QueſtioLXXXIX

ẜm illud. i. ad Timoth. v. Nihil faciens ſine p̄iudicio.id eſt. ſine p̄cedenti iudicio. ergo hec tria non magꝭ debētaſſociari iuramēto qͣꝫ alijs hūanis actibus. ¶ Sed ꝯtra ēquod dicitur Hiere. iiij. Iurabis. viuit dn̄s in veritate īiudicio ⁊ iuſticia. quod exponens Hierony. dicit. Aīaduertendū eſt ꝙ iuſiurandū hos habet comites .ſ. veritatem. iudiciū. ⁊ iuſticiam. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupͣ dictūeſt. iuramentū nō eſt bonū niſi ei qui bene vtitur iuramēto. ad bonū aūt vſum iuramenti duo requirunt̉. p̄ꝰ quidem ꝙ aliquis nō leuiter ſed ex neceſſaria cauſa ⁊ diſcrete iuret. ⁊ quantū ad hoc requirit̉ iudiciū .ſ. diſcretiōis exparte iurantis. 2ª quantū ad id quod per iuramentū ꝯfirmatur. vt .ſ. neqꝫ ſit falſum. neqꝫ ſit aliquid illicitū. ⁊ quātum ad hoc requiritur veritas per quā aliquis iuramento ꝯfirmat quod verum eſt. ⁊ iuſticia per quam ꝯfirmarquod licitū eſt. iudicio autem caret iuramentū incautumveritate aūt iuramentū mendax. iuſticia aūt iuramentuꝫiniquū ſiue illicitū. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ iudiciū non ſumitur hic pro executiōe iuſticie. ſed pro iudicio diſcretionis. vt dictum eſt. neqꝫ etiam veritas hic accipit̉ ẜm ꝙēpars iuſticie. ſed ẜm ꝙ eſt quedā ꝯditio locutiōis. ¶ Adij. dd̓m ꝙ deuotio ⁊ fides ⁊ oīa huiuſmodi que exigunt̉ad debitu modū iurandi. intelligunt̉ in iudico. alia enimduo pertinent ad rem de qua iuratur. vt dictuꝫ eſt. qͣꝫuispoſſet dici ꝙ iuſticia pertinet ad cauſam per quā iuratur.¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ in iuramēto eſt periculū magnū. tumꝓpter dei magnitudinē cuius teſtimoniū inuocat̉. tū etiaꝫꝓpter labilitatē lingue hūane cuius verba iutamēto ꝯfirmant̉. ⁊ ideo huiuſmodi magis requirunt̉ ad iuramētuꝫqͣꝫ ad alios humanos actus.Ad quartū ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ iuramentū non ſit actus religionis ſiue latrie.Actus enī latrīe ſunt circa aliqua ſacra ⁊ diuina. ſed iuramenta adhibent̉ circa ꝯtrouerſias humanas. vt apl̓usdicit ad Heb̓. vi. ergo iurare nō eſt actus religiōis ſeu latrie. ¶ Pre. Ad religionē pertinet cultum deo offerre. vtTullius dicit. ſed ille qui iurat. nihil deo offert ſed deū inducit in teſtem. ergo iurare nō eſt actus religionis ſeu latrie. ¶ Pre. Finis religionis ſeu latrie eſt renerentiā d̓oexhibere. hoc aūt nō eſt finis iuramenti ſed potius aliqd̓verbū ꝯfirmare. ergo iurare nō eſt actus religiōiſ. ¶ Sꝫꝯtra eſt qḋ dicit̉ Deutꝰ. vi. Dn̄m deū tuū timebis. ⁊ ipſi ſoli ſeruies. ac ꝑ nomē illiꝰ iurabis. loquit̉ aūt ibi d̓ ſeruitute latrie. ergo iurare eſt actus latrie. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙſicut ex dictis patꝫ ille qui iurat inuocat diuiuū teſtimoniū ad ꝯfirmandū ea que dicit. nihil autem ꝯfirmat̉ niſiper aliquod quod certius eſt ⁊ potius. ⁊ ideo in hocipſoꝙ homo perideū iurat ꝓuidet̉ deū potiorē. vtpote cuiꝰ veritas eſt indefectibilis ⁊ cognitio vniuerſal̓. ⁊ ſic deo aliqͦmodo reuerentiā exhibet. Unde ⁊ apl̓s dicit ad Heb̓. viꝙ hoīes per maiores ſe iurant. Et Hierony. dicit ſuperAatth. ꝙ qui iurat. aut veneratur aūt diligit eū ꝑ quēiurat. Phūs etiam dicit in .i. metaphi. ꝙ iuramentū ē honorabiliſſimū. exhibere auteꝫ reuetentiā deo pertinet adre ligionem ſiue latriam. Unde manifeſſū eſt ꝙ iuramentum eſt actus religiōis ſiue latrie. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ īiuramento duo ꝯſiderantur .ſ. teſtimoniū quod inducit̉.et hoc eſt diuinū ⁊ id ſuper quo inducitur teſtimoniū. vl̓quod facit neceſſitatem teſtimoniū inducēdi. ⁊ hoc ē humanū. pertinet ergo iuramentū ad religionē ratione pͥminon aūt ratione ſecūdi. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ in hoc ipſo ꝙ ali

