QueſtioLXIX
Un̄ ꝓpt̓ vtrūqꝫ punit̉. ⁊ hoc ē qd̓ d̓r Deutꝰ. xix. Cūqꝫ diligētiſſime ꝑſcrutātes inuenerint falſum teſtē dixiſſe contra frēm ſuū mēdaciū. reddēt ei ſicut fratri ſuo facere cogitauit. qd̓ ꝑtinet ad iniuriā ꝑſone ⁊ poſtea quantū ad iniuriā rei publice ſubdit̉. ⁊ auferes maluꝫ de medio tui vtaudiētes ceteri timorē habeāt ⁊ nequaqͣꝫ talia audiāt facere. ſpecialit̓ tn̄ ꝑſone accuſati facit iniuriā ſi de falſo accuſet. ⁊ iō accuſatꝰ ſi innocēs fuerit pōt ei iniuriam ſuā remittere. maxime ſi nō calūnioſe accuſauit ſꝫ ex animi leuitate. ſi ꝟo ab accuſatiōe innocētꝭ deſiſtat ꝓpt̓ aliquā colluſionē cū aduerſario facit iniuriā reipublice. ⁊ hoc nō poteſt ei remitti ab eo qͥ accuſat̉. ſꝫ pōt ei remitti ꝑ pͥncipeꝫq̄ curā reipublice gerit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ pena talionismeret̉ accuſator in recōpenſationē nocumēti qd̓ ꝓxīo inferre intētat. ſꝫ pena infamie ei debet̉ ꝓpt̓ maliciā ex qͣ calūnioſe aliū accuſat. ⁊ qn̄qꝫ qͥdē pͥnceps remittit pena ⁊ n̄abolet infamiā. qn̄qꝫ aūt etiā infamiā abolet. vn̄ ⁊ papapōt hmōi infamiā abolere. Et qd̓ dicit papa Gelaſius infamiā abolere nō poſſumꝰ. intelligēdū eſt de infamīa facti. vel qꝛ eā abolere aliqn̄ nō expedit. vel etiā loqͥt̉ de infamia irrogata ꝑ iudicē ciuilē ſicut dicit Gratianus.Queſtio LXIXEinde ꝯſiderandūeſt de pctīs q̄ ſunt ꝯͣ iuſticiā ex ꝑte rei. Et circa hoc q̄rūt̉ qͣttuor. pͥꝰ vtꝝ peccet aliqͥs mortalit̓ ꝟitatē negādo ꝑ quā ꝯdēnaret̉. 2ª vtꝝ liceat alicui ſecalūnioſe defendere. 3ª vtꝝ liceat alicui iudiciū ſubterfugere appellādo. 4º vtꝝ liceat alicui ꝯdēnato ꝑ violētiā ſedefendere ſi aſſit facultas.Ad primū ſic procediturUidet̉ ꝙ abſqꝫ pctō mortali poſſit accuſatꝰ veritatē negare ꝑ quā ꝯͣdēnaret̉. Dicit. n. Chryſo. Non tibi dico vt teꝓdas in publicū neqꝫ apud aliū accuſes. ſꝫ ſi ꝟitatē ꝯfiteret̉ in iudicio accuſatꝰ ſeipſum ꝓderet ⁊ accuſaret. nō ergotenet̉ veritatē dicere. ⁊ ita nō peccat mortalit̓ ſi ī iudiciomētiat̉. ¶ Pre. Sicut mēdaciū officioſum ē qn̄ aliquismētit̉ vt aliū a morte liberet. ita mēdaciū officioſum ē qn̄aliq̄s mētit̉ vt ſe liberet a morte. qꝛ plus ſibi tenet̉ qͣꝫ alteri. mēdaciū aūt officioſum nō ponit̉ eſſe pctm̄ mortale ſꝫveniale. ergo ſi accuſatꝰ ꝟitatem in iudicio neget vt ſe amorte liberet nō peccat mortalit̓. ¶ Pre. Oē pctm̄ mortale eſt ꝯtra charitatē vt ſupͣ dictū eſt. ſꝫ ꝙ accuſaiꝰ mentiat̉ excuſando ſe a pctō ſibi impoſito nō ꝯtrariat̉ charitati neqꝫ quantū ad dilectionē dei neqͣꝫ quantum ad dilectione ꝓximi. ergo hmōi mēdaciū nō eſt pctm̄ mortale.