QueſtioLXXXII
ea exhibebant que ſolent hominibꝰ exhiberi. quia ſcilicetimmortalibus non conueniunt ea que ſunt mortalium. ſꝫhec multo minus ꝯueniūt deo vero qui eſt excelſus ſuperoēs deos. ergo videt̉ reprehenſibile eſſe ꝙ aliquis corꝑalibꝰ actibꝰ deū colit. non ergo hꝫ religio corporales actus.¶ Sed ꝯtra eſt qḋ in pͣs dicit. Cor meū ⁊ caro mea exulrauerūt in deū viuū. ſed ſicut interiores actus ꝑtinent adcor. ita exteriores actus ꝑtinēt ad mēbra carnis. ergo videt̉ ꝙ deus ſit colendus nō ſolū interioribꝰ actibꝰ. ſed etiāexterioribꝰ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ deo reuerentiā ⁊ honorē exhibemus. non ꝓpter ſeip̄m. qꝛ in ſeip̄o eſt gloria plenus cuinihil a creatura adijc ī pōt. ſed ꝓpter nos. qꝛ videlicet perqd̓ deuꝫ reueremur ⁊ honoramus. mens noſtra ei ſubijcit̉⁊ in hoc eius ꝑfectio ꝯſiſtit. q̄libet enī res ꝑficit̉. ⁊ ꝑ hoc ꝙſubdit̉ ſuo ſuꝑiori ſicut corpus ꝑ hoc ꝙ viuificat̉ ab anima. ⁊ aer ꝑ hoc ꝙ illuminat̉ a ſole. mens aūt humana indiget ad hoc ꝙ coniungat̉ deo ſenſibilium manuductiōe.qꝛ inuiſibilia ꝑ ea que facta ſunt intellecta conſpiciunturvt Apl̓s dicit Roma .i. ⁊ ideo in diuino culto neceſſe eſtaliquibꝰ corꝑalibus vti vt eis quaſi ſignis quibuſdā mēshoīs excitet̉ ad ſpūales actus quibꝰ deo coniungit̉. ⁊ id̓oreligio hꝫ quidem interiores actus quaſi principales ⁊ ꝑſe ad religionē ꝑtinentes. exteriores ꝟo actus quaſi ſecudarios ⁊ ad interiores actus ordinatos. ¶ Ad. i. gꝰ dd̓mꝙ dn̄s loquit̉ qͣꝫtum ad id qd̓ eſt principale ⁊ ꝑ ſe intētūin cultū diuino. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ hmōi exteriora nō exhibent̉ deo quaſi his indigeat. ẜm illud pͣs. Nunqͥd manducabo carnes thauroꝝ. aut ſanguinē hircoꝝ potabo? ſed exhibent̉ deo tanqͣꝫ ſigna interioꝝ ⁊ ſpūaliū oꝑm que per ſedeus acceptat. Unde Augu. dicit in. x. de ciui. dei. Sacrificiū viſibile inuiſibilis ſacrificij ſacramētum .i. ſacrum ſignū eſt. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ idolatre derident̉ ex hoc ꝙ eaq̄ ad hoīes ꝑtinent idolis exhibebant nō tanqͣꝫ ſigna excitantia eos ad aliqua ſpūalia. ſed tanqͣꝫ ꝑ ſe eis accepta. etprecipue quia erant vana ⁊ turpia.Ad octauum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ religio non ſit idē ſanctitati. Religio enī eſt q̄dam ſpēalis virtus. vt habitū eſt. ſanctitas aūt dicit̉ eē generalis virtus. eſt enī faciēs fideles ⁊ ſeruātes ea q̄ ad deum ſunt iuſta. vt Andronicus dicit. ergo ſāctitas non eſtidē religioni. ¶ Pre. Sctītas mundiciā importare videt̉. Dicit enī Diony. xij. ca. de diui. no. ꝙ ſctītas eſt aboī immundicia libera ⁊ ꝑfecta ⁊ oīno immaculata mundicia. mundicia aūt maxīe videt̉ ꝑtinere ad tꝑantia que turpitud ines corꝑales excludit. cum ergo religio ad iuſticiaꝫꝑtineat videt̉ ꝙ ſanctitas nō ſit idē religioni. ¶ Pre. Eaque diuidunt̉ ex oppoſito nō ſunt idē. ſed in quadā enūeratōe ꝑtiū iuſticie ſctītatis ꝯdiuidit̉ religioni. vt ſupͣ habitū eſt. ergo ſctītas nō eſt idē religio. ¶ Sed ꝯtra ē quoddicit̉ Lu. i. Seruiamus illi in ſctītate ⁊ iuſticia. ſed ſeruire deo ꝑtinet ad religionē. vt ſupra habitū eſt. ergo religioeſt idem ſanctitati. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nomen ſctītatis duovidet̉ importare. Uno quidē mō mundiciā. ⁊ huic ſignificatōi cōpetit nomē grecū. dicitur enī agyos .i. ſine terra.Alio mō importat firmitatē. vn̄ apud antiquos ſctā dicebant̉ q̄ legibꝰ erant muuita vt violari nō deberēt. vn̄ ⁊ d̓raliquid eſſe ſancitū. qꝛ eſt lege firmatū. Pōt etiā ẜm latinos hoc nomē ſctūs ad mundiciā ꝑtinere vt intelligat̉ ſanctus quaſi ſanguine tinctus eo ꝙ antiquitus illi qui purificari volebāt ſanguine hoſtie tingebant̉. vt Iſido. dicitin li. ethi. ⁊ vtraqꝫ ſignificatio cōperit vt ſctītas attribuat̉
