QueſtioLXVII

pars ad ſeruandam ſnīam iudicis. alioquin iudiciū noneſſet efficax. prātē aūt coactiuā non hꝫ licite in rebꝰ humanis niſi ille qͥ fungit̉ publica ptāte. ⁊ qui ea fungunt̉ ſuꝑiores reputant̉ reſpectu eoꝝ ī quos ſicut ī ſubditos ptāte accipiūt ſiue habeāt ordinarie ſiue ꝑ cōmiſſionē. ⁊ iō manifeſtū eſt ꝙ nullus pōt iudicare aliquē niſi ſit aliqͦ mō ſubditus eius vel ꝑ cōmiſſionē vel ꝑ ptātē ordinariā. ¶ Adi. ergo dd̓m ꝙ Daniel accepit ptātē ad iudicandū illos ſeniores qͣſi cōmiſſam ex inſtinctu diuino. qd̓ ſignat̉ ꝑ hocqd̓ ibidē dicit̉. ꝙ ſuſcitauit dn̄s ſpm̄ pueri iunioris. ¶Ad. ij. dd̓m ꝙ ī rebꝰ hūanis aliqͥ ꝓpria ſponte pn̄t ſe ſubijcere alioꝝ iudicio qͣꝫuis nō ſint eis ſuꝑiores. ſicut ptꝫ inhis qui cōpromittūt in aliquos arbitros. ⁊ inde ē ꝙ neceſſe ē arbitriū pena vallari. qꝛ acbitri qͥ nō ſunt ſuꝑiores nōhn̄t de ſe plenā ptātē cohercendi. ſic ergo ⁊ xp̄s ꝓpria ſponte humano iudicio ſe ſubdidit. ſic̄ etiā ⁊ Leo papa iudicioīꝑatoris ſe ſubdidit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ epiſcopus in cuiꝰdioceſialiquis delinquit efficitur ſuperior eius ratione delicti etiam ſi ſit exemptus niſi forte deliquat in re aliqua exempta. puta in admīſtratione bonorum alicuius monaſterij exempti. ſed ſi aliquis exemptus conmittat furtumvel homicidium. vel aliquid huiuſmodi. poteſt per ordinarium iuſte condemnari.Ad ſecūdū ſic procediturUidet̉ ꝙ iudici nō liceat iudicare ꝯtra veritatē quā nouitꝓpter ea q̄ in ꝯtrariū ꝓponunt̉. Dicit̉ enim Deutro .xvij.Uenies ad ſacerdotes leuitici generis ⁊ ad iudicē qͥ fueritillo tꝑe quereſqꝫ ab eis qͥ iudicabūt tibi iudicij veritateꝫ.ſed qn̄qꝫ aliqua ꝓponunt̉ ꝯtra veritatē ſicut cū aliqͥd perfalſos teſtes ꝓbat̉. ergo nō licet iudici iudicare ẜm ea q̄ ꝓponunt̉ ⁊ ꝓbant̉ ꝯtra veritatē quā ip̄e nouit. ¶ Pre. Hōin iudicando debet diuino iudicio ꝯformari. qꝛ dei iudicium eſt. vt d̓r Deutro .i. ſed iudiciū dei ē ẜm veritateꝫ. vtd̓r Roma. ij. ⁊ Eſa. xi. p̄dicit̉ de xp̄o. Non ẜm viſionē oculoꝝ iudicabit. neqꝫ ẜm auditū auriū arguet. ſed iudicabit in iuſticia pauperes ⁊ arguet in equitate pro manſuetis terre. ergo iudex nō debet ẜm ea q̄ coram ip̄o ꝓbantur ſnīam ferre ꝯtra ea que ip̄e nouit. ¶ Pre. Idcirco iniudicio ꝓbationes requirunt̉ vt fides fiat iudici de rei veritate. vn̄ in his q̄ ſunt notoria nō requirit̉ iudicialis ordoẜm illud. i. ad Timo. v. Quorūdā hoīm pctā manifeſtaſunt p̄cedentia ad iudiciū. ſi ergo iudex ꝑ ſe ꝯgnoſcit veritatē nō debet attēderę ad ea q̄ ꝓbant̉. ſed ſnīaꝫ ſerre ẜm veritatē quā nouit. ¶ Pre. Nomē ꝯſcīe importat applicatōꝫ ſtīe ad aliqͥd agibile. vt in prīo habitū ē. ſed facere cōtra ꝯſcīam eſt pctm̄. ergo iudex peccat ſi ſnīaꝫ ferat ẜm alegata ꝯtra ꝯſcīam veritatis quā hꝫ. ¶ Sꝫ ꝯtra ē ꝙ Augu. dic̄ ſuꝑ pͣs. Bonus iudex nihil ex arbitrio ſuo fac̄. ſꝫ ẜꝫleges ⁊ iura ꝓnūciat. ſed hoc ē iudicare ẜm ea q̄ in iudicioꝓponunt̉ ⁊ ꝓbant̉. ergo iudex vult ẜm hmōi iudicare ⁊ n̄ẜm ꝓpriū arbitriū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dictū ē. iudicareꝑtinet ad iudicē ẜm ꝙ fungit̉ publica ptāte. ⁊ iō informari debet ī iudicādo nō ẜm id qd̓ ip̄e nouit tanqͣꝫ priuata ꝑſona. ſed ẜm id qd̓ ſibi innoteſcit tāqͣꝫ ꝑſone publice. hocaūt īnoteſcit ſibi ⁊ in cōmuni ⁊ in ꝑticulari. in cōmūi qͥdēꝑ leges publicas vl̓ diuīas vl̓ hūanas ꝯtra quas nullasꝓbatōes admittere dꝫ. in ꝑticulari aūt negocio aliqͦ ꝑ inſtrumēta ⁊ teſtes ⁊ alia hmōi legitima documēta q̄ debetſeqͥ in iudicio magis qͣꝫ id qd̓ ip̄e nouit tanqͣꝫ priuata ꝑſona. ex quo tn̄ ad hoc adiuuari pōt. vt diſtrictiꝰ diſcutiat ꝓbationes inductas vt poſſit eaꝝ defectū inueſtigare.

