XCQueſtio

non intraturū religionē. ⁊ tale iuramentuꝫ diſpenſatiōe n̄indiget. ſed in primo caſu tenet̉ aliqͦs tale iuramentū nōſeruare. in ſecūdo aūt caſu licitū eſt ⁊ ſeruare ⁊ nō ſeruarevt ſupͣdictū eſt. Qn̄qꝫ ꝟo aliquid ſub iuramēto ꝓmittit̉de quo dubiū eſt vtrū ſit licitū vel illicitū. ꝓficuū vel nociuū. aut ſimplicit̓ aūt in aliquo caſu. ⁊ in hoc poteſt qͥlibꝫep̄s diſpenſare. Qn̄qꝫ ꝟo ſub iuramēto ꝓmittit̉ aliquidquod eit manifeſte licitū ⁊ vtile. ⁊ in tali iuramēto nō videtur habere locū diſpenſatio vel cōmutatio niſi aliquidmelius occurrat ad cōem vtilitatē faciendū. qd̓ maximevidet̉ ꝑtinere ad poteſtatē pape qui habet curā vniuerſal̓eccleſie. vel etiā abſoluta relaxatio qd̓ etiā ad papā pertinet. ⁊ in oībus generalit̓ que ad diſpenſationē rerū eccleſiaſticarū pertinēt. ſuꝑ quas habet plenitudinē poteſtatꝭſicut ⁊ ad vnūquemqꝫ ꝑtinet irritare iuramentū qd̓ a ſibi ſubditꝭ factū eſt circa ea q̄ eius poteſtati ſubdunt̉. ſicutpater poteſt irritare iuramentū puelle. ⁊ vir vxoris. vt dicitur Numeri. xxx. ſicut ⁊ ſupra de voto dictum eſt.Ad decimuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ iuramentum nō impediat̉ ꝑ aliquā ꝯditioneꝫꝑ. one vel tꝑis. Iuramentū enī ad ꝯfirmationē inducit̉.vt patet per apl̓m ad Hebre. vi. ſed cuilibet ꝯuenit ꝯfirmare dictū ſuū. ⁊ quolibet tꝑe. ergo videt̉ ꝙ iuramentūnō impediat̉ per aliquā ꝯditionē ꝑſone vel tꝑis. ¶ Prete. Maius eſt iurare per deū qͣꝫ ꝑ euāgelia. Un̄ Chryſo.dicit. Si aliqͣ cauſa fuerit. modicū videt̉ facere qui iuratper deū. ſed qͥ iurat ꝑ euāgelia maiuſ aliquid feciſſe videtur. quibus dicēdū eſt. ſtulti ſcripture ꝓpter deū facte ſūtnō deus ꝓpter ſcripturas. ſed cū iuſlibet ꝯditiōis ꝑſone etquolibet tꝑe in cōi locutiōe ꝯſueuerūt iurare per deuꝫ. exgo multo magis licitū eſt eis iurare ꝑ euāgelia. ¶ Pret̓.Idem nō cauſat̉ ex ꝯtrarijs cauſis. qꝛ ꝯtrarie cauſe ſuntꝯtrarioꝝ. ſed aliqͥ excludūt̉ a iuramēto ꝓpter defectū ꝑſone ſicut pueri ante quattuordecim annos. ⁊ etiaꝫ illi qͥ ſemel fuerūt ꝑiuri. nō ergo videt̉ ꝙ aliqͥ ꝓhibeāt̉ iurare vl̓ꝓpter dignitatē. ſicut clerici. aut enā ꝓpter tꝑis ſolēnitatē¶ Pre. Nullus hō viuēs in hoc mudo eſt tante dignitatis ſicut angelus. dicit̉ enī Matth. xi. ꝙ qui minor eſt inregno celoꝝ. maior eſt illo .ſ. Iohanne baptiſta adhuc inmūdo viuēte. ſed angelo ꝯuenit iurare. dicit̉ enī Apocꝭ. x.ꝙ angelus iurauit ꝑ viuentē in ſecula ſeculoꝝ. gͦ nullushō ꝓpter dignitatē debet excuſari a iuramento. ¶ Sꝫ ꝯͣeſt quod habet̉. ij. q. v. Preſbyter vice iuramēti ꝑ ſanctāꝯſecrationē interroget̉. Et. xxij. q. v. dicit̉. Nullus ex eccleſiaſtico ordine cuiqͣꝫ laico quicqͣꝫ ſuꝑ ſancta euāgeliaiurare p̄ſumat ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in iuramēto duo ſunt ꝯſideranda. Unū quidē ex parte dei cuius teſtimoniū inducitur. ⁊ quantū ad hoc debet̉ iuramēto maxima reuerentia. ⁊ ꝓpter hoc a iuramēto excludunt̉ pueri an̄ ānos pubertatis qͥ nō cognnt̉ ad iurandū. qꝛ nōdū hn̄t ꝑfectumvſum rationis quo poſſint cum reuerentia debita iuram̄tum preſtare. Et iterum periuri qui ad iuramentū nō admittuntur. quia ex retroactiſ preſumitur ꝙ debitam reuerentiam iuramento non exhibebūt. Et ꝓpter hoc etiam vtiuramento debita reuerentia exhibeatur dicitur. xxij. q.v. Voneſtum eſt vt qui in ſanctis audet iurare hoc ieiunus faciat cum omni honeſtate ⁊ timore dei. Aliud autēeſt ꝯſiderandū ex parte hoīs cuius dictum iuramento cōfirmat̉. non enim indiget dictum hominis ꝯfirmationeniſi quia de eo dubitatur. hoc autē derogat dignitati ꝑſone vt dubitet̉ de veritate eoꝝ q̄ dicit. ⁊ ideo ꝑſonis ma

