QueſtioLXXXXI

iam dictū eſt. vnde nunc de laude reſtat dicenduꝫ. Tircaquā queruntur duo. primo vtꝝ deus ſit ore laudandus.ſecundo vtꝝ in laudibus dei ſint cantus adhibendi.Ad primuꝫ ſic procedit.Tidetur ꝙ deus non ſit ore laudandꝰ. Dicit enī phūsin .i. ethicoꝝ. Optimoꝝ non eſt laus. ſed maius aliquid ⁊melius. ſed ſuper oīa optima. ergo deo non debetur lausſed aliquid maius laude. vnde ⁊ Eccle. xliij. dicitur ꝙ d̓smaior eſt oī laude ¶ Preterea. Laus dei ad cultū ipſiuspertinet. eſt enī religionis actus. ſed deus mente coliturmagis qͣꝫ ore. Unde dn̄s Math. xv. cōtra quoſdā inducitillud Eſa. Populus hic labijs me honorat. cor aūt eorilonge eſt a me. ergo laus dei magis conſiſtit in corde qͣꝫin ore ¶ Preterea. Hoīes ad hoc ore laudātur vt ad meliora prouocentur. ſic ut enī mali ex ſuis laudibꝰ ſuꝑbiūtita boni ex ſuis laudibus ad meliora ꝓuocantur. Un̄ d̓rꝓuer. xxvij. Quō probatur in cōflatorio argentū. ſic probatur homo ore laudantiū. ſed deus per verba hominuꝫnon prouocatur ad meliora: tū qꝛ immutabilis eſt: tū qͥaſumme bonus eſt: ⁊ non habet qui creſcat. ergo deus nōeſt laudādus ore ¶ Sed contra eſt quod in pſal. diciturLabijs exultationis laudabit os meū. ¶ Rn̄ſio dicendūꝙ verbis alia rōne vtimur ad deum: et alia rōne ad hominem. Ad hominē enim vtimur verbis vt conceptumnoſtri cordis queꝫ non poteſt cognoſcere niſi verbis nr̄isei exprimamꝰ. ⁊ ideo laude oris ad hoīeꝫ vtimur: vt velei vel alijs innoteſcat ꝙ bonaꝫ opinione de laudato habemꝰ: vt per hoc ⁊ ipſum qui laudat̉ ad meliora prouocemus: ⁊ alios apud quos laudatur in bonā opinionem ⁊reuerentiam ⁊ imitationem ipſius inducamꝰ. ſed ad deūverbis vtimur non quidem vt ei qui eſt inſpector cordium noſtros conceptus manifeſtemus: ſed vt noſipſos⁊ alios audientes ad eius reuerentiā inducamꝰ. ⁊ iō neceſſaria eſt laus oris: non quidē ꝓpter deum: ſed propteripſum laudantē cuius affectus excitat̉ in deū ex laude ipſius: ẜm pſal. Sacrificium laudis honorificabit me: ⁊ illic iter quo on̄daꝫ illi ſalutare dei. ⁊ inquantū homo ꝑ diuinam laudem affectu aſcendit in deū: intm̄ per hoc retrahitur ab his que ſunt contra deum: ẜm illud Iſa. xlviij.Laude mea infrenabo et ne intereas. Prodeſt etiā lausoris ad hoc ꝙ alioꝝ affectus prouocetur in deū. vn̄ dicit̉in pſal. Semꝑ laus eius in ore meo. Et poſtea ſubditurAudient manſueti ⁊ letentur: magnificate dn̄m mecum.Ad primū ergo dicendū ꝙ de deo dupliciter poſſumꝰloqui. Unomō quantū ad eius eſſentiam: ⁊ ſic cum ſit incomprehenſibilis ⁊ ineffabilis maior eſt om̄i laude. debetur autem ei ẜm hanc cōparationem reuerentia et latriehonor. Unde ⁊ in pſal. ẜm tranſlationem Hiero. diciturTibi ſilet laus deus: quantū ad primū: et tibi reddet̉ votum quantū ad ſecundū. Aliomō ſecundū effectus ipſiꝰqui in noſtrā vtilitateꝫ ordinant̉. et ẜm hoc debetur lausdeo. Un̄ d̓r. Eſa. lxiij. Miſerationum dn̄i annunciaboſuꝑ omnibꝰ q̄ reddidit nobis dn̄s. Et Dionyſiꝰ dicit primo ca. de diui. no. Oēm ſcm̄ theologoꝝ hymnū .i. diuinam laudem inuenies. ad beatos retrachie .i. diuinitatisproceſſus manifeſtatiue et laudatiue dei noīationes diuidentem. ¶ Ad ſecundum dicendū ꝙ laus oris inutilis ēlaudanti ſi ſit ſine laude cordis. tūc enī loquitur deo laudem: dum magnalia opeꝝ eius recogitat cum affectu. valet tamen exterior laus oris ad excitandum interiorem affectum laudantis: ⁊ ad prouocandū alios ad dei laudem

