiderandūēde vicijs religioni oppoſitis Et prīo de ill̓q̄ cū religiōeˢ cōueniūt ī hoc ꝙ exhibēt cultūdiuinū. ſecūdo de vicijs manifeſtā cōtrarietatē ad religionē habētibꝰ ꝑ contēptū eoꝝ q̄ ꝑtinēt ad diuinū cultum.Primū aūt hoꝝ ꝑtinet ad ſuperſtitionē. Secundum aūtad irreligioſitatē. Unde prīo cōſiderandū eſt de ip̄a ſuꝑſtitione ⁊ de partibus eius. Deinde de irreligioſitate ⁊partibꝰ eius. ¶ Circa primū querūtur duo. primo vtꝝſuperſtitio ſit viciū religioni contrariū. ¶ Secūdo vtruꝫhabeat plures partes ſeu ſpecies.Ad primuꝫ ſic procedit̉:Uidetur ꝙ ſuperſtitio nō ſit vicium religioni contrariū.Unū enī contrarioꝝ nō ponitur in diffinitōe alterius ſꝫreligio ponit̉ª in diffinitōe ſuꝑſtitiōis. d̓r enī ſuperſtitō ereligio ſupra modū ſeruata. vt pꝫ in glo. ad Tol. ij. ſuperillud. Que ſunt rōnem hn̄tia ſapīe in ſuperſtitione. ergoſuperſtitio nō eſt viciū religioni contrariū. ¶ PretereaIſidorꝰ dicit in li. etymologiaꝝ. ſuperſtitioſos ait Ciceroappellatos qui totos dies deprecabant̉. ⁊ immolabāt vtſui ſibi liberi ſuperſtites fierēt. ſed hoc etiā pōt fieti ẜm vere religionis cultū. ergo ſuperſtitio nō eſt viciū religionioppoſitū ¶ Preterea Superſtitio quendā exceſſum īportare videt̉ ſed religio nō pōt habere exceſſum. qꝛ ſic̄ ſupradictū eſt ẜm eā non contingit equale deo reddere eiꝰ qd̓debemus. ergo ſuperſtitio nō eſt viciū religioni oppoſituꝫ¶ Sꝫ contra eſt qd̓ aug. dicit in li. de decē cordis. Tāgēſprimā cordā qua colitur vnus deus. ⁊ cecidit beſtia ſuperſtitionis. ſed cultus vnius dei pertinet ad religionē ergoſuperſtitio religioni opponitur. ¶ Rn̄ſio dicendū ꝙ ſic̄ſupra dictū eſt. religio eſt virtus moralis. omnis ait vir

tus moralis in medio conſiſtit. vt ſupra habitū eſ. ⁊ id̓oduplex viciū virtuti morali opponitur. vnum quideꝫ ẜmexceſſum. aliud aūt ẜm defectū. Contingit aūt excederemediū virtutis non ſolum ẜm circumſtantiā que diciturquantum. ſed etiā ſecundum alias circumſtantias Unde⁊ in aliquibus virtutibus ſicut in magnanimitate ⁊ magnificentia viciū excedit virtutis mediū. nō quia ad maiꝰaliquid tendat qͣꝫ virtus. ſed forte ad minus. tranſcendittn̄ virtutis medium inquantū facit aliquid cui non debetvel qn̄ non debet. ⁊ ſimiliter ẜm alia hmōi. vt pr per ph̓min. iiij. ethicoꝝ. Sic ergo ſuperſtitio eſt vicium religionioppoſitum ẜm exceſſum. nō quia plus exbibeat in cultumdiuinū qͣꝫ vera religio. ſed quia exhibet cultū diuinuꝫ velcui non debet. vel eo modo quo nō debet. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ ſicut bonū metaphorice dicit̉ in malis ꝓutdicimus bonū latroneꝫ. ita etiā nomina virtutū qn̄qꝫ trāſſumptiue accipiūtur in malis. ſicut prudentia qn̄qꝫ ponit̉pro aſtutia. ẜm illud Luc. xvi. Filij huius ſeculi prudentiores filijs lucis ſunt ⁊ per hunc modū ſuper ſtitio dicitureſſe religio. ¶ Ad ſecundū dicendū ꝙ aliud eſt etymologia noīs ⁊ aliud eſt ſignificatio noīs. et ymologia attenditur ẜm id a quo imponitur nomen ad ſignificandū. noīsvero ſignificatio ẜm id ad quod ſignificandū nomē imponitur. que qn̄qꝫ diuerſa ſunt. Nomen enī lapidis imponitur a leſione pedis. non tn̄ hoc ſignificat. alioquin ferruꝫcum pedem ledat lapis eſſet. Similiter etiā nomē ſuperſtitionis non oportet ꝙ ſignificet illud a quo nomen ē impoſitum. ¶ Ad tertium dicendū ꝙ religio non pōt habere exceſſum ẜm quantitatem abſolutam. poteſt tamen habere exceſſum ẜm quantitatem ꝓportionis. ꝓut .ſ. in cultudiuino fit aliquid quod fieri non debet.Ad ſecundū ſic procedit̉Uidetur ꝙ non ſint diuerſe ſuperſtitionis ſpecies. quiaſecundū philoſophū in primo topicorū. ſi vnum oppoſitorum dicitur multiplex. ⁊ reliquum. ſed religio cui opponitur ſuperſticio nō habet diuerſas ſpecies. ſed omnes eiꝰactus ad vnā ſpeciem referūtur. ergo nec ſuperſtitō habetdiuerſas ſpecies. ¶ Preterea Oppoſita ſunt circa idemſed religio cui opponitur ſuperſtitio ē circa ea quibus ordinamur in deum vt ſupra habitū eſt. non ergo ſpecies ſuperſtitionis que opponitur religioni poteſt attendi ẜmaliquas diuinationes humanorum euentuuꝫ. vel ẜm aliquas obſeruationes humanorum actuū ¶ Preterea. adCol. ij. ſuper illud. Que ſunt rationem habentia ſapiētiein ſuperſtitione. dicit glo. i. in ſimulata religione. ergo etiam ſimulatio debet poni ſpecies ſuperſtitionis. ¶ Sꝫ contra eſt ꝙ auguſtinꝰ in. ij. de doctrina chriſtiana diuerſasſpecies ſuperſtitionis aſſignat. ¶ Reſponſio dicendumꝙ ſicut ſupra dictum eſt. viciuꝫ ſuperſtitionis conſiſtit inhoc ꝙ tranſcenditur virtutis medium ẜm aliquas circūſtantias. vt ſupra dictū eſt. non enī quelibet circumſtantiarum corruptarum diuerſitas variat peccati ſpeciem. edſolum qn̄ referūtur ad diuerſa obiecta vel diuerſos fineſẜm hos enī morales actus ſpeciem ſortiūtur. vt ſupra habitum eſt. Diuerſificantur ergo ſuperſtitionis ſpeciēs. primo quidem ex parte obiecti. poteſt enī diuinus cultus exhiberi vel cui exhibendus eſt ſcilicet deo ꝟo. modo tamēindebito. ⁊ hec eſt prima ſuperſtitionis ſpecies. vel ei cuinon debet exhiberi ſcilicet cuiqꝫ creature. ⁊ hoc eſt aliud ſuperſtitionis genus. quod in multas ſpecies diuiditur ẜmdiuerſos fines diuini cultus. Ordinatur enim primo di

p 2