gne dignitatis nō ꝯͣuenit iurare. ꝓpter qd̓ dicit̉. ij. q. iiij. cSiquis p̄ſbyter. ꝙ ſacerdotes ex leui cauſa iurare nō debent. tamē ꝓ aliqͣ neceſſitate vel magna vtilitate licitumeſt eis iurare. ⁊ p̄cipue ꝓ ſpūalibꝰ negocijs ꝓ quibꝰ etiaꝫiuramēta comperit p̄ſtare in ſolennibꝰ diebus quibꝰ eſtſpūalibꝰ rebus vacandū. nō aūt tūc ſunt iuramēta p̄ſtanda ꝓ rebus tꝑalibꝰ niſi forte ex magna neceſſitate. ¶ Adi. ergo dd̓m ꝙ quidā ſunt qui dictū ſuū ꝯfirmare nō poſſunt ꝓpter defectū eoꝝ. ⁊ quidā ſunt quoꝝ dictū adeo debet eſſe certū ꝙ ꝯfirmatione nō egeat. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙiuramentū ẜm ſe ꝯſideratū tanto fortius eſt. ⁊ magis obligat. quāto maius eſt id ꝑ qd̓ iurat̉. vt Aug. dic̄ ad Publicolā. ⁊ ẜm hoc maius eſt iurare ꝑ deū qͣꝫ ꝑ euangeliaſed pōt eſſe ecōuerſo ꝓpter modū iuramēti. vtpote ſi iuramentū quod fit per euāgelia fiat cū quadaꝫ de liberationeet ſolēnitate. iuramentū aūt qd̓ ſit per deum fiat leuiter ⁊abſqꝫ deliberationē. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ nihil ꝓhibet aliquod tolli ex ꝯtrarijs cauſis ꝑ modū ſuꝑabūdantie ⁊ defectus. ⁊ hoc mō aliqui impediunt̉ a iuramēto. qꝛ ſuntmaioris auctoritatis qͣꝫ ꝙ eos iurare deceat. aliqͥ ꝟo quiaſunt minoris auctoritatis qͣꝫ ꝙ eoꝝ iuramēto ſtet̉. ¶ Adiiij. dd̓m ꝙ iuramentū angeli inducit̉ nō ꝓpter defectumipſius quaſi nō ſit eius ſimplici dicto credenduꝫ. ſed adoſtendendum id qd̓ dicit̉ ex infallibili dei diſpoſitiōe ꝓcedere. ſicut etiam ⁊ deus aliqn̄ in ſcripturis iuranſ. inducitur ad oſtendendū immobilitatē eiuſqd̓ dicit̉. ſicut apoſtolus dicit ad Heb̓. vi. ¶ Queſtio XCEinde ꝯſiderandūeſt de aſſumptiōe piuini noīs ꝑ modiū adii.ratiōis. Et circa hoc querunt̉ tria. pͥª vtrū liceat adiurare hoīes. 4 vtruꝫ liceat adiutare demones. 3ªvtrū liceat adiurare irrationales creaturas.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ nō liceat hoīem adiurare. Dicit enī Origenesſuꝑ Matth. Eſtimo qm̄ nō oportet vt vir qͥ vult ẜꝫ euāgeliū viuere adiuret alterū. ſi enī iurare nō licet quantuꝫad euangelicū chriſti mādatū. notū eſt qꝛ nec adiurare alterū licet. ¶ Pre. Manifeſtū eſt qm̄ p̓nceps ſacerdotūIeſum illicite adiurauit ꝑ deū viuū. ¶ Pre. Quicunqꝫadiuret aliquē quodāmodo ipſum cōpellit. ſed nō licet alium inuitū cogerere. gͦ videt̉ ꝙ nec licet aliū adiurare.Pre. Adiurare eſt aliquē ad iurandū inducere. ſed inducere aliquē ad iurandū eſt ſuꝑioꝝ q̄ inferioribꝰ iuramētaimponūt. gͦ inferiores ſuꝑiores ſuos nō pn̄t adiurare?Sed ꝯtra eſt ꝙ etiā deū ꝑ aliqͣ ſacra obſecramꝰ eū obteſtantes. apl̓s etiaꝫ fideles obſecrat ꝑ mīam dei. vt patetRo. xij. qd̓ videt̉ ad quādā adiurationē pertiuere. ergolicitū eſt alios adiurare ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ille qui iurat iuraniento promiſſorio per reuerentiam diuini nominis qd̓ad confirmationem ſue ꝓmiſſionis inducit ſeipſum obligat ad faciendum quod promittit quod eſt ſeipſum immobiliter ordinare ad aliquid agendū. ſicut autem homoſeipſum ordinare poteſt ad aliquid agendū. ita etiam alios. ſuperiores quidem deprecando. inferiores autem imperando. vt ex ſupra dictis patet. cuꝫ ergo vtraqꝫ ordinatio per aliquod diuinū ꝯfirmatur. eſt adiuratio. In hoctn̄ differūt ꝙ homo eſt ſuoꝝ actuum dn̄s. nō aūt eſt dn̄seoꝝ que ſunt ab alio agēda. ⁊ ideo ſibijpſi poteſt neceſſitatem imponere ꝑ diuini noīs inuocationē. nō aūt hancneceſſitate poteſt alijs imponere niſi ſubditꝭ qͦs poteſt ex