QueſtioLXXII
¶ Ad .i. ⁊rgo dd̓m ꝙ verba ẜm ſui eſſentiā .i. inqͣꝫtū ſūtquidā ſoni audibiles nullū nocumentū alteri inferunt niſi forie grauādo auditū. puta cū aliquis nimis alte loquit̉Inqͣꝫtū ꝟo ſunt ſigna rep̄ſentatiua aliquid ī noticia aliorum. ſic pn̄t damna multa inferre. inter q̄ vnum eſt ꝙ hōpānificat̉ qͣꝫtū ad detrimentū honoris ſui. vel reuerentieſibi ab alijs exhibēde. ⁊ ideo maior ē ꝯtumelia ſi aliqͥs alicui defectū ſuū dicat corā multis. ⁊ tn̄ ſi ſibi ſoli dicat pōteſſe ꝯtumelia inqͣꝫtū ip̄e qui loquit̉ in iuſte ꝯtra reuerentiam audiētis agit. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ intm̄ aliqͥs aliquē facijs dehonorat inqͣꝫtum illa facta vel faciūt vel ſignāt illudqd̓ eſt ꝯtra honore alicuius quoꝝ primū nō ꝑtinet ad cōtumeliā ſed ad alias iniuſticie ſpes. de quibꝰ ſupra dictūeſt. ſcd̓m ꝟo ꝑtinet ad cōtumeliā inqͣꝫtum facta hn̄t vimverboꝝ in ſignificādo. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ cōuitiū ⁊ impropiū ꝯſiſtūt in ꝟbis ſicut ⁊ ꝯtumelia. qꝛ ꝑ oīa hec rep̄ſentat̉ aliquis defectꝰ alicuius ī detrimentū honoris ip̄ius.Omōi aūt defectus ē triplex .ſ. defectꝰ culpe qͥ rep̄ſentat̉ꝑverba ꝯtumelioſa ⁊ defectꝰ general̓r culpe ⁊ pene qͥ rep̄ſentat̉ ꝑ conuitiū. qꝛ ꝯuitiū cōſueuit dici nō ſolū aīe. ſedetiā corꝑis. Unde ſi qͥs alicui iniurioſe dicat eū eſſe cecū.cōuitiū quidē dicit. ſed nō ꝯtumeliā. Si qͥs aūt dicat alteri ꝙ ſit fur. non ſolū conuitiū ſed etiā ꝯtumeliā infert. qn̄qꝫ ꝟo rep̄ſentat aliqͥs alicui defectū minoratōis ſiue indigentie qui etiā derogat honori ꝯſequēti qͣꝫcunqꝫ excellentiā. ⁊ hoc fit ꝑ verbū improperij qḋ ꝓprie eſt qn̄ aliqͥs iniurioſe alteri ad memoriā reducit auxiliū qd̓ ꝯtulit ei neceſſitatē patienti. Un̄ d̓r Eccl̓. xx. Exigua dabit ⁊ multa impperabit. qn̄qꝫ tn̄ vnū iſtoꝝ ꝓ alio ponitur.Ad ſecunduꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ ꝯtūelia vl̓ ꝯuitiū n̄ ſit pctm̄ mortale. Nullū enīpctm̄ mortale ē actꝰ alicꝰ ꝟtutis. ſꝫ cōuitiari ē actꝰ alicꝰ ꝟtutis .ſ. eutropelie ad quā ꝑtīet bn̄ ꝯuitiari ẜm phm̄ ī. iiij. ethi. gͦ ꝯuitiū ſiue ꝯtūelia n̄ ē pctm̄ mortale. ¶ Pre pctm̄mortale nō inuēit̉ ī viris ꝑfectis. qͥ tn̄ conuitia vel contumelias aliqn̄ dicunt ſicut ptꝫ de apl̓o qͥ ad Gal̓. iij. dixit.O inſenſate galathe. Et dijs dicit Lu. vl. O ſtulti ⁊ tardi corde ad credendū. ergo ꝯuitiū ſiue ꝯtumelia nō ē peccatū mortale. ¶ Pre. Quāuis illd̓ qd̓ ē pctm̄ veniale exgenere poſſit fieri mortale. nō tn̄ pctm̄ qd̓ ē ex genere mortale pōt eſſe veniale vt ſupͣ habitū eſt. ſi gª ꝯuitiū vel ꝯtumelia eſſet pctm̄ mortale ex genere ſuo ſeq̄ret̉ ꝙ ſꝑ eēt peccatū mortale. qd̓ videt̉ eſſe falſū. vt ptꝫ ī eo qͥ leuiter ⁊ exſurreptōe vel ex leui ira dicit aliqd̓ verbū ꝯtumelioſū. nōergo ꝯtumelia vl̓ ꝯuitiū ex genere ſuo eſt pctm̄ mortale.