QueſtioLXXIX

eſt accipere mutuū ab vſurario. ¶ Sed ꝯͣtra. Ille qui iniuriam patit̉non peccat ẜm phm̄ in. v. ethi. vn̄ iuſticia nōeſt media inter duo vitia vt ibidē dicit̉. ſed vſurariꝰ peccat inquantū facit in iuſticiā accipienti mutuū ſub vſurisergo ille qui accipit mutuū ſub vſuris nō peccat. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ inducere hoīem ad peccandū nullo mō licet. vtiin̄ peccato alteriꝰ ad bonū licitū eſt: qꝛ ⁊ deus vtitur oībuſpctīs ad aliquod bonū. ex qͦlibet enī malo elicit aliqd̓ bonum. vt dicit̉ in enchiridion. ⁊ ideo Aug. publicole querēti vtrū liceret vti iuramēto eius qui ꝑ falſos deos iurat. īquo manifeſte peccat eis diuinā reuerentiā adhibens. reſpondit ꝙ qui vtitur fide illius qui ꝑ falſos deos iurat n̄ad malū ſed ad bonū. non pctō illius ſe ſociat qͥ ꝑ demoni a iurauit ſed pacto eius bono quo fidem ſeruauit. ſi tn̄induceret eū ad iurandū per falſos deoſ. peccaret. Ita. etiam in ꝓpoſito dd̓m eſt. ꝙ nullo mō licet inducere aliquēad mutuandū ſub vſuris. licet tn̄ ab eo qui hoc paratꝰ eſtfacere ⁊ vſuras exercet. mutuū acciꝑe ſub vſuris ꝓpter aliquod bonuꝫ qd̓ eſt ſubuentio ſue neceſſitatis vel alteriusſicut etiā licet ei qui incidit in latrones manifeſte bona q̄habet. que latrones peccant diripiēdo. ad hoc ꝙ nō occidatur exemplo decē viroꝝ qui dixerūt ad Hiſmael. Noli occidere nos qꝛ theſauros habemꝰ ī agro. vt dicit̉ Hiere. xli. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ ille q̄ accipit pecuniā mutuoſub vſuris. non cōſentit in pctm̄ vſurarij. ſed vtit̉ eo necplacet ei vſurarū acceptio. ſed mutuatio que eſt bona. ⁊Ad. ij. dd̓m ꝙ ille qui accipit pecuniā mutuo ſub vſuris.non dat occaſionē vſurario vſuras accipiēdi. ſed mutuādi. ipſe aūt vſurarius ſumit occaſionē peccādi ex maliciacordis ſui. vn̄ ſcandalū paſſiuū ex parte ſua eſt. non autēactiuū ex parte petentis mutuū. nec tn̄ ꝓpt̓ hmōi ſcandalum paſſiuū debet alius a mutuo petēdo deſiſtere ſi indigeat. qꝛ hmōi paſſiuū ſcandalū nō ꝓuenit ex infirmitatevel ignorantia. ſed ex malicia. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſiquis cōmitteret pecuniā ſuā vſurario non habēti aliaſ vn̄ vſuraſexerceret. vel hac intentione cōmitteret vt inde copioſiuſꝑ vſurā lucraret̉. daret materiā peccādi. vnde ⁊ ipſe eſſetparticeps culpe. ſi aūt aliquis vſurario alias habēti vnde vſuras exerceat pecuniā ſuā cōmittat vt tutius ſeruet̉non peccat. ſed vtitur hoīe peccatore ad bonum.¶ Queſtio LXXIXEinde ꝯſiderandūeſt de ꝑtibꝰ integralibꝰ iuſticie q̄ ſunt bonuꝫfacere ⁊ a malo declinare. ⁊ de vitijs oppoſitiſCirca quod querunt̉ quattuor. pͥꝰ vtrum duo p̄dicta ſintpartes iuſticie. 2ª vtrū tranſgreſſio ſit ſpeciale peccatū.:vtrū omiſſio ſit ſpeciale peccatū. 4ꝰ de comꝑatione omiſſionis ad tranſgreſſionē.Ad primū ſic procedīturUidet̉ ꝙ declinare a malo ⁊ facere bonū non ſint ꝑtes iuſticie. Ad quālibet .n. ꝟtutē ꝑtinet facere bonuꝫ opus etmalū vitare. ſed partes nō excedūt totuꝫ. ergo declinare amalo ⁊ facere bonū non debent poni ꝑtes iuſticie que eſtquedam ꝟtus ſpecialis. ¶ Pre. Suꝑ illud pͣs. Diuerte a malo ⁊ fac bonū. in qͣre pacem ⁊ ꝑſequere eam. dicitglo. iliud vitat culpā .ſ. diuertere a malo. hoc meret̉ vitaꝫeterna ⁊ palmā .ſ. facere bonū. ſed quelibet pars ꝟtutismeret̉ palmā ⁊ vitā. ergo declinare a malo nō eſt ꝑs iuſticie. ¶ Pre. Quecūqꝫ ita ſe hn̄t ꝙ vnū includit̉ in aliouo diſtinguunt̉ ab inuicē ſicut partes alicuiꝰ totiꝰ. ſꝫ de-

