QueſtioLXXVII

tatem ſubſtantie ipſorum. ⁊ ideo ſi aurū vel argentuꝫ abalchimicis factū veram ſpēm nō habeat auri ⁊ argēti. eſtfraudulēta ⁊ iniuſta venditio. p̄ſertim cū ſint aliqͦ vtilitates auri ⁊ argenti. vel ẜm naturalē oꝑationē ipſoꝝ q̄ nonꝯueniūt auro ꝑ alchimiā ſophiſticato. ſicut ꝙ habꝫ ꝓprietatem letificādi. ⁊ ꝯtra quaſdā infirmitates medicinalit̓iuuat. frequentius etiā pōt poni in oꝑatione. ⁊ diutiusin ſua puritate ꝑmanet aurū verū qͣꝫ aurū ſophiſticatumSi aūt per alchimiā fieret aurū verū. non eſſet illicitumipſum ꝓ vero vendere. quia nihil ꝓhibet artem vti aliqͦbus naturalibꝰ cauſis ad ꝓducendū natura les ⁊ veros eꝰfectus. ſicut Aug. dicit in. iij. de trini. de his que arte demonū fiunt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ mēſuras rerū venaliū neceſſe eſt in diuerſis locis eſſe diuerſas ꝓpt̓ diuerſitatē copie ⁊ inopie rerū. qꝛ vbi res magis abundāt ꝯſueuerūteſſe maiores mēſure. In vno quoqꝫ tn̄ loco ad rectoresciuitatis ꝑtinet determinare que ſunt iuſte mēſure rerumvenaliū. penſatis ꝯditiōibꝰ locoꝝ ⁊ rerū. ⁊ ideo has mēſuras publica auctoritate vel ꝯſuetudine inſtitutas p̄terire non licet. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut Aug. dicit in. xi. de ciui. dei. Preciū rerū venaliū nō ꝯſiderat̉ ẜm gradū nature: cūqn̄qꝫ pluris vendat̉ vnus equus qͣꝫ vnꝰ ſeruus. ſꝫꝯſiderat̉ ẜm ꝙ res in vſum hoīs veniūt. ⁊ ideo nō oportet ꝙ venditor vel emptor cognoſcat occultas rei venditeqͣlitates. ſed illas ſolū ꝑ quas redditur hūanis vſibꝰ aptaputa ꝙ equus ſit fortis ⁊ bn̄ currat. ⁊ ſimiliter in ceteris.Has aūt qualitates defacili venditor ⁊ emptor cognoſcere poſſunt.Ad tertium ſic procedit.Uidet̉ ꝙ venditor non teneat̉ dicere vitiuꝫ rei vendite.Cū enī venditor emptorē ad emēdū nō cogat videt̉ eiusiudicio rem quā vendit ſupponere. ſed ad eundē ꝑtinꝫ iudiciū ⁊ cognitio rei. nō ergo videt̉ imputandū venditoriſi emptor in ſuo iudicio decipit̉ precipitāt̉ emendo abſqꝫdiligenti inquiſitiōe de ꝯditionibꝰ rei. ¶ Pre. Stultumvidetur ꝙ aliqͥs id faciat vnde eius oꝑatio impediat̉. ſedſi aliquis vitia rei vendēde indicꝫ. impedit ſuā venditionem. Ut enī Tullius in libꝰ de offi. inducit quendā dicētem. Quid tam abſurdū qͣꝫ ſi dn̄i iuſſu ita preco p̄diceretdomū peſtilentē vendo. ergo venditor non tenet̉ dicerevitia rei vendite. ¶ Pre. Magis neceſſariuꝫ eſt hoī vtcognoſcat viam v̓tutis qͣꝫ vt cognoſcat vitiā rerū que vēdunt̉. ſed hō non tenet̉ cuilibet ꝯſiliū dare ⁊ veritatē dicere de his que ꝑtinent ad vtutē. qͣꝫuis nulli debeat dicere falſitatē. ergo multominꝰ tenet̉ venditor vitia rei vendite dicere quaſi ꝯſiliū dando emptori. ¶ Pre. Si aliquis teneat̉ dicere defectū rei vendite hoc non eſt niſi vtminuat̉ de precio. ſed qn̄qꝫ diminueret̉ de p̄cio etiā abſqꝫvitio rei vendite ꝓpter aliqͥd aliud puta ſi venditor deferens triticū ad locū vbi eſt chariſtia frumēti ſi ſciat multos poſſe venire qui deferant. qd̓ ſi ſciret̉ ab emētibꝰ minus preciū darent. hmōi aūt non oportet dicere venditorem vt videtur. ergo pari ratione nec vitia rei vendite. ¶Sed ꝯtra eſt quod Ambꝰ dicit in libꝰ de offi. In ꝯtractibus vitia eoꝝ que veneūt ꝓdi iubent̉. aut niſi intimauerit vēditor qͣꝫuis ī ius emptorꝭ trāſierint doli actiōe vacuant̉ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ dare alicui occaſionē periculi vel dāni ſemꝑ eſt illicitū. qͣꝫuis nō ſit neceſſariū ꝙ hō alteri ſemper det auxiliū vel ꝯſiliū ꝑtinēs ad eius qualemcūqꝫ ꝓuocationē. ſed hoc ſolū eſt neceſſariū in aliqͦ caſu det̓mīato. puta cum alius eius cure ſubdatur. vel cū non poteſt