quis aſſumit deū in teſtem ꝑ modū iuramēti ꝓfitet̉ eummaiorē. quod ꝑtinet ad dei reuerentiaꝫ. ⁊ ſic aliqͥd offertdeo .ſ. reuerentiā ⁊ honorē. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ oīa que facimus debemꝰ in dei reuerentiā facere. ⁊ ideo nihil ꝓhibet ſi in hocipſo ꝙ intendimꝰ hoīem certificare deo reuerentiā exhibeamꝰ. ſic enī debemꝰ aliquid in dei reuerentiāfacere vt ex hoc vtilitas ꝓximis ꝓueniat. qꝛ etiam deusoperatur ad ſuam gloriam ⁊ noſtram vtilitatem.Ad quintum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ iuramentū ſit appetendū ⁊ rrequentandū tāqͣꝫvtile ⁊ bonū. Sicut enī votū eſt actus latrie. ita ⁊ iuramētum. ſed facere aliqͥd ex voto eſt laudabilius ⁊ magꝭ meritoriū. quia votū eſt actus latrie. vt ſupͣ dictū eſt. ergo pari ratione facere vel dicere aliqͥd cū iuramēto eſt laudabilius. ⁊ ſic iuramentū eſt appetendū tanqͣꝫ per ſe bonum.Pre. Hierony. dicit ſuꝑ Matth. ꝙ qui iurat. aut veneratur aūt diligit eū per quē iurat. ſed venerari aūt diligere deū eſt appetendū tanqͣꝫ per ſe bonū. ergo ⁊ iuramētum. ¶ Pre. Iuramentū ordinat̉ ad ꝯfirmationem ſeucertificationem. ẜm ꝙ homo ꝯfirmet ſuū dictū bonū eſt.ergo iuramentū eſt appetendū tanqͣꝫ bonū. ¶ Sed ꝯtra ēquod dicit̉ Eccl. xxiij. Uir multū iurans replebit̉ iniqͦiate. Et Aug. dicti in libꝰ ꝯtra mēdaciū. ꝙ p̄ceptū dn̄i d̓ ꝓhibitione iuramēti ad hoc poſitū eſt. vt quantū in te eſt n̄affectes vt quaſi ꝓ bono eū aliqua delectatione appetasIiuſiurandū. Rn̄. dd̓m ꝙ id qd̓ nō querit̉ niſi ad ſubueniēduꝫ alicui defectui nō numerat̉ inter ea que ſunt ꝑ ſe appetenda. ſed inter ea que ſunt neceſſaria. ſicut patet d̓ medicina que querit̉ ad ſubueniendū infirmitati. iuramentum aūt querit̉ ad ſubueniendū alicui defectui. quo .ſ. vnihomo alteri diſcredit. ⁊ ideo iuramentū nō eſt habenduꝫinter ea que ſunt ꝑ ſe appetēda. ſed inter ea que ſunt huicvite neceſſaria. quibꝰ indebite vtit̉ quicūqꝫ eis vtit̉ vltraterminos neceſſitatis. Unde Aug. dicit in libꝰ de ſer. do.in mon. Qui intelligit no in bonis. id eſt. ꝑ ſe appetēdisſed in neceſſarijs iurationē habendā refrenat ſe quantuꝫpoteſt vt nō ea vtat̉ niſi neceſſitas cogat. ¶ Ad. i. gͦ dd̓mꝙ alia ratio eſt de voto ⁊ iuramēto. nā ꝑ votū aliqͥd ī deireuerentiā ordinamꝰ. vnde ex hocipſo fit religionis actꝰ.ſed in iuramēto ecōuerſo reuerētia dīni noīs aſſumit̉ adꝓximi ꝯfirmationē. ⁊ iō illud qd̓ iuramēto ꝯfirmat̉ nonꝓpter hoc fit religiōis actus. qꝛ ẜm finē morales actꝰ ſpecies ſortiunt̉. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ille q̄ iurat vtit̉ quidē veneratione aūt dilectione eius ꝑ quē iurat. nō aūt ordinat iuramentū ad venerandū aūt diligendū eū ꝑ quē iurat. ſꝫad aliqͥd aliud qd̓ eſt neceſſariū pn̄ti vite. ¶ Ad. iij. dd̓mꝙ ſicut medicina eſt vtilis ad ſanandū. ⁊ tn̄ quāto magiſeſt ꝟtuoſior tanto maius nocumētū inducit ſi nō debiteſumatur. ita etiā nuramentū vtile quidē eſt ad ꝯfirmationem. tamen quāto eſt magis venerandū tanto eſt magisꝑiculoſum niſi debite inducat̉. quia vt dicit̉ Eccl. xxiij.Si fruſtrauerit. id eſt. deceꝑit fratrē delictū ipſius ſupraipſum erit. ⁊ ſi diſſimulauerint. quaſi per ſimulationemiurando falſum. delinquit dupliciter. quia .ſ. ſimulata eqͥtas eſt duplex iniqͥtaſ. ⁊ ſi inuanū iurauerit. id eſt. ſine debita cauſa ⁊ neceſſitate. nō iuſtificabit̉:Ad ſextuꝫ ſic procediturUidetur ꝙ non liceat per creaturas iurare. Dicitur enīCatth. v. Ego dico vobis. non iurare omnino. neqꝫ percelum. neqꝫ per terram. neqꝫ per hieroſolymam. neqꝫ