QueſtioLXXXIX

per caput tuū. qudd exponēs Hierony. dicit. Conſidera ꝙ hic faluator non per deū iurare ꝓhibuit. ſed per celum ⁊ terram ⁊cͣ. ¶ Pre. Pena non debet̉ niſi culpa. ſꝫiuranti per creaturas adhibetur pena. dicit̉ enī. xxij. q. i.Tlericū per creaturā iurantē acerrime obiurgandū. ſi perſtiterit in vitio excōicandū placuit. ergo illicitū eſt ꝑ creaturas iurare. ¶ Pre. Iuramētū eſt actus latrie ſicut dictum eſt. ſed cultus latrie nō debet̉ alicui creature. vt patet Ro. i. ergo nō licet iurare ꝑ aliquā creaturaꝫ. ¶ Sedcontra eſt ꝙ Ioſeph iurauit per ſalutē pharaonis. vt ſegitur Gen̄. xlij. Ex ꝯſuetudine etiā iuratur per euangelium. ⁊ per reliquias ⁊ ꝑ ſanctos. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſup̄dictū eſt. duplex eſt iuramentū. Unū quidē quod fit perſimplicem ꝯteſtationē. inquantū .ſ. teſtimoniū dei inuocatur ⁊ hoc iuramentū innitit̉ diuine veritati ſicut ⁊ fides.fides aūt eſt per ſe quidem ⁊ pͥncipalit̓ de deo qui eſt ipſaveritas. ſecūdario aūt de creaturis in quibus veritas deirelucet. vt ſu pͣ habitū eſt. ⁊ ſimilit̓ iuramētuꝫ p̄ncipaliterrefertur ad ipſum deū cuius teſtimoniū inuocat̉. ſecūdario autem aſſumunt̉ ad iuramentū alique creature n̄ ẜmſe: ſed inquantū in eis diuina veritas maniſeſtat̉. ſicut iuramus ꝑ euageliū. id eſt. per deū cuius veritas in euāgelio manifeſtat̉. ⁊ per ſanctos qui hanc veritatē credider̄tet obſeruauerūt. Alius aūt modus iurādi eſt ꝑ execrationem. ⁊ in hoc iuramēto inducit̉ creatura aliqua vt ī quadiuinū iudiciū exerceat̉. ⁊ ſic ſolet hō iurare per caput ſuum aūt per filiū ſuū. aut per aliquā aliā rem quā diligit.ſicut ⁊ apl̓s iurauit. ij. ad Corinth. i. dicens. Ego teſtē deum inuoco in aīam meam. Ꝙ aūt Ioſeph ꝑ ſalutē pharaonis iurauit. vtroqꝫ modo intelligi poteſt. vel per modum execratiōis quaſi ſalutē Pharaoniſ obligauerit d̓ovel per modū ꝯteſtatiōis quaſi ꝯteſtando veritatē diuine iuſticie. ad cuius executionem p̓nc ipes terre ꝯſtituunt̉¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ dn̄s ꝓhibuit iurare per creaturas.ita ꝙ eis adhibeat̉ reuerentia dīna. Un̄ Hierony. ibidēſubdit. ꝙ iudei per angelos ⁊ cetera hmōi iurātes. creaturas venerabant̉ dei honore. ⁊ eadem ratione punit̉ ẜꝫcanones clericus per creaturā iurans. qd̓ ad blaſphemiāinfidelitatis ꝑtinet. Un̄ in ſequēti. c. d̓r. Si quis per capillum dei vel caput iurauerit. vel alio modo blaſphemia ꝯtra deū vſus fuerit. ſi in eccleſiaſtico ordine eſt deponat̉. Et per hoc patet rn̄ſio ad ſecundū. ¶ Ad. iij. dd̓ꝫ.ꝙ cultus latrie adhibet̉ ei cuius teſtimoniū iurādo inuocatur. ⁊ ideo precipit̉ Exo. xxiij. Per nomē externoꝝ deorum nō iurabitis. nō aūt exhibet̉ cultus latrie creaturis q̄in iuramento aſſumunt̉ ẜm modos p̄dictos.Ad ſeptimū ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ iuramentū nō habeat vim obligādi. Inducit̉enī iuramentū ad ꝯfirmandū veritatē eius quod d̓r. ſedqn̄ aliquis dicit aliquid de futuro. verū dicit etiam ſi nōeueniat quod dicit. ſicut Paulus qͣꝫuis nō iuerit Corinthum ſicut dixerat. non tamen eſt mentitus vt patet. ij.ad Corinth .i. ergo videtur ꝙ iuramentū non ſit obligatoriū. ¶ Pre. Uirtus non eſt ꝟtuti ꝯtraria. vt dicit̉ inp̄dicamentis. ſed iuramentū eſt actus ꝟtutis vt dictū eſtqn̄qꝫ aūt eſſet ꝯtra ꝟtutē aut in aliquod eius impedimētum ſiquis ſeruaret id quod iurauit. ſicut cū aliquiſ iuretſe facere aliquod peccatū. vel cū iurat deſiſtere ab aliquoopere virtutis ergo iuramentū non eſt ſemꝑ obligatoriū¶Pre. Quandoqꝫ aliquis inuitus compellitur ad hocꝙ ſub iuramento aliquid promittat. ſed tales a iuramē-