¶ Sꝫ ꝯͣ oē qd̓̇ eſt ꝯtrariū dīne glorie ē pctm̄ mortale. qꝛex p̄cepto tenem̄ oīa in gloriā dei facere. vt patet .i. ad Corinth. x. ſꝫ ꝙ reꝰ id qd̓ ꝯtra ſe ē ꝯfiteat̉ ꝑtinet ad gloriamdei. vi patet ꝑ illud qd̓ Ioſue dixit ad Achan. Fili mi dagloriā dn̄o deo iſrael. ⁊ ꝯfitere atqꝫ indica mihi qͥd feceriſne abſcōdas. vt habeỉ Ioſue. vij. ergo mētiri ad excuſandum pctm̄ eſt pctm̄ mortale. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ quicūqꝫ facit ꝯͣ debitū iuſticie mortalit̓ peccat ſicut ſupͣ dictū eſt. ꝑtinet aūt ad debitū iuſticie ꝙ aliqͥs obediat ſuo ſuꝑiori inhis ad q̄ ius p̄latiōis ſe extedit. iudex aūt vt ſupͣ dictū eſtſuꝑior ē reſpctu eiꝰ q̄ iudicat̉. ⁊ iō ex debito tenet̉ accuſatus iudici ꝟitatē exponere quā ab eo ẜm formā itris exigit. ⁊ iō ſi ꝯfiteri noluerit ꝟitatē quaꝫ dicere tenet̉. vel ſieam medacit̉ negauerit mortalit̓ peccat. ſi ꝟo iudex hocexqͥrat qd̓ nō pōt ẜm ordinē iuris nō tenet̉ ei accuſatꝰ re-
ſpondere ſꝫ pōt vel ꝑ appellationē vel alit̓ licite ſubterfugere mēdaciū tn̄ dicere nō licet. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ qn̄aliqͥs ẜm ordinē iuris a iudice int̓rogat̉ non ipſe ſe ꝓditſed ab alio ꝓdit̉ dū ei neceſſitas rn̄dēdi imponit̉ ꝑ eū cuiobedire tenet̉. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ mētiri ad liberandū aliquē a morte cū iniuria alteriꝰ nō eſt mēdaciū ſimplicif̓officioſum. ſꝫ hꝫ aliqͥd de ꝑnitioſo admixtū. cū aūt aliq̄ſ mētitur ī iudicio ad excuſationē ſui iniuriā facit ei cui obedire tenet̉. dū ſibi denegat qḋ ei debet .ſ. ꝯfeſſionē veritatis¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ille q̄ mētit̉ in iudicio ſe excuſando facit ⁊ ꝯͣ dilectionē dei cuiꝰ eſt iudiciū ⁊ ꝯͣ dilectionē ꝓximitū ex ꝑte iudicis cui debitū negat. tū ex ꝑte accuſatoris q̄punit ſi in ꝓbatiōe deficiat. Un̄ ⁊ in pͣs d̓r. Ne declinescor meū in ꝟba malicie ad excuſandas excuſatiōes ī peccatis. vbi dicit glo. Hec ē ꝯſuetudo impudētiū vt dep̄hēſi ꝑ aliqͣ falſa ſe excuſent. Et Grego. xxij. moral̓. exponēsillud Iob. xxxi. Si abſcōdi qͣſi hō pctm̄ meū. dicit. Uſitatū hūani generis vitiū eſt ⁊ libido pctm̄ cōmittere. ⁊ cōmiſſuꝫ negādo abſcōdere. ⁊ ꝯuictū d̓fendēdo ml̓tiplicareAd ſecundū ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ accuſato liceat calūnioſe ſe defendere. Quia ẜꝫiura ciuilia in cā ſanguīs licitū eſt cuilibet aduerſariū ſuum corrūꝑe. ſꝫ hoc maxīe ē calūnioſe ſe defendere. ergonō peccat accuſatꝰ in cā ſanguīs ſi calūnioſe ſe defendat.