QueſtioLXXXI

compētit ſingularis excellentia. inqͣꝫtum oīa in infinitumtrāſcendit ẜm omnimodū exceſſum. vn̄ ei debet̉ ſpālis honor. ſicut in rebꝰ humanis videmus ꝙ diuerſis excellentijs ꝑſonarū diuerſus honor debet̉. alius quidē prī. aliusregi. ⁊ ſic de alijs. vn̄ manifeſtū eſt ꝙ religio eſt ſpālis virtus. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ om̄e opus ꝟtutis dicit̉ eſſe ſacrificiū inqͣꝫtū ordinat̉ ad dei reuerentiā. vn̄ ex hoc nō habet̉ ꝙ re ligio ſit generalis ꝟtus. ſed ꝙ imꝑet oībus alijsꝟtutibꝰ vt ſupra dictū eſt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ oīa ẜm ꝙ ingl̓iam dei fiunt ꝑtinēt ad religionē. nō quaſi ad elicientēſed quaſi ad imꝑantē. illa aūt ꝑtinēt ad religionē elicientēq̄ ẜm rationē ſue ſpēi ꝑtinēt ad reuerentiā dei. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ obiectū amoris eſt bonū. obiectū aūt honoris veīreuerentie eſt aliqͥd excellens. bonitas aūt dei cōmunicat̉creature. non aūt excellentia bonitatis eiꝰ. ⁊ iō charitas qͣdiligit̉ deus nō eſt virtus diſtincta a charitate qua diligtur ꝓximus. religio aūt qua honorat̉ deus diſtinguit̉ avirtutibꝰ quibus honorat̉ proximus.Ad quintum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ religio ſit virtus theologica. Dicit enī Augu. īenchiridion ꝙ deus colit̉ fide ſpe ⁊ charitate q̄ ſunt ꝟtutes theologice. ſed cultū deo afferre ꝑtinet ad religionē. ergo religio eſt ꝟtus theologica. ¶ Pre. Uirtus theologica dicitur que habet deum pro obiecto. religio autem haber deum pro obiecto. quia ad ſolum deum ordinat vt dictum eſt. ergo religio eſt ꝟtus theologica. ¶ Pre. om̄isꝟtus vel eſt iheologica vel intellectualis vl̓ moralis vt exſupra dictis ptꝫ. manifeſtū eſt aūt ꝙ religio nō eſt virtusintellectualis. qꝛ eius ꝑfectio nō attēdit̉ ẜm ꝯſiderationēveri. ſil̓r etiā non ē virtus moralis cuiꝰ ꝓpriū eſt tenere mediū inter ſuꝑfluū ⁊ diminutū. nō enī aliquis pōt ſuꝑfluedeū colere. ẜm illud Eccl̓. xliij. Gn̄dicentes dn̄m exaltate illū quantū poteſtis. maior enī eſt oī laude. ergo relindtur ꝙ ſit ꝟtus theologica. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ ponit̉ ꝑs iuſticie q̄ eſt virtus moralis. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt.religio eſt q̄ deo debitū cultū affert. Duo ergo in religione ꝯſiderant̉. Unū quidē ꝙ religio deo affert .ſ. cultus. ethoc ſe hꝫ ꝑ modū materie ⁊ obiecti ad religionē. Aliud autem ē id cui affert .ſ. deus cui cultus adhibet̉. nō ꝙ actꝰ qͥbus deus colit̉ ip̄m deū attingat. ſicut cū credimꝰ deo credendo deū attingimus. ꝓpter qd̓ ſupra dictū eſt ꝙ deus ēfidei obiectū nō ſolum inqͣꝫtū credimus deū. ſed inqͣꝫtuꝫcredimus deo. affert̉ aūt deo debitus cultus inqͣꝫtū actuſquidā quibꝰ deus colit̉ in dei reuerentiā fiunt puta ſacrificioꝝ oblationes ⁊ alia hmōi. Un̄ manifeſtū eſt ꝙ deusnon comꝑat̉ ad virtutē religionis ſicut materia vel obiectū. ſed ſicut finis. ⁊ iō religio nō eſt ꝟtus theologica cuiꝰobiectū eſt vltimꝰ finis. ſed eſt ꝟtus moralis cuius eſt eſſecirca ea q̄ ſunt ad finem. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ ſꝑ potētiavl̓ ꝟtus q̄ opponit̉ circa finē. ꝑ imꝑium mouet potentiaꝫvel ꝟtutē oꝑantē ea que ordinant̉ in finē illū. ꝟ̓tutes aūttheologice .ſ. fides. ſpes. ⁊ charitas hn̄t actū circa deum ſicut circa ꝓpriū obiectū. ⁊ ideo ſuo imꝑio cauſant actū religionis. quo oꝑat̉ quedā in ordine ad deū. ⁊ ideo Augu.dicit ꝙ deus colit̉. fide. ſpe. ⁊ charitate. ¶ Ad. ij dd̓m ꝙreligio ordinat hoīem in deū. non ſicut in obiectum ſꝫ ſic̄in finem. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ religio nō eſt ꝟtus theologica neqꝫ intellectualis. ſed moralis cuꝫ ſit ꝑs iuſticie. ⁊ medium in ipſo accipit̉ non quidē inter paſſiones. ſed ẜmquandā equalitate inter oꝑationes q̄ ſunt ad deū. Dicoautē equalitatē non abſolute. qꝛ deo non pōt tantum ex-