ei per alium ſubueniri. Uenditor aūt qui rem vendendāꝓponit. ex hocipſo dat emptori damni vel ꝑiculi occaſionem ꝙ rem vitioſam ei offert ſi ex eius vitio damnuꝫ velꝑiculū incurrere poſſit. damnū quidē ſi ꝓpter hmōi vitium res que vendēda ꝓponit̉ minoris ſit p̄cij. ipſe ꝟo ꝓpt̓hmōi vitiū nihil de p̄cio ſubtrahat. ꝑiculū aūt ſi ꝓpter huiuſmodi vitiū vſus rei reddat̉ impeditus vel noxius. puta ſi aliquis alicui vendat equū claudicantē ꝓ veloci. vl̓ruinoſam domū ꝓ firma. vel cibū corruptū ſiue veneno.ſum ꝓ bono. Un̄ ſi hmōi vitia ſunt occulta ⁊ ipſe nō detegat. erit illicita ⁊ doloſa venditio. ⁊ tenet̉ venditor addamni recompenſationē. Si ꝟo vitiū ſit manifeſtū puta ſi equus ſit monoculus. vel cū vſus rei ⁊ ſi non cōpetat venditori. pōt tamē eſſe ꝯueniens alijs. ⁊ ſi ipſe ꝓpterhmōi vitiū ſubtrahat quantū oportet de p̄cio nō tenet̉ admanifeſtandū vitiū rei. qꝛ forte ꝓpter hmōi vitiū em̄ptorvellet plus ſubtrahi de p̄cio qͣꝫ eſſet ſubtrahendū. vn̄ pōtlicite venditor indemnitati ſue ꝯſulere vitiū rei reticēdo.¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ iudiciū non pōt fieri niſi de re manifeſta. vnuſqͥſqꝫ enī iudicat ẜm ꝙ cognoſcit vt dicit̉ in. i.ethi. Unde ſi vitia rei que vendeda ꝓponit̉ ſint occulta.niſi per venditorem manifeſtent̉ nō ſufficient̉ cōmittituremptori iudiciū. ſecus aūt eſſet ſi eſſent vitia manifeſta. yAd. ij. dd̓m ꝙ non oportet ꝙ aliqͥſꝑ preconē vitiū rei vēdite ꝓnūciet. quia ſi p̄diceret vitiū exterterent̉ emptoresab emēdo dū ignorarent alias ꝯditiones rei inquantumeſt bona ⁊ vtilis. ſed ſingularit̓ eſt dicendū vitiū rei eī qͦad emendū accedit qui pōt ſimul oēs ꝯditiōes adinuicēcomꝑare bonas ⁊ malas. nihil enī ꝓhibet tem in aliquovitioſam. in multis aūt alijs vtilem eſſe. ¶ Ad. iij. dd̓m.ꝙ qͣꝫuis homo nō teneat̉ ſimplicit̓ oī hoī dicere veritatēde his que ꝑtinēt ad ꝟtutes. tenet̉ tn̄ in caſu illo de his dicere veritatē qn̄ ex eius facto alteri ꝑiculū immineret ī detrimentū ꝟtutis niſi diceret veritatē. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito.¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ vitiū rei facit rem in pn̄ti eſſe minorisvaloris qͣꝫ videat̉. ſꝫ in caſu p̄miſſo in futuꝝ res expectat̉eſſe minoris valoris ꝑ ſuꝑuētū negociatoꝝ q̄ ab emētibꝰignorant̉. Un̄ venditor qͥ vendit rem ẜm p̄ciū qd̓ inuēitnō videt̉ ꝯtra iuſticiā facere ſiqd̓ furtū eſt non exponat. ſitn̄ exponeret vel de p̄cio ſubtraheret abūdātioris eēt virtutis qͣꝫuis ad hoc nō videat̉ teneri ex iuſtidie debito.Ad quartuꝫ ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ nō liceat negociādo aliqͥd charius vendere qͣꝫemere. Dicit enī Chryſo. ſuꝑ Matth. xxi. Quicūqꝫ remcomparat vt integrā ⁊ immutatā vēdendo lucret̉. ille eſtmercator qͥ de templo dei eijcit̉. Et idē dicit Caſſi odorusſuꝑ illud pͣs. Qm̄ nō cognoui litteraturū. vel negociationem. ẜm aliā litterā. Quid inqͥt eſt aliud negociatio niſivilius comꝑare ⁊ chariꝰ velle diſtrahere. Et ſubdit. Negociatores tales dn̄s eiecit de templo. ſed nullus eijcit̉ d̓templo niſi ꝓpter aliquod pctm̄. ergo talis negociatio eſtpeccatum ¶ Prete. Contra iuſticiam eſt ꝙ aliqͥs rē charius vendat qͣꝫ valeat. vel vilius emat. vt ex dictis apparet. ſed ille q̄ negociando rem charius vendit qͣꝫ emerit.neceſſe eſt ꝙ vel vilius emerit qͣꝫ valeat. vel charius vēdat. ergo hoc ſine peccato fieri non poteſt. ¶ Pre. Hieronymus dicit. Nlegociatorē clericū. ex inope diuitē. ex ignobili glorioſum quaſi quandā peſtē fuge. nō autem negociatio clerici interdicēda eſſe videt̉ niſi ꝓpter peccatumergo negociando aliqͥd vilius emere ⁊ chariꝰ vendere eſtpctm̄. ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ Aug. dicit ſuꝑ illd̓ pͣs. Qm̄ nō

n 5