QueſtioLXXIX

prefixum. terminꝰ aūt prefigit̉ hoī vt vltra non tranſeatin moralibꝰ per p̄ceptū negatiuū. ⁊ ideo trāſgreſſio ꝓprieex eo ꝙ aliquis agit aliqͥd ꝯtra preceptū negatiuū. quodquidē materialit̓ pōt eſſe cōe oībus ſpeciebꝰ pctōꝝ. quiaper quālibet ſpēm peccati mortalis hō tranſgredit̉ aliqd̓preceptū diuinū. Sed ſi accipit̉ formalit .ſ. ẜm hanc ſpecialem rationē quod ē facere ꝯtra preceptū negatiuū ſic ēſpeciale pctm̄ duplicit̓. Uno quidē modo ẜm ꝙ opponit̉ad genera pctōꝝ oppoſita alijs ꝟtutibꝰ. Sicut .n. ad ꝓpriam ratione iuſticie legalis ꝑtinet attendere debitū preceꝑti. ita ad ꝓpriam rationē tranſgreſſiōis ꝑtinet attendereꝯtemptū precepti. Alio mō ẜm ꝙ diſtinguit̉ ab omiſſione qua ꝯtrariatur p̄cepto affirmatiuo. ¶ Ad i. ergo dd̓ꝫ.ꝙ ſicut iuſticia legalis eſt oīs ꝟtus ſubiecto ⁊ quaſi materialiter. ita etiā iniuſticia legalis eſt materialit̓ oē pctm̄et hoc mō pctm̄ diffinit Ambꝰ. ẜm ſcꝫ rationeꝫ iniuſticielegalis. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ inclinatio nature ꝑtinet ad p̄cepta legis naturalis. ꝯſuetudo etiā honeſta habet vim p̄cepti. qꝛ vt Aug. dicit in epl̓a d̓ ieiunio ſabbati. Vos populi dei ꝓ lege habendus eſt. ⁊ ideo tam pctm̄ qͣꝫ trāſgreſſio pōt eſſe ꝯtra ꝯſuetudinē honeſtā. ⁊ ꝯtra inclinationeꝫnaturalē. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ oēs enūerate ſpēs peccatoruꝫpn̄t habere tranſgreſſionē. nō ẜm ꝓprias rationes ſꝫ ẜmquandā ſpecialē rationem. vt dictū eſt. pctm̄ aūt omiſſionis oīno a tranſgreſſione diſtinguitur.Ad tertium ſic procedit.Uidetur ꝙ omiſſio nō ſit ſpeciale pctm̄. Oē .n. peccatuꝫaut eſt originale aut actuale. ſed omiſſio nō eſt originalēpctm̄. qꝛ non ꝯtrahit̉ per originē. nec eſt actuale. qꝛ pōt eſſe abſqꝫ oī actu. vt ſupͣ habitū eſt cū de peccatis in cōi ageretur. ergo omiſſio non ē ſpeciale pctm̄. ¶ Pre. Oē peccatū eſt voluntariū. ſed omiſſio qn̄qꝫ nō eſt voluntaria ſꝫneceſſaria. puta cū mulier corrupta eſt que ꝟginitatē vouit. vel cū aliquis amittit rem quaꝫ reſtituere tenet̉. velcū ſacerdos tenetur celebrare ⁊ habet aliqd̓ impedimentum. ergo omiſſio non ſemꝑ eſt pctm̄. ¶ Pret̉. Cuilibetſpeciali pctō eſt determinare aliquod tempus qn̄ incipiteſſe. ſed hoc non eſt determinare in omiſſione. qꝛ qn̄cūqꝫnon facit ſimilit̓ ſe habꝫ. nec tn̄ ſemꝑ peccat. ergo omiſſionon eſt ſpeciale pctm̄. ¶ Pre. De pctm̄ ſpeciale ſpecialiꝟtuti opponit̉. ſed non eſt dare aliquā ſpecialē virtutemcui omiſſio opponat̉. tum qꝛ bonū cuiu ſlibet ꝟtutis omitti poteſt. tum qꝛ iuſticia cui ſpecialius videt̉ opponi ſemper requirit aliquē actū etiā in declinatiōe a malo. vt dictum eſt. omiſſio aūt poteſt eſſe abſqꝫ oī actu. ergo omīſſio non eſt ſpeciale pctm̄. ¶ Sed ꝯtra eſt quod dicit̉ Iaco. iiij. Scienti bonū ⁊ nō facienti. pctm̄ eſt illi. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ omiſſio importat p̄termiſſionē boni. nō aūt cuiuſcunqꝫ ſed boni debiti. bonū autē ſub ratione debiti ꝑtinetꝓprie ad iuſticiā. ad legalē quidem ſi debitū accipiat̉ in ordine ad legē diuinā vel hūanā. ad ſpecialē aūt iuſticiamẜm ꝙ debitū ꝯſiderat̉ in ordine ad ꝓximū. Un̄ eo modoquo iuſticia eſt ſpecialis ꝟtus. vt ſuꝑ habitū eſt. ⁊ omiſſioeſt ſpeciale pctm̄ diſtinctū a pctīs que opponunt̉ alijs virtutibꝰ. eo ꝟo mō qͦ facere bonū cui opponit̉ o miſſio. eſt q̄dam ſpecialis pars iuſticie diſtincta a declinatione malicui opponit̉ trāſgreſſio. etiā omiſſio a trāſgreſſiōe diſtinguit̉. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ omiſſio nō eſt pctm̄ originale ſed actuale. non qꝛ habet aliquē actū ſibi eſſentialē. ſꝫẜm ꝙ negatio actus reducit̉ ad genus actus. ⁊ ẜm hoc n̄agere accipit̉ vt agere quoddā ſicut ſupͣ dictuꝫ eſt. ¶ Ad

ij. dd̓m ꝙ omiſſio ſicut dictum eſt non eſt niſi boni debitiad quod aliquis tenetur. nullus aūt tenet̉ ad impoſſibile. vn̄ nullus ſi non facit id qd̓ facere non pōt peccat peromiſſionē. mulier ergo corrupta que ꝟginitatē vouit. nōomittit ꝟginitatē nō habēdo. ſed nō penitēdo de pctō p̄terito. vel nō faciēdo qd̓ poteſt ad votū adimplendū ꝑ cōtinentie obſeruantiā. ſacerdos etiā nō tenet̉ dicere miſſaꝫniſi ſuppoſita debita opportunitate. que ſi deſit nō omittitet ſimiliter aliqͥs tenet ad reſtitutionē ſuppoſita facultatequa ſi nec habet nec habere poteſt. n̄ omittit pūmō faciatquod pōt. Et idem dicendū eſt in alijs. ¶ Ad. iij. dd̓ꝫ ꝙſicut pctm̄ tranſgreſſiōis opponit̉ preceptis negatiuis q̇ ꝑtinent ad declinandū a malo. ita pctm̄ omiſſiōis opponit̉p̄ceptis affirmatiuis que ꝑtinēt ad faciendū bonū. precepta aūt affirmatiua non obligāt ad ſemꝑ ſed ad tꝑs determinatū. ⁊ pro illo tꝑe pctm̄ omiſſiōis incipit eſſe. pōt tam̄ꝯtingere ꝙ aliqͦs tunc ſit impotēs ad faciendū qd̓ oportet. quod quidē ſi ſit pret̉ eiuſ culpā nō omittit quod debꝫvt dictū eſt. Si ꝟo ſit ꝓpt̓ eius culpā precedenteꝫ. puta ſialiqͥs de ſero ſe inebriauerit. ⁊ non pōt ſurgere ad