his q̄ diuino cultui applicant̉. ita ꝙ nō ſolū hoīes ſed etiam templū ⁊ vaſa ⁊ alia hmōi ſctīficari dicuntur ex hoc ꝙcultui diuino applicant̉. mūdicia enī neceſſaria eſt ad hoꝙ mens deo applicet̉. qꝛ mens hūana inquinat̉ ex hoc ꝙinferioribꝰ rebus ꝯiungit̉. ſicut q̄libet res ex immixtōe peioris ſordeſcit. vt argentū ex immixtione plumbi. Oꝑtetaūt ꝙ mens ab inferioribꝰ rebus abſtrahat̉ ad hoc ꝙ ſup̄me rei poſſit cōiungi. ⁊ ideo mens ſine mūdicia deo applicari nō pōt. Un̄ ad Hebre. vl. d̓r. Pacē ſequimini cumoībus ⁊ ſctīmoniā ſine qua nemo videbit deū. Firmitasenī exigit̉ ad hoc ꝙ mens deo applicet̉. applicat̉ enī ei ſicutvltimo fini ⁊ prīo principio. hmōi aūt oꝑtet maxime immobilia eſſe. Un̄ dicebat Apl̓s Roma. viij. Certus ſumꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita ſeꝑabit me a charitate d̓i. Sic ergo ſcūtas d̓r ꝑ quam mens hoīs ſeip̄am ⁊ ſuos actus applicat deo. vn̄ non differt a religionē. ẜm eſſentiā. ſed ſolūrōne. Nam religio d̓r ẜm ꝙ exhibet deo debitū famulatūin his q̄ ꝑtinent ſpāliter ad cultū diuinū. ſicut in ſacrificiis. oblationibꝰ. ⁊ alijs hmōi. Sctītas aūt dicit̉ ẜm ꝙ hōnon ſolū hec ſed aliaꝝ virtutū oꝑa refert in deū. ẜm ꝙ hōſe diſponit ꝑ bona quedā oꝑa ad cultū diuinū ꝑtinentia.¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ ſctītas eſt quedā ſpālis virtus ẜmeſſentiā. ⁊ ẜm hoc eſt quodāmō eadē religioni. hꝫ aūt quādam generalitatē ẜm ꝙ oēs virtutū actus ꝑ imꝑium ordiuat in bonū diuinū. ſicut ⁊ iuſticia legalis d̓r generalisvirtus inqͣꝫtum ordinat oīuꝫ virtutū actus in bonū ꝯmune ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ tꝑantia mundiciā quidē oꝑat̉. nontn̄ ita ꝙ habeat rōnem ſctītatis niſi reſerat̉ in deū. Un̄ deip̄a virginitate dicit Augu. in li. de virginitate. ꝙ non qꝛvirginitas eſt. ſed qꝛ deo dicata eſt. honoratur. ¶ Ad. iijdd̓m ꝙ ſctītas diſtīcta ē a religiōe ꝓpter differētiā p̄dictā.nō qꝛ differūt re ſꝫ rōe. vt dictū ē. ¶ Qō LXXXIIEinde cōſideraduꝫeſt de actibꝰ religionis. Et prīo de actibꝰ interioribꝰ qui ẜm p̄dicta ſunt prīcipaliores. ſcd̓ode actibꝰ exterioribꝰ qͥ ſunt ſcd̓arij. interiores aūt actus religionis vident̉ eſſe deuotio ⁊ orō. primo ergo de deuotiōeagēdū eſt. ſcd̓o de orōne. Circa primū querunt̉ quattuorprimo vtrū deuotio ſit ſpālis actus. ſcd̓o vtrū ſit actꝰ religionis. tertio de cā douotionis. quarto de eius effectu.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ deuotio non ſit ſpālis actus. Illud enī qḋ ꝑtinet ad modū alioꝝ actuū non videt̉ eſſe ſpālis actus. ſeddeuotio videt̉ ꝑtinere ad modū alioꝝ actuum. Dicit̉ enīij. Para. xxix. Obtulit vniuerſa multitudo hoſtias ⁊ laudes ⁊ holocauſta mente deuota. ergo deuotio nō eſt ſpālisactus. ¶ Pre. Nullus ſpālis actus inuenit̉ in diuerſisgeneribus actuum. ſed deuotio inuenitur in diuerſis generibus actuuꝫ .ſ. in actibꝰ corꝑalibꝰ. ⁊ etiā ſpūalibꝰ. dicit̉enī aliquis ⁊ deuote meditari ⁊ deuote genuflectere. ergodeuotio non eſt ſpālis actus. ¶ Pre. Oīs actꝰ ſpālis auteſt appetitiue aut cognoſcitiue virtutis. ſed deuotio neutrieaꝝ appropriat̉. vt ptꝫ diſcurrēti ꝑ ſingl̓as ſpēs actuū vtriuſqꝫ ꝑtis q̄ ſupͣ enumerate ſunt. ergo deuotio non eſt ſpālis actus. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ actibꝰ meremur. vt ſupra habitū eſt. ſed deuotio habet ſpālem rationē merendi. ergodeuotio eſt ſpālis actus. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ deuotio dicitur adeuouendo. vn̄ deuoti dicunt̉ qui ſeip̄os quodāmō deo deuouent vt ei ſe totaliter ſubdāt. ꝓpter qd̓ ⁊ olim apud gentiles deuoti dicebantur qui ſeip̄os idolis deuouebant in
n 2