Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioLXVI

ergo incarcerare aliquem eſſet licitum ad hoc cohiberet̉a malo. cuilibet eſſet licitū aliquē incarcerare. qd̓ ptꝫ eſſefalſu. ergo primū. Sed ꝯtra ē Leui. xxiiij. legit̉ quēdaꝫ miſſū fuiſſe ī carcerē ꝓpter pctm̄ blaſphemie Rn̄.dd̓m in bonis corꝑis tria ordinē ꝯſiderant̉. primo qui integritas corꝑalis ſubſtātie cui detrimentū affert̉ perocciſionē vel mutilationē. ſcd̓o de lectatio vel qͥes ſenſ cuiopponit̉ verberatō vel qd̓libet ſenſuū dolore afficiēs. tertiomotꝰ vſus membroꝝ qui impedit̉ ligationē vel incarcerationē ſeu quācūqꝫ detentionē. ideo incarcerare aliquē vel qͣlitercūqꝫ detinere ē illicitū niſi fiat ẜm ordinē iuſticie aut in penā aūt ad cautelā alicuiꝰ mali vitādi Adi. ergo dd̓m qui abutit̉ ptāte ſibi data meret̉ eam amittere. ideo hoī qui peccādo abuſus ē libero vſu ſuoꝝmembroꝝ ꝯueniēs eſt incarceratōis materia. Ad. ij.dd̓m deꝰ qn̄qꝫ ẜm ordinē ſue ſapīe pctōres cohibet nepoſſint pctm̄ implere. ẜm illud Iob. v. Qui diſſipat cogitatōes malignoꝝ ne poſſint implere manꝰ eoꝝ qd̓ ceperāſ. qn̄qꝫ ꝟo eos ꝑmittit qd̓ voluerint agere. ſil̓r ẜm humanā iuſticiā qualibet culpa hoīs incarcerant̉. ſed aliquibꝰ. Ad. iij. dd̓m detinere hoīem ad horā abaliquo oꝑe illicito ſtatim ꝑpetrādo cuilibet licet. ſicut cumalqͥs detinet aliquē ne ſe p̄cipitet. vel ne aliū feriat. ſꝫ ſimpl̓r aliquē includere vel ligare. ad ſolū ꝑtinet hꝫ diſponere vniuerſal̓r de actibꝰ vita alterius. qꝛ hoc impedit̉ ſolū a malis faciēdis. ſed etiā a bonis agendis.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ pctm̄ non aggrauet̉ ex hoc p̄dicte iniurie inferunt̉ in ꝑſonas alijs ꝯiunctas. Hmōi enī iniurie hn̄tnem pctī. ꝓut nocumentū alicui infert̉ ꝯtra eiꝰ voluntatē.ſed magis ē ꝯtra hoīs voluntatē malū qd̓ in ꝓpriā ꝑſonaꝫinfert̉ qͣꝫ qd̓ infert̉ in ꝑſonā ꝯiunctā. ergo iniuria illata inꝑſonā ꝯiunctā eſt minor. Pre. In ſacra ſcriptura p̄cipue rep̄hendunt̉ qui pupillis viquis iniurias inferunt dicit̉ Eccl̓. xxxv. deſpiciet p̄ces pupilli. nec viduāſi effūdat loquelā gemitus. ſed vidua pupillus ſuntꝑſone alijs ꝯiuncte. ergo ex hoc infert̉ iniutia ꝑſonisiunctis aggrauat̉ pctm̄. Pre. Perſona coniunctahꝫ ꝓpriā voluntatē ſicut principal̓ ꝑſona. pōt enī aliquid