QueſtioLXXXIX

tetcriorē exitū propter aliquid quod de nouo emerſeratquod fuit imp̄meditatū. ſicut patet in iuram̄to Herodisqui iurauit puelle ſaltanti ſe daturū quod petiſſet. hoc .n.iuramentū poterat eſſe a pͥncipe licitum intellecta debitaꝯditione .ſ. ſi peteret quod dare deceret. ſed impletio iuramenti fuit illicita. Un̄ Ambꝰ dicit in. i. de officijs. Eſttra officiū nōnunqͣꝫ ꝓmiſſum ſoluere ſacramentū. ſicut.Derodes qui necē Iohannis p̄ſtauit ne ꝓmiſſum negaret. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ in iuramēto qd̓ quis coactus facitduplex eſt obligatio. Una quidē qua obligat̉ hoī cui aliquid ꝓmittit. ⁊ talis obligatio tollit̉ ꝑ coactionē. qꝛ ille qͥvim intulit. hic meret̉ vt ei ꝓmiſſum nō ſeruet̉. Alia aūteſt obligatio qua qͥs deo obligat̉ vt impleat qd̓ ꝑ nomēeius ꝓmiſit. ⁊ talis obligatio non tollit̉ in foro ꝯſciētie. qꝛmagis debet dānū tꝑale ſuſtinere qͣꝫ iuramentū violare.poteſt tn̄ repetere in iudicō qd̓ ſoluit. vel p̄lato denūciare. non obſtante ꝙ ꝯtrariū iurauit. qꝛ tale iuramentumvergeret in deteriorē exitū. eſſet enī ꝯtra iuſticiā publicā.Romani aūt pontifices ab hmōi iuramentis hoīes abſoluerūt. nō quaſi decernētes hmōi iuramēta nō eſſe obligatoria. ſed quaſi hmōi obligatiōes ex iuſta cauſa relaxātes. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ qn̄ nō eſt eadē iurantis intentio ⁊eius cui iurat. ſi hoc ꝓuenit ex dolo iurantis. debet iuram̄tum ſeruari ẜm ſanu intellectū eius cui iuramentū p̄ſtat̉Un̄ Iſido. dicit. Quacūqꝫ arte ꝟboꝝ quis iuret d̓s tamen qui ꝯſciētie teſtis eſt ita accipit ſicut ille cui iurat̉ intelligit. Et ꝙ hoc intelligat̉ de doloſo iuramēto patet ꝑid qd̓ ſubdit̉. duplici f̓ reus fit. qui ⁊ nomē dei inuanū aſſumit. ⁊ ꝓximū dolo capit. ſi aūt iurans dolū nō adhibeat. obligat̉ ẜm intentionē iurantis. Un̄. Greg. dic̄. xxvij.moral̓. Hūane aures talia ꝟba nr̄a iudicāt. qualia forisſonant. diuina ꝟo iudicia talia foris audiūt. qualia ex intimis proferuntur.Ad octauuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ maior ſit obligatio iuramēti qͣꝫ voti. Uotū enīeſt ſimplex ꝓmiſſio. ſed iuramētū ſupͣ ꝓmiſſionē adhibetdiuinū teſtimoniū. ergo maior eſt obligatio iuramēti qͣꝫvoti. ¶ Pre. Debilius ſolet ꝑ fortius ꝯfirmari. ſed votum interdū ꝯfirmat̉ iuramēto. ergo iuramentū eſt fortius qͣꝫ votū. ¶ Pre. Obligatio voti cauſat̉ ex animi deliberatione. vt ſupͣ dictū eſt. obligatio aūt iuramēti cauſatur ex diuina veritate cuius teſtimoniū inuocat̉. cū gͦ veritas dei excedat deliberationē hūanā videt̉ ꝙ obligatioiuramēti ſit fortior qͣꝫ obligatio voti. ¶ Sed ꝯtra. Pervotū obligat̉ aliqͥs deo. per iuramentū aūt obligat̉ aliqͥsinterdū hoī. magis aūt obligat̉ homo deo qͣꝫ hoī. gͦ maior eſt obligatio voti qͣꝫ iutamēti. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ vtraqꝫobligatio .ſ. voti ⁊ iuramēti cauſat̉ ex aliqͦ diuino. alit̓ tn̄et aliter. nā obligatio voti cauſat̉ ex fidelitate quā deo debemus. vt .ſ. ei ꝓmiſſum ſoluamꝰ obligatio aūt iuramēti cauſat̉ ex reuerētia quā debemꝰ ei ex qua tenem̄ ꝙ verificemus id qd̓ per nomē eius ꝓmittimꝰ. oīs aūt infidelitas irreuerentiā ꝯtinet. ſed nō ꝯuertit̉. videt̉ enī infidelitas ſubiecti ad dn̄m eſſe maxima irreuerētia. ⁊ ideo votum ex ratione ſua magis ē obligatoriū qͣꝫ iuramentum.¶Ad .i. ergo dd̓m ꝙ votū eſt ꝓmiſſio nō quecūqꝫ ſꝫ deofacta. cui in fidelē eſſe grauiſſimū eſt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ iuramentū nō adhibet̉ voto quaſi aliqͥd firmiꝰ. ſꝫ vt ꝑ duas res īmobiles maior firmitas habeat̉. ¶ Ad. iij. dd̓m.ꝙ deliberatio animi dat firmitatē voto quantuꝫ ex partevouentis eſt. habet tamen maiorē firmitatis cauſam ex