ſicut dictum eſt. ¶ Ad tertium dicendum: ꝙ deum nonlaudamus propter vtilitatem ſuā: ſed propter vtilitateꝫnoſtram vt dictum eſt.Ad ſecundū ſic procedit̉.Uidetur ꝙ cantus non ſint aſſumendi in laudeꝫ diuināDicit enim apoſtolus ad Collocen̄. iij. Docentes et cōmonentes voſmetipſos in pſalmis et in hymnis ⁊ canticis ſpūalibꝰ. ſed nihil debemus aſſumere in diuinū cultūpreter ea que nobis auctoritate ſcripture traduntur. ergovidetur ꝙ nō debemꝰ vti in diuinis laudibꝰ canticis corporalibꝰ: ſed ſolum ſpūalibꝰ. ¶ Preterea. Hiero. ſuꝑ illud ad Ephe. v. ⁊ habetur in decretis diſ. xx. ca Cantantes ⁊ pſallentes in cordibꝰ veſtris dn̄o dicit. audiant hicadoleſcentuli quibꝰ in eccleſia eſt pſallendi officiuꝫ: deonon voce: ſed corde cantandum eſt: nec tragediaꝝ modisguttur et fauces medicamine liniende ſunt vt in eccleſiatheatrales moduli audiantur ⁊ cantica. non ergo in laudes dei ſunt cantus aſſumendi. Preterea. Laudare deūconuenit paruis ⁊ magnis ẜm illud. Apoca. xix. Laudemdicite deo noſtro oēs ſancti eius: ⁊ qui timetis deū puſilli ⁊ magni. ſed maiores qui ſunt in eccleſia non decet cantare. dicit. n. Grego. ⁊ habetur in decretis diſ. xiij. c. Inſcā romana eccleſia pn̄ti decreto inſtituto vt in ſede hacſacri altaris mini ſtri cantare non debeant. ergo cantꝰ nonconueniūt diuinis laudibus. ¶ Preterea in veteri legelaudabatur deus in muſicis inſtrumentis ⁊ hūanis cantibus: ẜm illud pſal: Confitemini dn̄o in cithara: in pſalterio decem cordaꝝ pſallite illi: cantate ei canticū nouuꝫſed inſtrumenta muſica ſicut citharas ⁊ pſalteria non aſſumit eccleſia in diuinas laudes ne videatur iudaizare.ergo pari rōne neccantus in diuinas laudes ſunt aſſumēdi. ¶ Preterea Principalior ē laus mentis qͣꝫ laus orisſed laus mentis impeditur per cantus tū qꝛ cantantiū intētio abſtrahitur a conſideratione eoꝝ q̄cantat dū circa cantum ſtudēt: tū etiam qꝛ ea q̄ cantantur minus ab alijs intelligi poſſunt qͣꝫ ſi ſine cantu proferantur. ergo cantꝰ nōſunt in diuinis laudibꝰ aſſumendi. ¶ Sed contra eſt qd̓btūs Ambro. in eccleſia mediolanen. cantus inſtituit: vtAugꝰ refert in. ix. confeſ. ¶ Rn̄ſio dicendū ꝙ ſicut dictūeſt: laus vocalis ad hoc neceſſaria ē vt affectus hominisprouocetur in deū ⁊ ideo quecunqꝫ ad hoc vtilia eſſe poſſunt: in diuinas laudes congruenter aſſumuntūr. Manifeſtum eſt auteꝫ ꝙ ẜm diuerſas melodias ſonoruꝫ animi hoīm diuerſimode diſponuntur: vt patꝫ per phum inviij: politicoꝝ. ⁊ per boecium in prologo muſice. ⁊ ideo ſalubriter fuit inſtitutum vt in diuinas laudes cantꝰ aſſumerentur vt animi infirmoꝝ magis prouocarentur ad deuotionem. Unde aug. dicit in. x. confeſ. Adducor cantādi conſuetudinem approbare in eccleſia vt per oblectamēta auriū infirmorum animus in affectuꝫ pietatis aſſurgat.Et de ſeipſo dicit in. ix confeſ. Fleui in hymnis et cāticistuis ſuaue ſonantis eccleſie tue vocibꝰ cōmotus acriter.Ad primum ergo dicendum ꝙ cantica ſpiritualia poſſūtdici non ſolum ea que interius canuntur ſpiritu: ſed etiāea q̄ exterius ore cantantur iuquantum hmōi cantica ſpiritualis deuotio ꝓuocatur. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ Hieronimus non ſimpliciter vituperat cantum ſed reprehēdit eos qui in eccleſia cantant more theatrico: non propiter deuotionem excitandam: ſed propter oſtentationē ꝓuocandaꝫ. vnde augꝰ dicit in. x. confeſ. Cum mihi accidivt me amplius cantus qͣꝫ res que cantatur moueat: pen