QueſtioLXIIII

poteſt ꝯſid rari qͣntuiū ad ipſam formvtū iudicij. prouiſcilicet iudex etiā in ipſa cōmutatiua iuſticia ab vno accipit ⁊ alteri dat. ⁊ hoc pertinet ad diſtributiuā iuſticiā. etẜm hoc in quolibet iudicio locū habere pōt ꝑſonarū acceptio. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ cū punit̉ aliquis grauius ꝓpter iniuriā in maiorē perſonā cōmiſſam nō eſt perſonarū acceptio. quia ipſa diuerſitas ꝑſone facit qͣntū ad hoc diuerſitatē rei. vt ſupͣ dictū eſt. ¶ Ad. iij. dd̓ꝫ ꝙ hō in iudicio debet pauperi ſubuenire quantū fieri poteſt tn̄ ſine leſiōe iuſticie. alioqͥn non habet locū illud qd̓ d̓r Exo. xxiij. Pauperis quoqꝫ n̄ miſereberꝭ ī iudicio ¶ Queſtio LXIIIIEinde ꝯſiderandūeſt de vitijs oppoſitis cōmutatiue iuſticie. Etpͥº ꝯſiderandū eſt de pctīs que cōmittūt̉ circavolūtarias cōmutatiōes. 2º de pctīs que cōmittunt̉ circacōmutatiōes inuolūtarias. Cōmittunt̉ aūt peccata circain uoluntarias cōmutatiōes per hoc ꝙ aliqd̓ nocumentūꝓximo infertur ꝯtra eius voluntatē. qd̓ quidem pōt fieriduplicit̓ .ſ. facto ⁊ verbo. facto quidē cū ꝓximus lediturvel in ꝑſona ꝓpria vel in ꝑſona ꝯiuncta vel in ꝓprijs rebꝰde his ergo per ordinē ꝯſiderandū eſt. Et primo de homicidio per qd̓ maxime nocet̉ ꝓximo. Et circa hoc querūturocto. pͥº vtrū occidere aīalia bruta vel etiā plaritas ſit peccatū. 2º vtrū occidere pctōrē ſit licitū. 3ª vtrū hoc liceat priuate ꝑſone vel ſolū publice. 4ꝰ vtrū hoc liceat clerico. 5ºvtrū liceat alicui occidere ſeipſum. 6ꝰ vtrū liceat occiderehoīem iuſtū. 7ꝰ vtrū liceat alicui occidere hoīem ſeipſumdefendendo. 6ª vtrū homicidiū caſuale ſit pctm̄ mortaleAd primū ſic procediturUidetur ꝙ occidere quecūqꝫ viuentia ſit illicitū. Dic̄ .n.apl̓s ad Ro. xiij. Qui ordinatiōi dei reſiſtūt ipſi ſibi dānationem acquirūt. ſed per ordinationē dīne prudentieoīa viuētia ꝯſeruantur. ẜm illud pͣs. Qui ꝓducit in mōtibus fenū ⁊ dat iumētis eſcaꝫ ipſoꝝ. ergo mortificare q̄cunqꝫ viuentia videtur eſſe illicitū. ¶ Pre. Homicidiūeſt peccatū ex eo ꝙ hō priuatur vita. ſed vita coīs eſt oībus aīalibꝰ ⁊ plantis. ergo eadē ratiōe videt̉ eſſe peccatuꝫoccidere bruta aīalia ⁊ plantas. ¶ Pre. In lege dīna n̄determinat̉ ſpecialis pena niſi pro peccato. ſed occidēti bouem vel ouem alterius ſtatuitur pena determinata in lege dīna. vt patet Exo. xxij. ergo occiſio brutoꝝ aīaliū eſtpctm̄. ¶ Sed ꝯtra eſt quod Aug. dicit in. i. de ciui. dei.Cum audimꝰ. non occides nō accipimꝰ hoc dictuꝫ eſſe defru tectis. quia nullus eis eſt ſenſus. nec de irrōnabilibusaīalibꝰ. quia nulla nobis ratiōe ſociant̉. reſtat ergo vt intelligamꝰ de hoīe quod dictū eſt. nō occides. ¶ Rn̄. dd̓ꝫꝙ nulluſ peccat ex hoc ꝙ vtitur re aliqͣ ad hoc ad quod ēin rerū aut ordine imꝑfectiora ſunt ꝓpter ꝑfectiora. ſicutetiā in generatiōis via nat̉a ab imꝑfectis ad perfecta ꝓcedit. ⁊ inde ē ꝙ ſicut in generatiōe hoīs prius eſt viuumdeinde animal. vltimo aūt hō. ita etiā ea que tm̄ viuūt vtplante ſunt cōiter ꝓpter aīalia. oīa aūt aīalia ſunt ꝓpt̓ bominē. ⁊ iō ſi homo vtat̉ plantis ad vtilitatē aīaliū. ⁊ aīalibus ad vtilitatē hoīs non ē illicituꝫ. vt patet ꝑ phm̄ ini. politi. inter alios aūt vſus maxime neceſſariꝰ eſſe videtur vt aīalia plantis vtant̉ in cibū. ⁊ hoīes aīalibꝰ qd̓ ſine morrificatiōe eoꝝ fieri nō poteſt. ⁊ ideo licitū eſt ⁊ plātas mortificare in vſum aīaliū. ⁊ aīalia in vſum hominūex ipſa ordinatiōeⁱ dīna. dicit̉. n. Gen̄. i. Eccerdedi vobisoēm herbam ⁊ vniuerſa ligna vt ſint vobis in eſcam et

