QueſtioLXVII
vrgens neceſſitas. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ vti re aliena occulteaccepta in caſu neceſſitatis extreme nō hꝫ rōnem furti ꝓprie loquēdo. qꝛ ꝑ talē neceſſitatē efficit̉ ſuū id qḋ aliquisaccipit ad ſuſtentandā ꝓpriā viiā. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ in caſu ſil̓is neceſſitatis etiā pōt aliqͥs occulte rem alienā accipe vt ſubueniat ꝓximo ſicut indigēti.Adoctauuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ rapina poſſit fieri ſine pctō. Preda enī ꝑ violētiā accipit̉. qd̓ videt̉ ad rōem rapine ꝑtinere ẜm p̄dicta.ſed p̄dam acciꝑe ab hoſtibꝰ licitū eſt. dic̄ enī Ambro. ī li.de patriarchis. Cum p̄da fuerit in ptāte victoris. decet militarē diſciplinā vt regi ſeruent̉ oīa .ſ. ad diſtribuendū. ergo rapina in aliqͦ caſu ē licita. ¶ Pre. licitū eſt auferre abaliquo id qd̓ non ē eiꝰ. ſed res qͣs infideles hn̄t nō ſunt eorum. dic̄ enī Augu. in epl̓a ad Uincētiū donatiſtā. Resfalſo appellatis vr̄as qͣs nec iuſte poſſidetis. ⁊ ẜm legesterrenoꝝ regū amittere iuſſi eſtis. ergo videt̉ ꝙ ab infidelibꝰ aliqͥs licite raꝑe poſſit. ¶ Pre. Terraꝝ principes ml̓ta a ſuis ſubditis violent̉ extorquēt. qd̓ videt̉ ad rōezrapine ꝑtinere. graue aūt videt̉ dicere ꝙ in hoc peccēt. quiaſic fere oēs principes dānarent̉. gª rapina in aliqͦ caſu ē licita ¶ Sed ꝯtra ē ꝙ d̓ quolibet licite accepto pōt fieri d̓oſacrificiū vel oblatio. nō aūt pōt fieri de rapina ẜm illudEſa. lxi. Ego dn̄s diligēs iudiciū. ⁊ odio hn̄s rapinā ī holocauſtū. gª ꝑ rapinā aliqͥd acciꝑe non eſt licitum. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ rapina qͣꝫdā violentiā ⁊ coactionē īportat ꝑ quaꝫꝯtra iuſticiā alicui aut ert̉ qḋ ſuū eſt. in ſocietate aūt hoīuꝫnullus hꝫ coactionē niſi ꝑ publicā ptātē. ⁊ ideo quicūqꝫ ꝑviolentia aliqͥd alteri aufert ſi ſit priuata ꝑſona nō vtenspublica ptāte illicite agit ⁊ rapinā cōmittit. ſicut ptꝫ in latronibꝰ. principibꝰ ꝟo ptās publica cōmittit̉ ad hoc ꝙ ſitiuſticie cuſtodes. ⁊ ideo nō licet eis violētia ⁊ coactionevti niſi ẜm iuſticie tenorē. ⁊ hoc vel ꝯtra hoſtes pugnando. vl̓ ꝯtra ciues malefactores puniēdo. ⁊ ꝙ ꝑ talē violentiam aufert̉ non hꝫ rōem rapine. cū non ſit ꝯtra iuſticiam.ſi ꝟo ꝯtra iuſticiā aliqͥ ꝑ publicā ptātē violenter abſtulerunt res alioꝝ. illicite agūt ⁊ rapinā cōmittūt ⁊ ad reſtitutionē tenent̉. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ circa p̄daꝫ diſtinguēdū eſt. qꝛ ſi illi qͥ depredant̉ hoſtes habeāt bellū iuſtū. ea q̄ꝑ violentiā in bello acquirūt eoꝝ efficiunt̉. ⁊ hoc nō habetrōem rapine. vn̄ nec ad reſtitutionē tenent̉. qͣꝫuis poſſintin acceptōe p̄de iuſtū bellū hn̄tes peccare ꝑ cupiditatemex p̄ua intētōe. ſi .ſ. nō ꝓpter iuſticiā ſꝫ ꝓpt̓ p̄dā principalit̓pugnēt. dic̄ enī Augu. in li. de ꝟbis dn̄i. ꝙ ꝓpter p̄dā militare pctm̄ eſt. ſi ꝟo illi qͥ p̄dam accipiūt hēant bellū iuſtūrapinā cōmittūt ⁊ ad reſtitutionē tenent̉. ¶ Ad. ij. dd̓ꝫ ꝙintantū aliqͥ infideles res ſuas iniuſte poſſidēt inqͣꝫtū easẜm leges terrenoꝝ principū amittere iuſſi ſūt. ⁊ iō ab eispn̄t ꝑ violentiā ſubtrahi nō priuata auctoritate ſꝫ publica. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſi prīcipes a ſubditis exigāt qd̓ eisẜm iuſticiā debet̉ ꝓpter bonū cōmūe ꝯſeruandū. etiā ſi violētia adhibeat̉ nō eſt rapīa. ſi ꝟo aliqͥ prīcipes īdebita extorqueāt ꝑ violentiā rapina ē ſic̄ ⁊ latrociniū. vn̄ dic̄ Augn. in. iiij. de ciui. dei. Remota iuſticia qͥd ſunt regna niſimagna latrocinia. qꝛ ⁊ latrocinia qͥd ſūt niſi ꝑua regna? ⁊Ezech. xxij. d̓r. Princeps eiꝰ ī medio eius qͣſi lupi rapientes p̄dā. vn̄ ⁊ ad reſtitutōeꝫ tenent̉ ſic̄ ⁊ latrones. ⁊ tātograuiꝰ peccāt qͣꝫ latrōes. qͣꝫto ꝑiculoſiꝰ ⁊ cōmuniꝰ ꝯtra publicā iuſticiā agunt cuius cuſtodes ſunt poſitiAd nonum ſic procedit̉.
Uidet̉ ꝙ furtum ſit grauius pctm̄ qͣꝫ rapina. Furtuꝫ enīſuꝑ acceptōeꝫ rei aliene hꝫ adiunctā fraudē ⁊ dolū. qd̓ nōeſt in rapina. ſed fraus ⁊ dolus de ſe hn̄t rōem pctī. vt ſupͣhabitū eſt. ergo furtū eſt grauiꝰ pctm̄ qͣꝫ rapina. ¶ Prete:Uerecūdia ē timor de turpi actu. vt d̓r in. iij. ethi. ſꝫ magis verecundant̉ hoīes de furto qͣꝫ de rapina. ergo furtū ēturpiꝰ qͣꝫ rapina. ¶ Pre. Quāto aliqd̓ pctm̄ pl̓ibꝰ nocettāto grauius eē videt̉. ſed ꝑ furtū pōt nocumentū inferri ⁊ magnis ⁊ ꝑuis. ꝑrapinā aūt ſolū impotētibꝰ quibꝰ poteſt violētia inferri. ergo grauiꝰ videt̉ eē pctm furti qͣꝫ rapine ¶ ¶ Sed ꝯtra ē ꝙ ẜm leges grauiꝰ punit̉ rapīa qͣꝫ furtū ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ rapina ⁊ furtū hn̄t rōem pctī ſic̄ ſupͣ dictū eſt ꝓpter inuoluntariū qd̓ eſt ex ꝑte eiꝰ cui aliqͥd aufert̉ita tn̄ ꝙ in furto ē inuolūtariū ꝑ ignorantiā. in rapina aūteſt inuolūtariū ꝑ violentiā. magis ē aūt aliqͥd inuolūtarium ꝑ violentiā qͣꝫ ꝑ ignorantiā. qꝛ violētia directiꝰ opponit̉ volūtati qͣꝫ ignoratia. ⁊ iō rapina ē grauiꝰ pctm̄ qͣꝫ furtū. eſt ⁊ alia rō. qꝛ ꝑ rapinā non ſolū infert̉ alicui dānū inrebꝰ. ſed etiā vergit in quandā ꝑſone ignominiā ſiue iniuriā ⁊ hoc p̄ponderat fraudi vl̓ dolo q̄ ꝑtinēt ad furtū. vnd̓ptꝫ rn̄ſio ad primū. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ hoīes ſenſibilibꝰ inherētes magis gl̓iant̉ de virtute exteriori q̄ maīfeſtat̉ ī rapina qͣꝫ de virtute exteriori q̄ tollit̉ ꝑ pctm̄. ⁊ iō minꝰ verecundant̉ de rapina qͣꝫ de furto. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ licet īpl̓ibꝰ poſſit noceri ꝑ furtū qͣꝫ ꝑ rapinā. tn̄ grauiora nocumēta pn̄t īferri ꝑ rapinā qͣꝫ ꝑ furtū. vn̄ etiā ex hoc rapinaeſt deteſtabilior.¶ Queſtio LXVIIEinde ꝯſideranduꝫeſt de vitijs oppoſitis cōmutatiue iuſticie q̄ cōſiſiūt in ꝟbis in quibꝰ ledit̉ ꝓximꝰ. Et prīo d̓his q̄ ꝑtinēt ad iudiciū. ſcd̓o de nocumētis verboꝝ q̄ fiuntextra iudiciū. Circa primū qͥnqꝫ ꝯſiderāda occurrūt. prīoquidē de iniuſticia iudicis in iudicādo. ſcd̓o d̓ īiuſticia accuſatoris in accuſādo. tertio de iniuſticia ex ꝑte rei in ſuadefenſione. qͣrto de iniuſticia teſtis in teſtificādo. qͥnto deiniuſticia aduocati ī patrocinādo. Circa primū q̄runt̉ qͣttuor. prīo vtꝝ aliqͥs poſſit iuſte iudicare eū qui nō eſt ſibiſubditꝰ. ſcd̓o vtꝝ liceat iudici iudicare. ꝯtra veritatē quaꝫnouit ꝓpter ea q̄ ſibi ꝓponunt̉. tertio vtꝝ iudex poſſit aliquē iuſte cōdemnare nō accuſatū. qͣrto vtrum licite poſſitpenam relaxare.Ad primum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ aliqͥs poſſit iuſte iudicare eū qͥ non eſt ſibi ſubditus. Dicit̉ enī Daniel̓. xiij. ꝙ Daniel ſeniores de falſo teſtimonio ꝯuīctos ſuo iudicio condēuauit. ſꝫ illi ſenioresnō erāt ſubditi Dan̄. v. ip̄i etāt iudices ppl̓i. ergo aliquispōt licite iudicare ſibi nō ſubditū. ¶ Pre. Chriſtꝰ n̄ eratalicuius hoīs ſubditꝰ. qͥnimo ip̄e erat rex regū ⁊ dn̄s dominantiū. ſed ip̄e exhibuit ſe iudicio hoīs. ergo videt̉ ꝙaliqͥs licite poſſit iudicare aliquēqͥ nō ē ſubditus eius. I.Pre. Scd̓m iura qͥlibet ſortit̉ foꝝ ẜm rōem delicti. ſꝫ qn̄qꝫ ille qͥ delinqͥt nō ē ſubditꝰ eiꝰ ad quā ꝑtinet foꝝ illiꝰ loci. puta cū eſt alteriꝰ dioceſis vl̓ cū eſt exempiꝰ. ergo videtur ꝙ aliqͥs poſſit iudicare eū qͥ nō ē ſibi ſubditꝰ ¶ Sꝫ ꝯͣē ꝙ Grego. dic̄ ſuꝑ illud Deutro. xxiij. Si ītraueris ſegētē ⁊cͣ. Falcē iudicij mittere nō pōt in eā rem q̄ videt̉ alteri eē cōmiſſa. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſnīa iudicis ē qͣſi q̄dā ꝑticularis lex ī aliqͦ ꝑticulari facto. ⁊ iō ſicut lex general̓ dꝫhr̄e vim coactiuā. vt ptꝫ ꝑ phm̄ in. x. ethi. ita etiā ⁊ ſnīa iudicis debet hr̄e vim coactiuā ꝑ quam conſtringat̉ vt-