matutinas vt debet. dicūt quidā ꝙ tunc incepit pctm̄ omiſſiōisqn̄ aliqͦs ſe applicat ad actū illicitū ⁊ incompoſſibilē cumillo actu ad quē tenet̉. ſed hoc nō videt̉ verū. qꝛ dato ꝙexcitaretur per violentiā ⁊ iret ad matutinas. non omitteret. vn̄ patet ꝙ p̄cedens inebriatio non fuit omiſſio ſedomiſſionis cauſa. Un̄ dicendū eſt ꝙ omiſſio incipit ei imputari ad culpā qn̄ ſuit tꝑs oꝑandi tn̄ ꝓpt̓ cauſam p̄cedētem ex qͣ omiſſio ſequēs reddit̉ volūtaria. ¶ Ad. iiij. dd̓ꝫꝙ omiſſio directe opponit̉ iuſticie vt dictū eſt. non enī eſtomiſſio boni alicuiꝰ ꝟtutis niſi ſub rōne debiti qd̓ ꝑt. netad iuſticiā. plus aūt reqͥrit̉ ad actuꝫ ꝟtutis meritoriū qͣꝫad demeritoriū culpe. qꝛ bonū eſt ex integra cā. malū autex ſingularibꝰ defectibꝰ. ⁊ ideo ad iuſticie meritū requiritur actus. non autem ad omiſſionem.Ad quartuꝫ ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ pctm̄ omiſſiōis ſit grauiꝰ qͣꝫ pctm̄ trāſgreſſiōis.Delictū .n. videt̉ idē eſſe qd̓ derelictū ⁊ ſic ꝑ ꝯſequēs videt̉ idē eſſe omiſſioni. ſed delictū eſt grauiꝰ qͣꝫ pctm̄ tranſgreſſionis. qꝛ maiori expiatiōe indigebat. vt patet Lenit.v. ergo pctm̄ omiſſiōis ē grauiꝰ qͣꝫ pctm̄ trāſgreſſiōis.Pre. Maiori bono maius malū opponit̉. vt patet ꝑ pͣbiloſo. in. viij. ethi. ſed facere bonū cui opponit̉ omiſſio ē nobilior ꝑs iuſticie qͣꝫ declinare a malo cui opponit̉ trāſgreſſio. vt ex ſupͣ dictis patet. ergo omiſſio eſt grauiꝰ pctm̄ qͣꝫtrāſgreſſio. ¶ Pre. Pctm̄ trāſgreſſiōis pōt eſſe ⁊ veniale ⁊ mortale. ſed pctm̄ omiſſiōis videt̉ eſſe ſemꝑ mortale. qꝛ opponit̉ precepto affirmatiuo. ergo omiſſio videtureſſe grauius pctm̄ qͣꝫ ſit trāſgreſſio ¶ Pre. Maior penaeſt pena damni .ſ. carentia viſiōis diuine que debet̉ pctōomiſſionis qͣꝫ pena ſenſus que debetur pctō trāſgreſſiōisvt patet per Chryſoſto. ſuper Matth. ſꝫ pena ꝓportionat̉culpe. ergo grauius eſt peccatum omiſſionis qͣꝫ tranſgreſſionis. ¶ Sed contra eſt ꝙ facilius ē abſtinere a malo faciendo qͣꝫ implere bonū. ergo grauius peccat̉ qui nōabſtinet a malo faciendo quod eſt tranſgredi. qͣꝫ qui nonimplet bonū quod eſt omittere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ peccatuꝫintantum eſt graue inquantū a virtute diſtat. ꝯtrarietasautē eſt maxima diſtantia. vt dicit̉ in. x. metaphi. Undecontrariū magis diſtat a ſuo ꝯtrario qͣꝫ ſimplex eius negatio. ſicut nigrum plus diſtai ab albo qͣꝫ ſimpl̓iciter nōalbum. omne enī nigrum eſt non album. ſed non ꝯuertit̉