clinare a malo includit̉ in hoc qd̓ eſt facere bonū. nullusenī ſimul facit bonū ⁊ malū. ergo declinare a malo ⁊ facere bonū non ſunt ꝑtes iuſticie. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ Augu. in libꝰ de correctiōe ⁊ gratia ponit ad iuſticiā legis ꝑtinere declinare a malo ⁊ facere bonū ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſi loquam̄ de bono ⁊ malo in cōi. facere bonū ⁊ vitare maluꝫꝑtinet ad oēm v̓tutē. ⁊ ẜm hoc non pn̄t poni partes iuiticie niſi forte iuſticia accipiat̉ ꝓut eſt oīs ꝟtus. qͣꝫuis etiāiuſticia hoc mō accepta reſpiciat quādā rationē boni ſpecialem. ꝓut .ſ. eſt debitū in ordine ad legē dīnā vel hūanam. ſed iuſticia ẜm ꝙ eſt ſpecialis ꝟtus reſpicit bonumſub ratiōe debiti ad ꝓximū. ⁊ ẜm hoc ad iuſticiā ſpecialēꝑtinet facere bonū ſub ratione debiti in comꝑatione ad ꝓximū ⁊ vitare malū oppoſitū .ſ. quod ē nociuū ꝓximo. adiuſticiā ꝟo generalē ꝑtinet facere bonū debitū in ordinead cōitatē vel ad deū. vel vitare malū oppoſitū. Dicunt̉aūt hec duo partes iuſticie generalis vel ſpecialis quaſiintegrales. quia vtrūqꝫ eoꝝ requirit̉ ad ꝑfectū actū iuſticie. ad iuſticiā enī ꝑtinet equalitatē ꝯſtituere in his q̄ ſūtad alterū. vt ex ſuꝑͣ dictis patet. eiuſdē aūt eſt conſtituerealiquid ⁊ ꝯſtitutū ꝯſeruare in his que ſunt ad alterū. ꝯſtituit aūt quis equalitatē iuſticie faciendo bonū. id eſt. reddendo alteri quod ei debet̉. ꝯſeruat aūt equalitatē iuſficieiam ꝯſtitute declinando a malo. id eſt. nullū nocumētuꝫꝓximo inferēdo. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ bonū ⁊ maluꝫ hicaccipiunt̉ ſub quadā ſpeciali ratione ꝑ quā appropriant̉iuſticie. ideo ⁊ hec duo ponunt̉ partes iuſticie ẜm aliquāꝓpriā rationē boni ⁊ mali. nō aūt alicuiꝰ alterius. ꝟtutismoralis. quia alie ꝟtutes morales ꝯſiſtunt circa paſſiones in qͥbus bonū facere. eſt venire ad mediū qd̓ eſt declinare ab extremis quaſi a malis. ⁊ ſic in idem redit quātum ad alias ꝟtutes facere bonū ⁊ declinare a malo. ſediuſticia ꝯſiſtit circa oꝑatiōes ⁊ res exteriores. in quibusaliud eſt facere equalitatē. ⁊ aliud eſt factā nō corrūpere¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ declinare a malo ẜm ꝙ ponit̉ ꝑs iuſticie nō importat negationē purā qd̓ eſt nō facere malumhoc enī non meret̉ palmā ſed ſolū vitat penā. importaraūt motū volūtatis repudiantis malū vt ipſum nomē declinationis oſtēdit. ⁊ hoc ē meritoriū. precipue qn̄ aliqͥsimpugnat̉ vt malū faciat ⁊ reſiſtit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ facere bonū eſt actus completiuꝰ iuſticie. ⁊ qͣſi ꝑs pͥncipa liſeius. declinare aūt a malo ē actus imꝑfectior ⁊ ſecūdariapars eius. ⁊ ideo eſt quaſi ꝑs materialis ſine qua nō poteſt eſſe pars formalis contemplatiua.Ad ſecundū ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ trāſgreſſio n̄ ſit ſpāle pctm̄. Nulla enī ſpēs ponit̉ in diffinitiōe generꝭ. ſꝫ trāſgreſſio ponit̉ in cōi diffinitione pctī. Dicit enī Ambꝰ. ꝙ pctm̄ ē trāſgreſſio legꝭ diuine. ergo trāſgreſſio nō eſt ſpēs pctī. ¶ Prete. Nullaſpēs excedit ſuū genꝰ. ſꝫ trāſgreſſio excedit pctm̄. qꝛ pctm̄eſt dictū vel factū vel ꝯcupitū ꝯtra legem dei. vt patet ꝑAug. xxij. ꝯtra Fauſtum. trāſgreſſio etiā eſt ꝯtra naturaꝫvel ꝯſuetudinē. ergo tranſgreſſio non eſt ſpēs peccati. IPre. Nulla ſpēs ꝯtinet ſub ſe oēs ꝑtes in qͣs diuiditurgenus. ſed pctm̄ trāſgreſſiōis ſe extendit ad oīa vitia capitalia. ⁊ etiam ad peccata cordis oris ⁊ operis. ergo tranſgreſſio non eſt ſpeciale peccatum. ¶ Sed ꝯtra eſt qꝛ opponit̉ ſpeciali virtuti .ſ. iuſticie. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nomentranſgreſſionis a corporalibꝰ motibus ad morales actusderiuatum eſt. Dicitur autem aliquis ẜm corporalem