QueſtioLXXVII

bonum vel malum dicit̉ contingere in ordine ad creaturārōnalem ꝓpter quā ſunt. Ordināt̉ aūt ad eam multipliciter. Uno quidē modo ꝑ modū ſubuentionis inqͣꝫtuꝫ .ſ.ex creaturis irrōnalibꝰ ſubuenit̉ humane neceſſitati. ⁊ hocmō dn̄s hoī dicit Gen̄. iij. Maledicta terra in oꝑe tuo. vtſ. ꝑ eius ſterilitatē homo puniret̉. Et ita etiā intelligit̉ qd̓habet̉ Deutro. xxviij. Bn̄dicta horrea tua. Et infra. Maledictū horreū tuū. Sic etiā Dauid maledixit mōtes gelboe ẜm Grego. expoſitionē. Alio mō creatura irrōnalisordinat̉ ad rōnalē ꝑ modū ſignificationis. ⁊ ſic dn̄s maledixit ficulneā in ſignificationē iudee. Tertio mō ordinat̉creatura irrōnalis ad rōnalem ꝑ cōmodū tinentis .ſ. tꝑisvel loci. ⁊ ſic maledixit Iob diei natiuitatis ſue ꝓpter culpā originalē quā naſcendo cōtraxit ⁊ ꝓpter ſequētes penalitates. ⁊ ꝓpter hoc etiā pōt intelligi Dauid maledixiſſe montibꝰ gelbōe. vt legit̉ ij. Regū .i .ſ. ꝓpter cedē ppl̓i q̄ īeis cōtigerat. Maledicere aūt rebꝰ irrōnalibꝰ inqͣꝫtū ſūtcreature dei eſt pctm̄ blaſphemie. Maledicere aūt eis ẜmſe ꝯſideratis eſt ocioſum ⁊ vanum. ⁊ ꝑ conſequēs illicitum. Et per hoc patet reſponſio ad obiecta.Ad tertiuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ maledicere n̄ ſit pctm̄ mortale. Augu. eī ī omel̓.de igne purgatorio numerat maledictionē int̓ leuia pctā.hec aūt ſūt venialia. ergo maledictio nō ē peccatū mortaleſꝫ veniale. ¶ Pre. Ea q̄ ex leui motu mētis ꝓcedūt n̄ vident̉ eſſe pct̄ā mortalia. ſꝫ interdū maledictio ex leui motu ꝓcedit. ergo maledictio nō eſt pctm̄ mortale. ¶ Pre.Grauius ē malefacere qͣꝫ maledicere. ſed malefacere nonſꝑ eſt pctm̄ mortale. ergo multo minꝰ maledicere. ¶ Sꝫꝯtra ē. Nihil excludit a regno dei niſi pctm̄ mortale. ſꝫ maledictio excludit a regno dei. ẜm illud. i. ad Coꝝ. vi Neqꝫmaledici neqꝫ rapaces regnū dei poſſidebūt. ergo maledictio eſt pctm̄ mortale. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ maledictio de quanunc loquimur eſt ꝑ quā nunc ꝓnunciat̉ malū ꝯtra aliquē vel imꝑando vel optando. velle aūt vel imꝑio mouēre ad malū alterius ẜm ſe repugnat charitati qͣ diligimuſꝓximū volentes bonū ip̄ius. ⁊ ita ẜm ſuū genus eſt pctm̄mortale. ⁊ tāto grauiꝰ qͣꝫto ꝑſonā cui maledicimꝰ magisamare ⁊ reuerri tenemur. Un̄ d̓r Leui. xx. Qui maledixerit prī ſuo ⁊ matri morte moriat̉. Cōtingit tn̄ verbū maledictionis ꝓlatū eſſe pctm̄ veniale. vel ꝓpter ꝑuitatē maliqd̓ quis alteri maledicēdo imprecat̉. vl̓ etiā ꝓpter affectūeius qui ꝓfert maledictioniſ verba dū ex leui motu vl̓ exludo aut ſurreptōe aliqua talia verba ꝓfert. qꝛ peccata verborum maxime ex affectu penſant̉ vt ſupra. dictum eſt. Etper hoc patet reſponſio ad obiecta.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ maledictio ſit grauius pctm̄ qͣꝫ detractio. Maledictio enī videt̉ eſſe blaſphemia quedā. vt pꝫ ꝑ id qd̓ d̓rin canonica Iude ꝙ cū Uichael archangelus cū diabolo diſputās altercaret̉ de Moyſi corꝑe. non eſt auſus iudiciū inferre blaſphemie. ⁊ accipit̉ blaſphemia ꝓ maledictione ẜm glo. blaſphemia aūt eſt grauius pctm̄ qͣꝫ detractio. ergo maledictio eſt grauior detractiōe. ¶ Pre. homicidiū eſt detractione grauius vt ſupͣ dictū eſt. ſed maledictio ē par pctō homicidij. Dicit enī Chryſo. ſuꝑ MatCum dixeris maledic ei ⁊ domū euerte ⁊ oīa ꝑire fac. nihil ab homicida differs. ergo maledictio ē grauiꝰ qͣꝫ detractio. ¶ Pre. Cauſa p̄eminet ſigno. ſed ille qui maledicit̉cauſat malū ſuo imꝑio. ille aūt qͥ detrahit ſolū ſignat ma-