hiberi qͣꝫtum ei debet̉. ſed ẜm quandam conſiderationemhumane facultatis ⁊ diuine acceptionis. ſuperfluum aūtin his que ad diuinū cultū ꝑtinent eſſe pōt. non ẜm circūſtantiā qͣꝫti. ſed ẜm alias circūſtantias. puta qꝛ cultus diuinus exhibet̉ cui non debet exhiberi vel quando non debet. vel ẜm alias circumſtantias prout non debet.Ad ſextuꝫ ſic procediturvidet̉ ꝙ religio non ſit p̄ferenda alijs virtutibꝰ moralibꝰPerfectio enī virtutis moralis ꝯſiſtit in hoc ꝙ attingitmediū. vt ptꝫ in. ij. ethi. ſed religio deficit in attingendomediū iuſticie. qꝛ non reddit deo oīno equale. ergo religionō ē potior alijs virtutibꝰ moralibꝰ. ¶ Pre. In his quehoībus exhibent̉ tanto videt̉ aliquid eſſe laudabilius qͣꝫto magis indigenti exhibet̉. Un̄ dicit̉ Eſa. lviij. Frangeeſurienti pane tuū. ſed deus nō indiget aliquo qd̓ ei a nobis exhibeat̉. ẜm illud pͣs. Dixi dn̄e deus meꝰ es tu qm̄bonoꝝ meorum non egeſ. ergo religio videt̉ minus laudabilis alijs virtutibꝰ ꝑ quaſ hoībꝰ ſubuenit̉. ¶ Pre. Quāto aliqͥd fit ex maiori neceſſitate. tāto minus eſt laudabileẜm illud. i. ad Coꝝ. ix. Si euāgelizauero nō eſt mihi gl̓ianeceſſitas mihi incumbit. vbi aūt eſt maius debitū ibi eſtmaior neceſſitas. cū ergo deo maxime ſit debitū qd̓ ei abhoīe exhibet̉. videt̉ ꝙ religio ſit minus laudabilis int̓ virtutes humanas. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Exo. xx. ponunt̉. primo p̄cepta ad religionē ꝑtinentia tanqͣꝫ precipua. ordo autem p̄ceptorum ꝓportionat̉ ordini virtutū. qꝛ precepta legis dant̉ de actibus virtutum. ergo religio ē precipua int̓virtutes morales. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ea que ſunt ad finē ſorciunt̉ bonitatem ex ordine in finem. ⁊ ideo quāto ſunt ſerui ꝓpinquiora. tanto ſunt meliora. virtutes aūt morales.vt ſupra habitum eſt ſunt circa ea que ordinant̉ in deumſicut in finem. religio aūt magis de ꝓpinquo accedit ad deum qͣꝫ alie virtutes morales. inqͣꝫtum oꝑat̉ ea que directe ⁊ immediate ordinant̉ in honorem diuinum. ⁊ ideo religio p̄eminet inter alias virtutes morales. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ laus virtutis in voluntate cōſiſtit. non aūt inpote ſtate. ⁊ ideo deficere ab equalitate que eſt mediū iuſticie ꝓpter defectum poteſtatis non diminuit laudē virtutis ſi non fuerit defectus ex ꝑte volūtatis. ¶ Ad. ij. dd̓ꝫꝙ in his que exhibent̉ alteri ꝓpter eoꝝ vtilitatē eſt exhibitio laudabilior qua fit magis indigenti. qꝛ eſt vtilior. deoaūt non exhibet̉ aliquid ꝓpter eius vtilitatem. ſed ꝓptereius gloriam. noſtrā aūt vtilitatē. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ vbi ēneceſſitas tollitur gloria ſuꝑerogationis non autem excluditur meritum virtutis ſi aſſit voluntas. ⁊ propter hoc ratio non ſequitur.Ad ſeptimū ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ religio non habeat aliquem exteriorem actū. dicitur enī Io. iiij. deus ſpūs eſt. et eos qui adorant eum inſpū ⁊ veritate adorare oꝑtet. ſed exteriores actus non ꝑtinent ad ſpm̄ ſed magis ad corpus. ergo religio ad quam ꝑtinet adoratio non hꝫ actus exteriores ſed interiores.Pre. Religionis finis eſt deo reuerentiā ⁊ honorē exh̓ibere. ſed videt̉ ad irreuerentia alicuius excellentis ꝑtinere ſiea ſibi exhibeant̉ que ꝓprie ad inferiores ꝑtinent. cum ergo ea que exhibet hō corꝑalibus actibꝰ ꝓprie videant̉ adindigentias hoīm ordinari. vel ad reuerentiam inferiorūcreaturaꝝ. ideo videt̉ ꝙ non congrue poſſunt aſſumi in diuinam reuerentiam. ¶ Pre. Augu. in. vi. de ciuita. deicōmendat Senecam de hoc ꝙ vituꝑet quoſdaꝫ qͥ idolis