QueſtioLXXIII

remanentes bene viuere contemnāt. ¶ Ad i. ergo dd̓ꝫ ꝙaudaciā conuitiātis cōtumelioſi debet aliquis moderatereprimere .ſ. ꝓpter officium charitatis. non ꝓpter cupiditatē priuati honoris. vn̄ dicit̉ Prouer. xxvi. Ne reſpōdeasſtulto iuxta ſtulticiā ſuam ne ei ſimilis efficiaris. ¶ Ad. ij.dd̓m ꝙ in hoc ꝙ aliqͥs alienas cōtumelias reprimit. nonita timet̉ cupiditas priuati honoris ſicut cū aliquis repellit cōtumelias ꝓprias. magis aut videt̉ hoc prouenire excharitatis affectu. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſi aliqͥs hoc aīo taceret vt tacēdo cōtumeliantē ad iracundiā prouo caret. hocꝑtineret ad vindictā. ſed ſi aliqͥs taceat volens dare locūire hoc eſt laudabile. vn̄ dicit̉ Eccl̓. viij. Non liti ges cumhoīe linguato. ⁊ non ſtruas in ignem illius ligna.Ad quartū ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ cōtumelia nō oriat̉ ex ira. qꝛ d̓r Prouer. x. Ubiſuꝑbia ibi cōtumelia. ſed ira eſt vitiū diſtinctū a ſuꝑbia. ergo cōtumelia non orit̉ ex ira. ¶ Pre. Prouer. xx. dicit̉.Oēs ſtulti miſcent̉ cōtumelijs. ſed ſtulticia eſt vitiū oppoſitū ſapīe. vt ſupra habitū eſt. ira aūt opponit̉ manſuetudini. ergo cōtumelia nō orit̉ ex ira ¶ Pre. Nullū peccatū diminuit̉ ex ſua cauſa. ſed pctm̄ cōtumelie diminuit̉ſi ex ira ꝓferat̉. grauius enī peccat qui ex odio cōtumeliaꝫīfert qͣꝫ qui ex ira. ergo cōtumelia non orit̉ ex ira. ¶ Sedcōtra eſt qd̓ Grego. xxxi. moral̓. dicit ꝙ ex ira oriunt̉ contumelie ¶ Rn̄ dd̓m ꝙ cum vnū pctm̄ poſſit ex diuerſis oriri. ex illo tn̄ dicit̉ principalius hr̄e originē. ex quo frequētius ꝓcedere cōſueuit ꝓpter propinquitatē ad fine ip̄ius.Cōtumelia aūt magnā hꝫ ꝓpinquitatē ad finē ire qui ē. vr̄dicta. nulla enī vindicta eſt irato magis in ꝓmptu qͣꝫ inferre cōtumeliā alteri. ⁊ iō contumelia maxime orit̉ ex ira.Ad .i. ergo dd̓m ꝙ cōtumelia non ordinat̉ ad finē ſuꝑbie qui ē celſitudo. ⁊ ideo nō directe cōtumelia orit̉ ex ſuꝑbia. diſponit tn̄ ſuꝑbia ad cōtumeliā inqͣꝫtū illi qͥ ſe ſuꝑiores eſtimāt facilius alios cōtemnūt. ⁊ iniurias eis irrogātfacilius enī iraſcunt̉. vtpote reputātes indignū quicquidcōtra eoꝝ voluntatē agit̉. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ẜm phmi in.vij ethi. ira non ꝑfecte audit rationē. ⁊ ſic iratus patit̉ rationis defectū. in quo conuenit cum ſtulticia. ⁊ ꝓpter hocex ſtulticia orit̉ contumelia ẜm affinitatem quā habet cūira. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ẜm phm̄ in. ij. rheto. iratꝰ intenditmanifeſtam offenſam. quod non curat odiens. ⁊ ideo contumelia q̄ importat manifeſtam iniuriam magis ꝑtinetad iram qͣꝫ ad odium. ¶ Queſtio LXXIIIEinde ꝯſideranduꝫeſt de detractione. Et circa hoc querunt̉ qͣttuorprimo quid ſit detractio. ſcd̓o vtrū ſit peccatūmortale. tertio de comꝑatione eius ad alia peccata. quarto vtrum peccet aliquis audiendo detractionem.Ad primum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ detractio non ſit denigratio aliene fame ꝑ occulta verba vt a quibuſdā diffinit̉. Occultū enī ⁊ manifeſtūſunt circumſtantie nō conſtituentes ſpēꝫ pctī. accidit enīpctō ꝙ a multis ſciat̉ vel a paucis ſed illud qd̓ nō conſtituit ſpem pctī non ꝑtinet ad rationē ipſius. nec debet poni in eius diffinitione. ergo ad rōnem detractionis non ꝑtinet ꝙ fiat ꝑ occulta verba. ¶ Pre. Ad rationē fame ꝑtinet publica noticia. ſi ergo ꝑ detractionem denigretur fama alicuius. non poterit hoc fieri per verba occulta. ſed ꝑverba in manifeſto dicta. ¶ Pre. Ille detrahit qui ali-