parte dei cui votum offertur.Ad nonuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ nullus poſſit diſpēſare in iuramento. Sicutenī veritas requirit̉ ad iuramentū aſſertoriū. qd̓ eſt de p̄terito vel pn̄ti. ita ad iuramētū ꝓmiſſoriū qd̓ eſt de futuro. ſed nullus poteſt cū aliquo diſpēſare ꝙ de pn̄tibꝰ velp̄teritis iuret ꝯtra veritatē. ergo etiā nullus pōt diſpēſareꝙ nō faciat aliquis eſſe verū id qd̓ cū iuramēto in futurūꝓmiſit. ¶ Pre. Iuramentū ꝓmiſſoriū inducit̉ ad vtilitatem eius cui ſit ꝓmiſſio. ſed ille vt videt̉ nō pōt relaxare. qꝛ eſt ꝯtra reuerentiā diuinā. ergo multominꝰ per aliquē poteſt ſuꝑ hoc diſpenſari. ¶ Pre. In voto quilibetep̄s poteſt diſpenſare. exceptis quibuſdā votis que ſolipape reſeruant̉. vt ſu pͣ habitū eſt. ergo pari ratione in iuramento ſi eſſet diſpēſabile quilibet ep̄s poſſet diſpēſareqd̓ tn̄ videt̉ eſſe ꝯtra iura. nō ergo videt̉ ꝙ in iuramentopoſſit diſpenſari. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ votū eſt maioris obligatiōis qͣꝫ iuramētū. vt ſupͣ dictū eſt. ſed ī voto poteſtdiſpenſari. ergo in iuramēto. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupradictū eſt. neceſſitas diſpēſatiōis taꝫ in iuramēto qͣꝫ in voto eſt ꝓpter hoc ꝙ id qd̓ in ſe vel vniuerſalit̓ ꝯſideratū eſtvtile ⁊ honeſtū. ⁊ ẜm aliquē particularē euentū poteſt eēinhoneſtū ⁊ nociuū qd̓ nō poteſt cadere nec ſub lege necſub voto. ꝙ aūt aliquid ſit inhoneſtū vel nociuū te pugnat his que debent attendi in iuramēto. nam ſi ſit in honeſtū repugnat iuſticie. ſi ſit nociuū repugnat iudicio. etideo pari ratiōe etiā in iuramēto diſpēſari poteſt. ¶ Ad. iergo dd̓m ꝙ diſpēſatio q̄ fit in iuramēto nō ſe extedit adhoc ꝙ aliqͥd ꝯtra iuramētū fiat. hoc enī eſt impoſſibile cūobſeruatio iuramēti cadat ſub p̄cepto diuino. qd̓ eſt indiſpenſabile. ſed ad hoc ſe extēdit diſpēſatio iuramēti vtid qd̓ ſub iuramēto cadebat. ſub iuramēto nō cadat quaſi nō exiſtēs debita materia iuramēti. ſicut ⁊ de voto ſupͣdiximꝰ: materia aūt iuramēti aſſertorij qd̓ eſt de p̄teritovel pn̄ti. in quandā neceſſitatē iam trāſit. ⁊ īmutabilis facta eſt ⁊ ideo diſpenſatio nō refert̉ ad materiā ſed referturad ipſum actū iuramēti. vn̄ talis diſpēſatio directe eſſetꝯtra p̄ceptū diuinū. ſed materia iuramēti ꝓmiſſorij ē aliquid futurū qd̓ variari poteſt. ita .ſ. ꝙ in aliquo euētu poteſt eſſe illicitum ⁊ nociuū. ⁊ per ꝯſequens non eſſet debita materia iuramenti. ⁊ ideo diſpenſari poteſt in iuramēto ꝓmiſſorio. quia talis diſpenſatio reſpicit materiā iuramenti ⁊ nō ꝯtrariat̉ precepto diuino de iuramenti obſeruatione ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ homo poteſt alteri promitterealiquid ſub iuramento dupliciter. Uno modo quādo ꝓmittit aliquid pertinens ad vtilitatem ipſius puta ſi ſubiuramento promittat ſe ſeruiturum ei. vel pecuniam daturum. ⁊ a tali promiſſione poteſt abſoluere ille cui ꝓmiſſio facta eſt. intelligitur enī iam ei ſoluiſſe promiſſum qn̄facit de eo ẜm eius: vtilitatem. Alio modo promittit aliquis alteri quod pertinet ad honorem dei. vel vtilitatemaliorum. puta ſi aliquis iuramēto promittat alicui ſe intraturum religionem vel aliquod opus pietatis facturūet tunc ille cui promittitur non poteſt abſoluere promittentem. quia promiſſio non eſt facta ei principaliter ſeddeo. niſi forte ſit interpoſita conditio ratione cuius poſſitſcilicet ſi illi videbitur cui promittitur. vel aliquid aliudtale. ¶ Ad. iij. dicendum ꝙ quandoqꝫ illud quod caditſub iuramento promiſſorio eſt manifeſte repugnans iuſticie. vel qꝛ ē pctm̄. ſic̄ cū aliqͥs iurat ſe factuꝝ homicidiūvel qꝛ ē maiorꝭ boni impeditiuū. ſic̄ cum aliquis iurat ſe