lum iam exiſtens. grauius ergo peccat maledicus qͣꝫ detractor. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ detractio non pōt bene fieri. maledictio aūt fit bene ⁊ male. vt ex dictis ptꝫ. ergo grauioreſt detractio qͣꝫ maledictio. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ī primohabitū eſt. duplex eſt malū .ſ. culpe ⁊ pene. malū aūt culpe peius eſt vt ibidē oſtenſū eſt. vn̄ dicere malū culpe peiꝰeſt qͣꝫ dicere malū pene dummō ſit idē modus dicēdi. adꝯtumelioſum ergo ⁊ ſuſurronē ⁊ detractorē ⁊ etiā deriſorem ꝑtinet dicere malū culpe. ſed ad maledicentē ꝓut nūcloquimur ꝑtinet dicere malū pene non aūt malū culpe niſi forte ſub rōne pene. non tn̄ eſt idē modus dicendi. namad p̄dicta qͣttuor vitia ꝑtinet dicere malū culpe ſolū enūciando. ꝑ maledictionē ꝟo dicit̉ malū pene. vel cauſando vel ꝑ modū imꝑij vel optando. ip̄a aūt enunciatio culpe pctm̄ eſt īqͣꝫtum aliqd̓ nocumentū ex hoc ꝓximo infett̉grauius aūt eſt nocumentū inferre qͣꝫ nocumentū deſiderare ceteris ꝑibꝰ. Un̄ detractio ẜm cōmunē rōem grauiꝰpctm̄ eſt qͣꝫ maledictio ſimplex deſideriū exprimēs. maledictio ꝟo que fit ꝑ modū imꝑij cum habeat rōnem cauſepōt eſſe detractione grauior ſi maius nocumentū inferatqͣꝫ ſit denigratio fame vel leuior ſi minus. ⁊ hec quidē accipienda ſūt ẜm ea q̄ ꝑ ſe ꝑtinent ad rōnem hoꝝ vitioꝝ. pn̄taūt ⁊ alia ꝑ accidēs conſiderari q̄ p̄dicta vitia vel augēt vl̓minuūt. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ maledictio creature inqͣꝫtūcreatura eſt redundat in deū. ⁊ ſic ꝑ accidēs hꝫ rōnē blaſphemie. non aūt ſi maledicat̉ creatura ꝑ culpā ⁊ eadē rōeſt de detractōe. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt. maledictio vno mō includitⁱ deſideriū mali. vn̄ ſi ille qͥ maledicit̉velit malū occiſionis alteriꝰ deſiderio. non differt ab homicida. differt tn̄ inqͣꝫtū actus exterior aliquid adijcit voluntati. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ cō illa ꝓcedit de maledictōe ẜmꝙ importat imꝑium. ¶ Queſtio. LXXVIIEinde cōſideraduꝫeft de pctīs que ſunt circa voluntarias cōmutationes. Et pª deifraudulentia q̄ cōmittit̉ in em̄ptionibꝰ ⁊ venditionibꝰ. ſcd̓o de vſura que ſit in mutuis.Circa alias enī cōmutatiōes voluntarias nō innenit̉ aliqͣſpecies pctī que diſtinguat̉ a rapina vel furto. Circa primū querunt̉ quattuor. prīo de iniuſta venditiōe ex partep̄cij .ſ. vtrum liceat aliqͥd vendere plus qͣꝫ valeat. ſcd̓o deiniuſta venditione ex ꝑte rei vendite. tertio vtꝝ venditorteneat̉ dicere vitiū rei vendite. quarto vtꝝ licitū ſit aliqͥdnegociando plus vendere qͣꝫ emptum ſit.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ aliquis licite poſſit vendere rem plus qͣꝫ valeatIuſtū enī ī cōmutatōibꝰ hūane vite ẜm leges ciuiles determīat̉. ſꝫ ẜm eas licitū ē emptori ⁊ vēditori vt ſe inuicēdecipiāt. qd̓ quidē fit inqͣꝫtū venditor plus vendit rem qͣꝫvaleat. emptor aūt minꝰ qͣꝫ valeat. ergo licitū eſt ꝙ aliquiſvendat rem plus qͣꝫ valeat. ¶ Pre. Illud qd̓ eſt oībuscōmune videt̉ eſſe naturale ⁊ non eſt pctm̄. ſed ſicut Augu. refert. xiij. de tri. dictū cuiuſdā mimi fuit ab oībus acceptū. Uili vultis emere ⁊ care vendere. Cui etiā cōſonatqd̓ dicit̉ Prouer. xx. Malū eſt malum eſt dicit oīs emptor ⁊ cum receſſerit gloriat̉. ergo licitū eſt aliquid cariusvendere ⁊ vilius emere qͣꝫ valeat. ¶ Pre. Non videt̉ eēillicitū ſi ex cōuentione agat̉ id quod fieri debet ex debitohoneſtatis. ſed ẜm phm̄ in. ix ethi. in amicitia vtilis recōpenſatio fieri debet ẜm vtilitatē quam conſecutus eſt illequi beneficium ſuſcepit que quidem qn̄qꝫ excedit valorē

in 4