ꝙ ſi eas non poſſit de iure repellere dꝫ ſicut dictū eſt easin iudicādo ſed. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ iō p̄mittit̉ in ill̓ verbis de qōne iudicibꝰ faciēda. vt intelligat̉ ꝙ iudicare dn̄tiudices veritatē ẜm ea q̄ fuerūt ſibi ꝓpoſita. Ad. ij. dd̓m ꝙdeo cōpetit iudicare ẜm ꝓpriā ptātē. ⁊ iō in iudicādo informat̉ ẜm veritatē quā ip̄e ꝯgnoſcit non ẜm hoc ꝙ ab alijs accipit. ⁊ eadē rō eſt de xp̄o qui eſt vere deus ⁊ hō. alijaut iudices nō iudicāt ẜm ꝓpriā ptātē. ⁊ iō non eſt ſil̓is rō¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ apl̓s loquit̉ in caſu qn̄ aliqͥd non ſolū ēmaīfeſtū iudici ſed ſibi ⁊ alijs ita ꝙ reus nullo mō crimēinficiari pōt vt in notorijs. ſed ſtatim ex ip̄a euidētia factiꝯuincit̉. ſi aūt ſit maīfeſtū iudici ⁊ nō alijs vl̓ alijs ⁊ noniudici. tunc eſt neceſſaria iudici diſcuſſio. ¶ Ad. iiij.dd̓m ꝙ homo in his que ad propriam perſonam pertinent debet informare conſcientiam ſuam ex propria ſcientia. ſed in his que pertinent ad publicam poteſtatemdebet informare conſcientiam ſuam ẜm ea que in publico iudicio ſciri poſſunt.Ad tertium ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ iudex poſſit aliquē iudicare etiā ſi non ſit aliqͦsaccuſator. Hūana enī iuſticia deriuat̉ a iuſticia diuīa. ſeddeus pctōres iudicat etiā ſi nullus ſit accuſator. ergo videtur ꝙ hō poſſit in iudicio aliquē condemnare etiā ſi nonadſit accuſator. ¶ Pre. Accuſator requirit̉ in iudicio adhoc ꝙ deferat crime ad iudicē. ſed qn̄ pōt crimē ad iudicēdeuenire alio mō qͣꝫ ꝑ acculatōeꝫ ſicut ꝑ denunciationē vl̓ꝑ infamiā. vel etiā ſi ipſe iudex videat. ergo iudex pōt aliquē ꝯdēnare abſqꝫ accuſatore. ¶ Pͣre. Facta ſctōꝝ in ſcripturis narrant̉ quaſi quedā exemplaria hūane vite. ſedDaniel ſil̓ fuit accuſator ⁊ iudex ꝯta iniquos ſenes. vtptꝫ Dan̄. xiij. ergo nō eſt ꝯtra iuſticiā ſi aliqͥs aliquē condemnet tanqͣꝫ iudex. ⁊ ip̄emet ſit accuſator. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙi. ad Coꝝ. v. Amb. o. exponēs ſnīam apl̓i d̓ fornicatore. dicit ꝙ iudicis nō eſt ſine accuſatore dānare. qꝛ dn̄s iudamcum fuiſſet fur qꝛ non eſt accuſatus mīme abiecit. ¶ Rn̄.dd̓m. ꝙ iudex eſt interpres iuſticie. vn̄ ſicut phūs dicit īv. ethi. ad iudicē confugiūt. ſicut ad quandā iuſticiā aīatāiuſticia aūt ſicut ſupra dictū eſt. nō eſt ad ſeip̄m ſed ad alterū. ⁊ ideo oꝑtet ꝙ iudex inter aliquos duos dijudicet.quod quidē fit cum vnus eſt actor ⁊ alius ē reus. ⁊ iō ineximinibꝰ non pōt aliqueꝫ iudicio condemnare iudex niſi habeat accuſatorem. ẜm illud Actuū. xxv. Non eſt conſuetudo romanis damnare aliquem hominem priuſqͣꝫ ioqui accuſatur preſentes habeat accuſatores. locumqꝫ defendendi accipiat ad abluenda erimina que ei obijciunt̉.¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ deus in ſuo iudicio vtitur conſcientia peccantis quaſi accuſatore. ẜm illud Roma. ij. Inter ſe inuicem cogitationum accuſantium aut etiam defendentium. vel etiam euidentia facti qͣꝫtum ad ipſum ẜmillud Gen̄. iiij. Uox ſanguinis fratris tui Abel clamat adme de terra. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ publica infamia habet locum accuſatoris. vnde ſuper illud Gen̄. iiij. Uox ſanguinis fratris tui. ⁊cͣ. dicit gloſa. Euidentia perpetrati ſceleriſacculatore non egēt. in denunciationē vero ſicut ſupra dictum eſt non intenditur punitio peccantis ſed emendatio. et ideo nihil agitur contra eum cuius peccatum denūciatur. ſed pro eo. et ideo ibi non eſt neceſſarius accuſatorpęna enim infertur propter rebellionem ad eccleſiam. q̄quia eſt manifeſta tenet locuꝫ accuſatoris. ex eo aūt ꝙ ip̄eiudex videt nō pōt ꝓcedere ad ſnīam ferendam niſi ẜmordinem publici iudicij. quod tenet locum accuſatoris.