voluntariū qd̓ eſt ꝯtra voluntatē. principal̓ ꝑſone: viptꝫ ī adulterio qd̓ placet vxori diſplicet viro. ſed hmōiiniurie hn̄t rōnē pctī ꝓut ꝯſiſtūt ī volūtaria cōmutatōe.ergo hmōi īiurie minꝰ hn̄t de rōe pctī Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Deūtro. xxviij. ad quādā exaggeratiōeꝫ d̓r. Filij tui filie tuetradēt̉ alteri ppl̓o vidētibꝰ ocul̓ tuis Rn̄. dd̓ꝫ qͣꝫtoaliqͣ iniuria ī pl̓es redūdat ceteriſ paribꝰ. tāto grauiꝰ ē peccatū. inde ē grauius ē pctm̄ ſi aliquis ꝑcutiat princi qͣꝫ ꝑſonā priuatā. qꝛ redundat in iniuria totiꝰ multitudinis. vt ſupra dictū ē. cum aūt infert̉ iniuria in aliquāſonā ꝯiunctā alteri qualitercūqꝫ illa iniuria ꝑtinet ad duas ꝑſonas. ceteris ꝑibꝰ ex hoc ip̄o aggrauat̉ pctm̄. pōttn̄ ꝯtingere ẜm aliqͣs circūſtantias ſit grauiꝰ pctm̄ qd̓fit ꝯtra ꝑſona nulli ꝯiunctā. vel ꝓpter dignitatē ꝑſone. velꝓpter magnitudinē nocumēti. Ad i. ergo dd̓m iniuria illata in ꝑſonā coniunctā. minꝰ eſt nociua ꝑſone cuiiungit̉ qͣꝫ ſi in ip̄am immediate infert̉. ex hac ꝑte ē minꝰpctm̄. ſed hoc totū qd̓ ꝑtinet ad iniuriā ꝑſone cui ꝯiungit̉ſuꝑaddit̉ pctō qd̓ aliqͥs incurrit ex eo aliā ꝑſonā ẜm ſeledit. Ad. ij. dd̓m iniurie illate ī viduas pupillosmagis exaggerāt̉. qꝛ magis opponunt̉ miſcd̓ie. quiahmōi nocumētū ꝑſōis inflictū ē eis grauiꝰ. qꝛ hn̄t tele

uantem. Ad. iij. dd̓m hoc vxor volūtarie ꝯſentit īadulteriū. minorat̉ qͥdē pctm̄ iniuria ex ꝑte ip̄ius mulieris. grauiꝰ enī eēt ſi adulter violēter opprimeret.ꝓpter hoc tollit̉ iniuria ex ꝑte viri. qꝛ vxor hꝫ ptātē ſuicorꝑis. ſꝫ vir vt d̓r. i. ad Coꝝ. vij. eadē eſt in ſil̓ibusDe adulterio tn̄ qꝛ ſolū inſticie ſꝫ etiā caſtitati opponitur. erit locꝰ agēdi ī tractatu de tꝑātia. LXVEEinde ꝯſideranduꝫē de pctīs iuſticie oppoſitis īfert̉ nocumē ꝓxīo in rebꝰ .ſ. de furtu rapīa. Et circa hocq̄runt̉ nouē. prīo vtꝝ natural̓ ſit hoī poſſeſſio exterioꝝ reꝝſcd̓o viꝝ licitū ſit aliqͥs aliquā poſſideat qͣſi ꝓpriā. tertio vtꝝ furtū ſit occl̓ta acceptio rei aliena. qͣrto viꝝ rapīaſit pctm̄ ſpē differēs a furto. qͥnto viꝝ furtū ſit pctm̄. ſexto viꝝ furtū ſit pctm̄ mortale. ſeptīo vtꝝ liceat furari ī neceſſitate. octauo vtꝝ oīs rapina ſit pctm̄ mortale. nono viꝝrapina ſit grauius pctm̄ qͣꝫ furtum.Ad primum ſic procedit̉Uidet̉ ſit natural̓ hōi poſſeſſio