quid ſubtrahit vel diminuit de eo quod eſt. ſed qn̄qꝫ denigrat̉ fama alicuius etiam ſi nihil ſubtrahat̉ a veritate. puta cum aliquis vera crimina alicuius pandit. ergo non oīſdenigratio ſame eſt detractio. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ diciturEccl̓es. x. Si mordeat ſerpens in ſilentio nihil eo minushabet qui occulte detrahit. ergo occulte mordere famā alicuius eſt detrahere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ facto aliquis nocet alteri dupliciter. Manifeſte quidē ſicut in rapina vl̓ quacūqꝫ violentia illata. Occulte aūt ſicut in furto ⁊ doloſa percuſſione. Ita etiā verbo aliquis dupl̓r alique ledit. Unomō in manifeſto. ⁊ hoc fit ꝑ contumeliā. vt ſupra dictū eſtAlio mō occulte. ⁊ hoc ſit ꝑ detractionem. Ex hoc autē ꝙaliquis manifeſte verba ꝯtra alium profert videt̉ eū paruipendere. vn̄ ex hocipſo dehonorat̉. ⁊ ideo contumelia detrimentum affert honori eius in quem profert̉. ſed qͥ verba contra aliquem ꝓfert in occulto videt̉ eum vereri magis qͣꝫ paruipendere. vnde nō directe infert detrimentumhonori ſed fame qͣꝫtum hmōi verba occulte proferens qͣꝫtum in ip̄o eſt eos qui audiunt facit malā opinionem habere de eo contra quem loquit̉. hoc enī intendere videt̉. ⁊ad hoc conat̉ detrahens vt eius verbis credat̉. Unde patet ꝙ detractio differt a contumelia dupliciter. Uno mōqͣꝫtum ad modum ꝓponendi verba. quia .ſ. contumelioſus manifeſte contra aliquem loquit̉. detractor aūt occulte. Alio modo qͣꝫtum ad finem intentū. ſiue qͣꝫtum ad nocumentū illatum. quia .ſ. contumelioſus derogat honori.detractor fame. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ in veluntarijs commutationibꝰ ad quas teducunt̉ oīa nocumenta proximoillata verbo vel facto diuerſificat rationem peccati occultū⁊ manifeſtū. quia alia eſt ratio inuoluntarij ꝑ violentiaꝫ⁊ ꝑ ignorantiam. vt ſupra dictum eſt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙverba detractionis dicunt̉ occulta non ſimpliciter. ſed percomꝑationem ad eum de quo dicūt̉. qꝛ eo abſente ⁊ ignorante dicicunt̉. ſed contumelioſus in faciē contra hominēloquitur. vnde ſi aliquis de alio male loquat̉ coram multis eo abſente detractio eſt. ſi aūt eo ſolo preſente contumelia eſt. qͣꝫuis etiaꝫ ſi vni ſoli aliquis de abſente malum dicat. corrumpit famam eius non in toto ſed in parte. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ aliquis dicit̉ detrahere non quia diminuatꝭ deveritate. ſed qꝛ diminuit famam eius. quod quidē fit quādoqꝫ directe. qn̄qꝫ indirecte. Directe quidē quadruplicit̓.vno modo qn̄ falſum imponit alteri. ſcd̓o qn̄ peccatum adauget ſuis verbis. tertio qn̄ occultum reuelat. quarto qn̄id qd̓ eſt bonū dicit mala intentione factū. Indirecte aūtvel negando bonum alterius vel malicioſe reticendo. vl̓minuendo.Ad ſecūdū ſic procediturUidet̉ ꝙ detractio non ſit pctm̄ mortale. Nullus enī actꝰvirtutis eſt pctm̄ mortale. ſed reuelare pctm̄ occultum ꝙſicut dictū eſt ad detractionē ꝑtinet. ē actus virtutis velcharitatis dum aliqͥs frīs pctm̄ denunciat eius emendationē intēdens. vel etiā eſt actus iuſticie dū aliquis frēmaccuſat. ergo detractio nō eſt pctm̄ mortale. ¶ Pre. Super illud Prouer. xxiiij. Cū detractoribꝰ ne cōmiſcearis.dicit glo. Hoc ſpāliter vitio ꝑiclitat̉ totū genus humanūſed nullū pctm̄ mortale in toto hūano genere inuenit̉. qꝛmulti abſtinent a pctō mortali. pctā aūt venialia ſunt q̄ inhoībus inueniunt̉. ergo detractio eſt pctm̄ veniale.Pre. Augu. in ome l̓. de igne purgatorio. inter pctā minuta ponit qn̄ cum oī facilitate vel temeritate maledicimusquod ꝑtinet ad detractionem. ergo detractio eſt peccatum