ti nexibus ſunt per romanos pontifices abſoluti. vt habetur extra de iureiura. c. verum. in e. q. ⁊cͣ. ergo iuramentum non ſemper eſt obligatoriū. ¶ Pret̓. Nullus poteſtobligari ad duo oppoſita. ſed qn̄qꝫ oppoſitū eſt quod intendit iurans ⁊ quod intendit ille cui iuramentū preſtat̉ergo iuramentū non poteſt ſemꝑ eſſe obligatoriū. ¶ Sꝫꝯtra eſt quod dicit̉ Matth. v. Reddas dn̄o iuramentatua. ¶ Rn̄. ꝙ obligatio refertur ad aliquid quod eſt faciendū vel dimittendū. vnde nō videt̉ teſpicere iuramētūaſſertoriū quod eſt d̓ pn̄ti vel de p̄terito. neqꝫ etiā iuramētum de his que ſunt ꝑ alias cauſas fienda ſicut ſiquis iuramento aſſereret ꝙ cras pluuia eſſet futura. ſed ſolum inhis que ſunt fienda per illū qui iurat. Sicut aūt iuramentum aſſertoriū quod eſt de p̄terito vel de p̄ſenti debet habere veritatem. ita etiā ⁊ iuramentū de his que ſunt fienda a nobis in futurū. ⁊ ideo vtrūqꝫ iuramentū habet quādam obligationē. diuerſimode tn̄. quia in iuramēto qd̓ ēde p̄terito vel pn̄ti. obligatio eſt nō reſpectu rei que iaꝫ fuit vel eſt. ſed reſpecu ipſius actus iurādi. vt .ſ. iuret id qd̓iam verum eſt vel fuit. ſed in iuramēto quod preſtat̉ dehis que ſunt fienda a nobis. obligatio cadit ecōuerſo ſuꝑrem quā aliquis iuramēto firmauit. Tenet̉ enī aliqͥs vtfaciat verū eſſe id qd̓ iurauit. alioqͥn deeſt veritas a iuramento. Si aūt eſt talis res que in eius poteſtate nō fuitdeeſt iuramēto diſcretiōis iudiciū. niſi forte qd̓ erat ei poſſibile qn̄ iutauit reddat̉ ei impoſſibile per aliquē euentūputa cū aliquis iurat ſe pecuniā ſoluturū que ei poſtmodum vi vel furto ſubtrahit̉. tunc enī videt̉ excuſatꝰ eſſe afaciendo quod iurauit. licet teneatur facere quod in ſe eſtſicut etiam ſupͣ circa obligationē voti diximꝰ. Si ꝟo ſitquidem poſſibile fieri. ſed fieri non debeat. vel quia eſt ꝑſe malū. vel quia eſt boni impeditiuū. tunc iuramento deeſt iuſticia. ⁊ ideo iuramentū non eſt ſeruandū in eo caſuquo eſt pctn̄i vel boni impeditiuū. ẜm enī Aug. vttunqꝫeoꝝ vergit in deteriorē exituꝫ. Sic ergo dd̓m eſt ꝙ quicunqͣꝫ iurat aliquid ſe facturū obligatur ad id faciendumad hoc ꝙ veritas impleat̉. i tamen alij duo comites aſſint .ſ. iudiciū ⁊ iuſticia. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ aliud eſt deſimplici verbo. aliud de iuramento in quo dīnū teſtimonium imploratur. ſufficit enī ad veritatem verbi ꝙ aliquis dicat id quod ꝓponit ſe facturum. quia hoc iam verum eſt in ſua cauſa .ſ. in ꝓpoſito facientiſ. ſed iuramentūadhiberi non debet niſi in re de qua aliquis firmiter certꝰeſt. ⁊ ideo ſi iuramentū adhibeatur ꝓpter reuerentiam diuini teſtimonij quod inuocatur. obligatur homo vt faciat eſſe verum id quod iurauit ẜm ſuam poſſibilitateꝫ. niſi in deteriorem exitum vergat vt dictum eſt. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙ iuramentum poteſt vergere in deteriorem exitum dupliciter. Uno modo quia ab ipſo principio habetpeiorem exitum. vel quia eſt ẜm ſe malum. ſicut cum aliquis iurat ſe patraturū adulteriuꝫ. ſiue quia eſt maiorisboni impeditiuū. puta cū aliquis iurat ſe non intratutuꝫreligionem. vel ꝙ non fiet clericus. aut ꝙ non accipiet p̄lationem in quo caſu expedit eum accipere. vel ſi quid aliud eſt huiuſmodi. huiuſmodi enī iuramentum a prīcipioeſt illicitum. differenter tamen. quia ſiquis iuret ſe facturum aliquod peccatū. ⁊ peccat iurando. ⁊ peccat iuramētum ſeruando. ſiquis aūt iurat ſe non facturum aliquodmelius bonū. quod tamen facere non tenetur. peccat quidem iurādo inquantum ponit obicem ſpūiſctō qui eſt boni ꝓpoſiti inſpirator. non tamen peccat iuramentū ſeruado. ſed multo melius facit ſi non ſeruet. Alio moͣ ꝟgīt in