¶ Pre. Accuſator cū accuſato colludēs penā recipit a legibꝰ ꝯſtitutā. vt habet̉. ij. q. iij. nō aūt impōit̉ pena accuſato ꝑ hoc ꝙ cuꝫ accuſatore colludit. ergo videt̉ ꝙ liceataccuſato calunioſe ſe deſendere. ¶ Pre. Prouerb̓. xiiijd̓r. ſapiēs timet ⁊ declinat a malo. ſtultꝰ aūt trāſilit ⁊ ꝯfidit. ſꝫ illud qd̓ fit ꝑ ſapīam nō eſt pctm̄. ergo ſi aliqͥs qͣlit̓cunqꝫ ſe liberet a malo nō peccat. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ in cā criminali iuramētū de calūnia ē preſtādū. vt habet̉ extra deiura. calū. Inherētes. qd̓ nō eſſet ſi calūnioſe ſe defendere liceret. gͦ nō eſt licitū accuſato calūnioſe ſe defendere.¶ Rn̄. dd̓m ꝙ aliud ē ꝟitatē tacere. aliud ē falſitatē ꝓponere qͦrū primū in aliqͦ caſu licet. nō .n. aliqͦs tenet̉ oēꝫ veritatē ꝯfiteri ſꝫ illā ſolū quā ab eo pōt ⁊ debet reqͥrere iudex ẜm ordinē iuris. puta cū p̄ceſſit infamia ſuꝑ aliqͦ crimine. niſi aliqͣ exp̄ſſa indicia apparuerint vel etiā cū p̄ceſſit ꝓbatio ſemiplena. falſitatē tn̄ ꝓponere ī nullo caſu licꝫalicui. ad id aūt qḋ licitū eſt pōt aliqͥs ꝓcedere vel ꝑ viaslicitas ⁊ fini intēto accōmodas. qd̓ ꝑtinet ad prudētiamvel ꝑ aliqͣs vias illicitas ⁊ ꝓpoſito fini incōgruas. qd̓ ꝑtinet ad a ſtutiā q̄ exercet̉ ꝑ fraudē ⁊ dolū. vt ex ſupͣ dictiſpatet qͦrū primū eſt laudabile. ſecūdū ꝟo vitioſum. ſic gͦreo qͥ accuſat̉ licet ſe defendere ꝟitatē occultādo quā ꝯfiteri nō tenet̉ ꝑ aliqͦs ꝯueniētes modos. puta cū nō rn̄deat ad q̄ rn̄dere nō tenet̉. hoc aūt nō eſt calūnioſe ſe defendere ſed magis prudent̉ euadere. nō aūt licet ei vel falſitatem dicere vel ꝟitatē tacere quā ꝯfiteri tenet̉. neqꝫ etiāaliquē dolum vel fraudē adhibere. qꝛ fraus ⁊ dolus vimmendacij habent. ⁊ hoc eſt calūnioſe ſe defendere. ¶ Adi. ergo dd̓m ꝙ multa ẜm leges humanas impunita relinquuntur que ẜm diuinū iudiciū ſunt peccata ſicut patet de ſimplici fornicatiōe. qꝛ lex hūana nō exigitꝭ ab hoīeomnimoda virtutem que paucoꝝ eſt. ⁊ nō poeſt inueniri in tanta multitudine ppl̓i quanta lex hūana hꝫ neceſſeſuſtinere. ꝙ autē aliqͥs non velit aliquod pctm̄ cōmitterevt mortem corꝑalē euadat cuius ꝑiculū in cauſa ſaguiniſimminet reo eſt perfecte ꝟtutis. quia oīum terribiliū maxime terribile eſt mors. vt dicit̉ in. iij. ethi. ⁊ ideo ſi reus