cunctis aīantibꝰ terre. Et Gen̄. ix. dicit̉. Oē quod fouetur ⁊ viuit erit vobis in cibū. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ ex ordinationē dīna ꝯſeruat̉ vita aīaliū ⁊ plantarū nō ꝓpt̓ ſeipſam ſed ꝓpter hoīem. vn̄ vt Aug. dicit in. i. de ciui. dei.Iuſtiſſima ordinatiōe creatoris vita ⁊ mors eoꝝ noſtrisvſibus ſubdit̉. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ aīalia bruta ⁊ plante nōhabent vitam rationalē per quā a ſeipſis agant̉. ſed ſemper aguntur quaſi ab alio naturali quodā impulſu. ⁊ hoceſt ſignū ꝙ ſunt naturalit̓ ſeruata ⁊ alioꝝ vſibꝰ accōmodata ⁊ ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ille qui occidit bouē alteriꝰ peccat quidē non qꝛ occidit bouē ſed quia dānificat homīeꝫin re ſua. vnde nō ꝯtinetur ſub peccato homicidij ſꝫ ſubpeccato furti vel rapine.Ad ſecundū ſic procedit̉.Uidetur ꝙ non ſit licitū occidere hoīes pctōreſ. Dn̄s nMarth. xiij. in parabola ꝓhibuit extirpare zizaniā q̄ ſuntfilij nequā vt ibidē dicit̉. ſed oē quod eſt ꝓbituꝫ a deo eſtpeccatū. ergo occidere pctōrem eſt pctm̄. ¶ Pre. Iuſticiahūana ꝯformat̉ iuſticie diuine. ſed ẜm dīnam iuſticiampctōres ad penitētiā reſeruāt̉. ẜꝫ illud Ezech. xviij. Nolo mortē pctōris ſed vt ꝯuertat̉ ⁊ viuat. ergo videtur omnino eſſe iniuſtū ꝙ pctōres ord nant̉. ¶ Pre. Illud qd̓eſt ẜm ſe malū nullo bono fine fieri licet. vt patet ꝑ Aug.in ſi. ꝯtra mendaciū. ⁊ ꝑ phm̄ in. ij. ethi. ſed occidere homine ẜm ſe malū eſt. qꝛ ad oēs hoīes tenem̄ charitatē habere. amicos aūt volumꝰ viuere ⁊ eſſe vt d̓r in. ix. ethi. gͦnullo modo licet hoīem pctōrem occidere. ¶ Sed ꝯtra ēquod Exo. xxij. d̓r. Maleficos nō patieris viuere. ⁊ in pͣsIn matulino interficiebā oēs pctōres terre. ¶ Rn̄. di.ꝙ ſicut dictū eſt. licitū eſt occidere aīalia bruta inquantūordiuantur naturalit̓ ad hominū vſum ſicut imꝑfectū ordinatur ad ꝑfectū. oīs aūt pars ordinat̉ ad totū vt imꝑfectum ad ꝑfectū. ⁊ ideo oīs pars naturalit̓ eſt ꝓpter totumet ꝓpter hoc videmꝰ ꝙ ſi ſaluti totius corꝑis hūani expediat p̄ciſio alicuiꝰ membri. puta cū eſt putridū vel corruptiuū alioꝝ mēbroꝝ laudabilit̓ ⁊ ſalubrit̓ abſcindit̉. quelibet aūt ꝑſona ſingularis comꝑatur ad totaꝫ cōitatē ſicutpars ad totū. ⁊ ideo ſi aliquis homo ſit periculoſus cōitati ⁊ corruptiuꝰ ipſiꝰ ꝓpt̓ aliqd̓ pctm̄ laudabilit̉ ⁊ ſalubriter occidit̉ vt bonū cōe ꝯſeruet̉. modicū .n. fermētū totaꝫmaſſam corrūpit. vt d̓r. i. ad Corinth. v. ¶ Ad. i. ergo di.ꝙ dn̄s abſtinēdū mādauit ab eradicatiōe zzanioꝝ vt tritico parceret̉ .i. bonis. qd̓ quidē fit qn̄ nō pn̄t occidi maliqͥn ſimul occidant̉ ⁊ boni. vel qꝛ latēt int̓ bonos vel quiahn̄t multos ſeqͣces. ita ꝙ ſine bonoꝝ ꝑiculo interfici nonpn̄t. vt Aug. dicit ꝯͣ Permenianū. vn̄ dn̄s docet magiseſſe ſinēdū malos viuere ⁊ vltionē reſeruādā vſqꝫ ad extremū iudiciū qͣꝫ ꝙ boni ſimul occidant̉. qn̄ ꝟo ex occiſione maloꝝ non īminet ꝑiculū bonis ſꝫ magꝭ tutela ⁊ ſalustūc licite pn̄t mali occidi. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ deus ẜm ordinem ſue ſapiētie qn̄qꝫ ſtatim pctōreſ occidit ad liberationem bonoꝝ. qn̄qꝫ aūt eis penitēdi tꝑs ꝯcedit ẜm ꝙ ipſenouit ſuis electis expedire. ⁊ hoc etiam humana iuſticiaimitatur pro poſſe. illos .n. qui ſunt ꝑnicioſi in alios occidit. eos ꝟo qui peccant alijs grauiter non nocētes ad penit entiam reſeruat. ¶ Ad. iij. dicendū ꝙ homo peccando ab ordine rationis recedit. ⁊ ideo decidit a dignitatehumana prout ſcilicet homo eſt naturalit̓ liber ⁊ ꝓpt̓ ſeipſum exiſtens ⁊ incidit quodāmodo in ſeruitutē beſtiarū.vt ſcilicet de ipſo ordinetur ẜm ꝙ eſt vtile alijs. ẜm illudpͣs. Dō cū in honore eēt nō intellexit. cōꝑatꝰ ē iumentis