¶ Sed ꝯtra. Nihil meret̉ penā eternā inferni niſi pctm̄mortale. ſed ꝯuitiū vl̓ cōtumelia meret̉ penā inferni ẜmillud Matth. v. Qui dixerit frī ſuo fatue reus erit gehēne ignis. gͦ ꝯuitiū vel cōtumelia ē pctm̄ mortale. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ ſic̄ ſupͣ dictū eſt. ꝟ̓ba inqͣꝫtū ſunt ſoni quidā nonſūt in nocumētū alioꝝ ſed inqͣꝫtū ſignificāt aliqͥd. q̄ qͥdē ſignificatio ex interiori affectu ꝓcedit. ⁊ iō in pctīs ꝟboruꝫmaxīe ꝯſiderandū videt̉ ex qͦ affectu aliqͥs ꝟba ꝓfert. Cūergo ꝯuitiū ſeu cōtumelia de ſui rōe īportet quādā dehonoratōeꝫ. ſi intētio ꝓferētis ad hoc ferat̉ vt aliqͥs ꝑ ꝟbaqͥ ꝓfert honorē alteriꝰ auferat. hoc ꝓprie ⁊ ꝑ ſe ē dicere cōuitiū vel ꝯtumeliā. ⁊ hoc ē pctm̄ mortale nō minꝰ qͣꝫ furtu vel rapina. nō enī hō minus amat̉ ſuū honorē qͣꝫ rē poſſeſſā. Si ꝟo aliqͥs v̓bū cōuitij vl̓ ꝯtumelie alteri dixerit.nō tn̄ aīo dehonorādi ſed forte ꝓpt̓ correctionē vl̓ ꝓpter aliqͥd hmōi. nō dic̄ ꝯuitiū vl̓ ꝯtumeliā formalit̓ ⁊ ꝑ ſe. ſꝫ ꝑ
accidēs ⁊ material̓r. inqͣꝫtū .ſ. d̓r id qd̓ pōt eſſe cōuitiū velcōtumelia. vn̄ hoc pōt eē qn̄qꝫ pctm̄ veniale. qn̄qꝫ aūt abſqꝫ oī pctō. in qͦ tn̄ neceſſaria ē diſcretio vt moderate hō talibꝰ ꝟbis vtat̉. qꝛ pōt eſſe ita graue cōuitiū ꝙ ꝑ incautela ꝓlatū auferret honorē eiꝰ ꝯͣ quē ꝓfert̉. ⁊ tunc poſſet hōpeccare mortalit̓ etiā ſi nō intēderet dehonorationē alteriꝰſicut etiā ſi aliqͥs īcaute aliū ex ludo ꝑcutiēs grauit̓ ledatculpa nō caret. ¶ Ad .i. ergo dd̓ꝫ ꝙ ad eutropeliū ꝑtinetdicere aliqͥd leue cōuitiū. nō ad dehonoratōꝫ vl̓ ad cōtriſtationē eiꝰ in quē d̓r. ſed magis cā delectatōis ⁊ ioci. ⁊ hocpōt eſſe ſine pctō ſi debite circūſtātie obſeruent̉. ſi ꝟo aliqͥs nō reformidet cōtriſtare eū in quē ꝓfert̉ hmōi iocoſuꝫcōuitiū dūmodo alijs riſū excitet. hoc en vitioſū vt ibideꝫd̓r. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut licitū ē aliquē verberare vl̓ ī ꝟbis dānificare cā diſcipline. ita etiā ⁊ cā diſcipline pōt aliqͥs alteri quē debet corrigere ꝟbū aliqd̓ cōuitioſū dicere.