exterioꝝ reꝝ. Nullꝰenī dꝫ ſibi attribuere qd̓ dei ē. ſed dn̄iū oīm creaturaꝝ eſtpprie dei. ẜm illud pͣs. Dn̄i ē terra ⁊cͣ. ergo ē naturalishoī reꝝ poſſeſſio exterioꝝ. Pre. Baſiliꝰ exponēs verbūdiuitis dicētis. Lu. xij. Cōgregabo oīa nata ſūt mihibona mea. dic̄. Dic mihi tua vn̄ ea ſumēs in vitā tuliſti. ſꝫ illa poſſidet natural̓r pōt aliqͥs ꝯueniēter aliqͣdicere ſua. ergo poſſidet natural̓r exteriora bona Pre. Sicut Ambro. dic̄ in li. de tri. dn̄s nomē eſt ptātis. ſed hꝫ prātē ſuꝑ res exteriores. nihil enī pōt circa eaꝝ naturā īmutare. ergo poſſeſſio exterioꝝ reꝝ non eſthōi naturalis. Se ꝯtra ē qd̓ d̓r ī pͣs. Oīa ſubieciſti ſubpedibꝰ eiꝰ .ſ. hoīs. Rn̄. dd̓m res exterior pōt dupl̓rꝯſiderari. vno qͣꝫtū ad eiꝰ naturā ſubiacet hūaniptāti. ſed ſolū diuīe. cui oīa ad nutū obediūt. alio qͣꝫtūad vſū ip̄ius rei. ſic hꝫ naturale dn̄iū exterioꝝ reꝝ. qꝛ cōnem voluntatē pōt vti rebꝰ exterioribꝰ ad ſuā vtilitatē qͣſi ꝓpter ſe factis. ſꝑ enī imꝑfectiora ſūt ꝑfectiora. vtſupͣ habitu ē. ex hac rōne phūs ꝓbat in i. poli. poſſeſſio reꝝ exterioꝝ ē hoī naturalis. hoc aūt naturale dn̄iū ſuꝑceteras creaturas qd̓ cōpetit hoī ẜm rōnem ī imago deiꝯſiſtit maīfeſtat̉ in ip̄a hoīs creatōe. Gen̄. i. vbi d̓r. Faciamus hoīem ad imaginē ſil̓itudinē nr̄am p̄ſit piſcibusmaris ⁊cͣ. Ad .i. ergo dd̓m deꝰ hꝫ prīcipale dn̄iū oīuꝫreꝝ. ip̄e ẜm ſuā ꝓuidētiā ordīauit qͣſdā res ad corꝑaleꝫhoīs ſuſtētatōeꝫ. ꝓpt̓ hoc hꝫ nat̉ale reꝝ dn̄iū qͣꝫtū adptātē vtēdi ip̄is. Ad. ij dd̓m diues ille rep̄hedit̉ exhoc putabat exteriora bōa prīcipl̓r ſua qͣſi accipiſſet ea ab alio .ſ. a deo. Ad. iij. dd̓m illa ꝓcedit de dominio exterioꝝ rerum qͣꝫtū ad naturas ipſarum. quoddem dominiū ſoli deo conuenit vt dictum eſt.Ad ſecūdū ſic procediturUidet̉ liceat alicui aliquā qͣſi ꝓpriā poſſidere.enī qd̓ ē ꝯtra ius nat̉ale ē illicitū. ſꝫ ẜm ius nat̉ale oīa ſūtcōmūia. cui qͥdē cōmūitati ꝯͣriat̉ ꝓprietas poſſeſſionū. ergo illicitū ē cuilibet hoī appropriare ſibi aliquā exterio. Pre. Baſiliꝰ dicit expones p̄dictū ꝟbū diuitis. Sic̄qui preueniens ad ſpecta cula prohiberet adueniētes appropriando ſibi qd̓ ad cōmunē vſum ordinat̉. ſi l̓es ſūt diuites qui cōmunia que p̄occupauerunt eſtimant ſua eſſeſed illicituꝫ eſſet p̄cludere viā alijs ad potiendū cōmūibo