QueſtioLXII

ergo iuſtum eſt vt etiā reſtituat hoī aliqͥd quod nō accepit. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ recōpenſatio ad iuſticiā ꝑtinet inquantū equalitatē facit. ſed ſi aliquis reſtitueret quod nōaccepit hoc nō eſſet equale. ergo talis reſtitutio nō eſt iuſtum ꝙ fiat. ¶ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ quicunqꝫ dānificat aliquē videt̉ ei auferre id ī quo ipſum dānificat. damnū .n. dicit̉ex eo ꝙ aliquis minꝰ habet qͣꝫ debꝫ habere ẜm phm̄ in. vethi. ⁊ ideo hō tenet̉ ad reſtitutionē eius in quo aliqueꝫdānificauit. ſed aliquis dānificat̉ duplicit̓. vno mō quiāaufertur ei id quod actu habebat. ⁊ tale dānū eſt ſemꝑ reſtituendū ẜm recōpenſationē equalis. puta ſi aliqͥs dānificet aliquē diruens domū eis tenetur ad tantū quantuꝫvalet domus. alio modo dānificat aliqͥs aliquē impediēdo ne adipiſcat̉ quod erat in via habēdi. ⁊ tale dānuꝫ nonoportet recompenſare ex equo. quia minus eſt habere aliquid ꝟtute qͣꝫ habere actu. qui aūt eſt in via adipiſcendialiquid habet illud ſolū ẜm ꝟtutē vel potentiā. ⁊ ideo ſiredderetur ei vt haberet hoc in actu reſtitueret̉ ei quod ēablatū nō ſimplū ſed multiplicatū. quod nō eſt de neceſſitate reſtitutiōis vt dictū eſt. tenet̉ tn̄ aliquā recōpēſationem facere ẜm ꝯditionē ꝑſonarū ⁊ negocioꝝ. Et per hocpatet rn̄ſio ad primū ⁊ ſecundū. nam ille qui ſemē ſparſitin agro nōdum habet meſſem in actu ſed ſolū in ꝟtute. ⁊ſimilit̓ ille qui habet pecuniā nondū habet lucrū in actuſed ſolū in ꝟtute. ⁊ vtrūqꝫ pōt multiplicit̓ īpediri. ¶ Adiij. dd̓m ꝙ deus nihil requirit ab hoīe niſi bonū qd̓ ipſein nobis ſeminauit. ⁊ ideꝯ v̓bū illud vel ītelligit̉ ẜm prauam exiſtimationē ſerui pigri qui exiſtimauit ſe ab alio n̄accepiſſe. vel intelligitur quantū ad hoc ꝙ deus requirita nobis fructus donoꝝ qui ſunt ⁊ ab eo ⁊ a nobis. qͣꝫuisipſa dona a deo ſint ſine nobis.Adquintum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ non oporteat ſemꝑ reſtitutionē facere ei a quoacceptū eſt aliqͥd. Nulli .n. debemꝰ nocere ſed aliqn̄ eſſetin nocumētū hoīs ſi redderet̉ quod ab eo acceptum eſt.vel etiam in nocumentū alioꝝ. puta ſi aliqͥs redderet gladium depoſitū furioſo. ergo non ſemꝑ eſt reſtituenduꝫ eia quo acceptū eſt. ¶ Pre. Ille qui illicite aliquid deditnō meret̉ illud recuꝑare. ſꝫ qn̄qꝫ aliqͥs illicite dat qd̓ aliꝰetiam illicite accipit ſicut apparet in dante ⁊ recipientealiquid ſimoniace. ergo non ſemꝑ reſtituendū eſt ei a quoacceptū eſt. ¶ Pre. Nullus tenetur ad impoſſibile. ſedqn̄qꝫ eſt impoſſibile reſtituere ei a quo acceptū eſt. vel qꝛeſt mortuus. vel qꝛ minꝰ diſtat. vel quia eſt ignotus. ergo non ſemꝑ facienda eſt reſtitutio ei a quo acceptum eſt¶ Pre. Magis debet homo recompenſare ei a quo maius bn̄ficiū accepit. ſed ab alijs ꝑſonis homo plus accepit bn̄ficij qͣꝫ ab illo qui mutuauit vel depoſuit ſicut a parentibus. ergo magis ſubueniendū eſt qn̄qꝫ alicui ꝑſonealteri qͣꝫ reſtituendū ei a quo acceptū eſt. ¶ Pre. Uanūeſt reſtituere illud quod ad manū reſtituentis ꝑ reſtitutionē ꝑuenit. ſed ſi p̄latus iniuſte aliquid eccleſie ſubtraxit ⁊ ei reſtituat ad manus eius deueniet qꝛ ipſe eſt reruꝫeccleſie ꝯſeruator a qua abſtulit. ⁊ ſic non ſemꝑ reſtituendum ē ei a quo ē ablatū ¶ Sed ꝯtra eſt quod d̓r Rom̄.xiij. Reddite oībꝰ d̓bita. cui tributū tributū. cui vectigalvectigal. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ per reſtitutioneꝫ fit reductio adequalitatē cōmutatiue iuſticie que ꝯſiſtit in rerū adequatione ſicut dictum ē. hmōi aūt reꝝ adequatio fieri nō poſſet niſi ei qui minus habꝫ qͣꝫ qd̓ ſuū ē ſupplet̉ quod deeſtet ad hanc ſuppletionē faciendā neceſſe eſt vt eī fiat reſti-