⁊ hoc mō dn̄s diſcipl̓os vocauit ſtultos. ⁊ apl̓os galathaſinſenſatos. tn̄ ſic̄ Augu. dic̄ in li. de ſer. dn̄i im mōte. raro⁊ ex magna nccītate obiurgatōes ſūt adhibēde in quibꝰ n̄vt nobis ſꝫ vt dn̄o ſeruiat̉ īſtemꝰ. ¶Ad. iij. dd̓m ꝙ cumpctm̄ cōuirij vl̓ cōtumelie ex aīo dicētis depēdeat. pōt cōtingere ꝙ ſit pctm̄ veniale ſi ſit leue cōuitiū nō multū hominē dehoneſtās ⁊ ꝓferat̉ ex aliqͣ aī leuitate vel ex leui iraabſqꝫ firmo ꝓpoſito aliquē dehoneſtādi. puta cū aliqͥs intendit alique ꝑ hmōi verbum leuiter contriſtare.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ aliqͥs non debeat cōtumelias ſibi illatas ſuſtinere. Qui enī ſuſtinet cōtumeliā ſibi illatā. audaciā nutritcōuitiātis. ſed hoc nō eſt faciendū. ergo hō non dꝫ ſuſtinere cōtumeliā ſibi illa tā. ſed magis cōuitiāti reſpōdere. IPre. Hō dꝫ plus ſe diligere qͣꝫ aliū. ſed aliqͥs nō dꝫ ſuſtinere ꝙ alteri cōuitiū īferat̉. Un̄ d̓r Prouer. xxvi. Quiimponit ſtulto ſilentiū iras mitigat. ergo etiā aliqͥs nō dꝫſuſtinere cōtumelias illatas ſibi. ¶ Pre. Nō licet alicuivindicare ſeip̄m ẜm illud. Uihi vindictā ⁊ ego retribuāſed aliqͥs non reſiſtēdo contumelie ſe vindicat. ẜm illudChryſo. Si vindicare vis ſile ⁊ funeſtā ei dediſti plagaꝫ.ergo aliqͥs nō debet ſilētio ſuſtinere ꝟba cōtumelioſa. ſedmagis rn̄dere. ¶ Sꝫ cōira eſt qd̓ d̓r in pͣs. Qui inqͥrebātmala mihi locuti ſūt vanitates. Et poſtea ſubdit. Ego autem tanqͣꝫ ſurdus nō audiebā ⁊ ſicut mutꝰ nō aꝑiens osſuū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut pat ētia neceſſaria eſt in his q̄ cōtra nos fiūt. ita etiā in his q̄ cōtra nos dicunt̉. Preceptaaūt pauētie ī his q̄ cōtra nos fiūt ſūt in p̄ꝑatiōe aī hn̄da.ſicut Augu. in li. de ſer. dn̄i in mōte exponit illud p̄ceptuꝫdn̄i. Si quis ꝑcuſſerit te in vnā maxiliā p̄be ei ⁊ aliā. vtſ. hō ſit paratus hoc facere ſi opus fuerit. nō tn̄ ſꝑ tenet̉ facere actu. qꝛ nec ip̄e dn̄s hoc fecit. ſed cū ſuſcepiſſet alapaꝫdixit qͥd me cedis. vt habet̉ Io. xviij. Et iō etiā circa verba cōtumelioſa qͥ contra nos dicunt̉ eſt idē intelligendūtenent̉ enī hr̄e aīmū paratū ad contumelias tolerandasſi expediēs fuerit. Qn̄qꝫ tn̄ oꝑtet vt cōtumeliā illataꝫ repellamus maxīe ꝓpter duo. prīo quid ē ꝓpter bonū eius qͥcontumeliā infert. vt videlicet eiꝰ audaciā reprimat̉. ⁊ decetero talia non attētet ẜm illud Prouer. xxvi. Rn̄de ſtulto iuxta ſtulticiā ſuā ne ſibi ſapīēs videat̉. Alio mō ꝓpterbonū multoꝝ quoꝝ ꝑfectus impedit̉ ꝓpter contumeliasnobis illatas. vn̄ Grego. dicit ſuꝑ Ezech. omel̓. ix. Hi qͥtum vita in exemplo imitationis eſt poſita debēt ſi poſſūtdetrahentiuꝫ ſibi verba cōpeſcere ne eorum predicationēnon audiant qui audire poterant ⁊ ita in prauis moribus
m