turio a quo acceptū eſt. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ qn̄ res reſtituenda apparet eſſe grauit̉ nociua ei cui reſtitutio facienda ē vel alteri non ei debet tūc reſtitui. quia reſtitutio ordinatur ad vtilitatem eius cui reſtituit̉. oīa .n. que poſſident̉ ſub ratione vtilis cadunt. nec tn̄ debet ille qui detinꝫrem alienā ſibi appropriare ſed vel reſeruare vt congruotempore reſtituat vel etiam alibi tradere tutiꝰ ꝯſeruandā¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ aliquis duplicit̓ aliqͥd dat illicite. vnomodo quia ipſa datio ē illicita ⁊ ꝯtra legem. ſicut patetin eo qui ſimoniace aliquid dedit. ⁊ talis meret̉ amitterequod dedit. vn̄ non debet ei reſtitutio fieri de his. ⁊ quiaetiam ille qui accepit ꝯtra legem accepit non debꝫ ſibi retinere ſed debet in plos vſus ꝯuertere. alio mō aliqͥs illicute dat quia ꝓpt̓ rem illicitā dat. licet ipſa datio non ſit illicita. ſicut cū quis dat meretrici ꝓpter fornicationē. vnde ⁊ mulier poteſt ſibi retinere quod ei datū eſt. ſed ſi ſuperflue ad fraudē vel dolū extorſiſſet tenet̉ eidem reſtituere. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſi ille cui debet fieri reſtitutio ſit omnino ignotus debet hoc reſtituere ẜm ꝙ pōt .ſ. dando inclemoſynas pro ſalute ipſius ſiue ſit mortuus ſiue ſit viuus. p̄miſſa tamen diligenti inqͥſitiōe de ꝑſona eius cuieſt reſtitutio faciēda. ſi ꝟo ſit mortuus ille cui ē reſtitutiofaciēda debet reſtitui heredi eius qui computat̉ qͣſi vnaꝑſona cū ipſo. ſi ꝟo ille ſit multū diſtans debet ſibi trāſmitti quod ei debet̉. ⁊ p̄cipue ſi ſit resˡ magni valorꝭ ⁊ poſſit cōmode trāſmitti. alioqͥn debet in aliquo loco tuto deponi vt pro eo ꝯſeruet̉ ⁊ dn̄o ſignificari. ¶ Ad. iiij. dd̓mꝙ aliquis de hoc quod ē ſibi ꝓpriū debꝫ ſibi ſatiſfacere parentibꝰ vel his a quibus accepit maiora bn̄ficia. non autem debet aliquis recōpenſare bn̄factori de alieno. quodꝯtingeret ſi qḋ debet vni alteri reſtitueret. niſi forte in caſu extreme neceſſitatis in quo poſſet ⁊ deberet aliqͥs etiaꝫauferre aliena vt patri ſubueniret. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙ p̄latus pōt rem eccleſie ſurriꝑe triplicit̓. vno mō ſi rem eccleſie nō ſibi deputatā ſed alteri ſibi vſurparet. puta ſi epūsvſurparet ſibi rem capituli. ⁊ tunc planū eſt ꝙ debet reſtituere ponēdo ī manꝰ eoꝝ ad qͦs de iure ꝑtinet. alio mō ſirem eccleſie ſue cuſtodie deputatā in alteriꝰ dn̄iū trāſferatputa ꝯſanguinei vel amici. ⁊ tūc debet reſtituere eccleſie.et ſub ſua cura habere vt ad ſucceſſorē ꝑueniat. 3º modopōt p̄latꝰ ſurriꝑe rem eccleſie ſolo aīo du .ſ. incepit habere animū poſſidēdi eam vt ſuam ⁊ non noīe eccleſie. ettunc debet reſtituere talem animū deponendo.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ n̄ teneat̉ ſemꝑ reſtituere ille q̄ accepit. Per reſtitutione. n̄ reꝑat̉ eqͣlitas iuſticie q̄ ꝯſiſtit in hoc ꝙ ſubtrahat̉ ei q̄ plus hꝫ ⁊ detͣ ei qͥ minꝰ hꝫ. ſꝫ ꝯtingit qn̄qꝫ ꝙ ille q̄ rem aliquā ſubtraxit alicui nō hꝫ eā. ſꝫ deuenit ad manus alterius. ergo non tenetur ille reſtituere qui accepitſed alius qui rem habet. ¶ Prete. Nullus tenetur crimen ſuum detegere. ſed aliquando aliquis reſtitutioneꝫfaciendo crimen ſuum detegit. vt patet in furto. ergo noſemper tenetur ille qui abſtulit reſtituere ¶ Prete. Eiuſdem rei non eſt multotiens reſtitutio facienda. ſed quandoqꝫ multi ſimul rem aliquam ſurripiunt ⁊ vnus eorumeam integre reſtituit. gͦ non ſemper ille qui accepit tenetur ad reſtituendum. ¶ Sed contra. Ille qui peccauit tenetur ſatiſfacere. ſed reſtitutio ad ſatiſfactionem pertinet.ergo ille qui abſtulit tenetur reſtituere. ¶ Reſponſio dicendum ꝙ circa illum qui rem alienam accepit duo ſuntconſideranda ſcilicet ipſa res accepta. ⁊ ipſa acceptio